• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Nieuws van het NJi

Stijging jeugdhulpgebruik vraagt om gerichte inzet op preventie

Volgens de nieuwe CBS-cijfers is het aantal jongeren dat jeugdzorg ontvangt aanzienlijk gestegen. Met name het aantal jongeren dat is geholpen door een wijk- of buurtteam is gegroeid van 36,5 duizend in 2015 naar bijna 82 duizend in 2017. Ook doen meer jongeren een beroep op jeugdhulp met verblijf: van 40,5 duizend in 2015 naar 46,3 duizend in 2017. Tom van Yperen, expert bij het Nederlands Jeugdinstituut, noemt de stijging enorm. 'Was het in 2016 nog een op de tien jeugdigen die jeugdhulp kreeg, in 2017 is dat er een op de negen geworden.'

Vertekend beeld?

Volgens Van Yperen is er geen eenduidige verklaring te geven voor deze stijging. Om te beginnen kan een aantal factoren ervoor zorgen dat de cijfers een vertekend beeld geven. Zo werd voorheen lichte opvoedhulp niet meegeteld als jeugdhulp. Als deze vorm van ondersteuning nu vanuit het wijkteam komt, wordt het wel geregistreerd als jeugdhulp. Datzelfde geldt voor de jeugdhulp die tegenwoordig in verschillende regio's via het onderwijs geboden wordt, waar voorheen het (niet meegetelde) schoolmaatschappelijk werk aan zet was. Ook zijn er jongeren die in 2015 en 2016 jeugdhulp met verblijf kregen en nu gebruikmaken van de relatief nieuwe mogelijkheid om een abonnement te krijgen op respijtzorg. Dat betekent dat zij met tussenpozen kortdurend een beroep doen op jeugdhulp met verblijf.

Meer cliënten aan de poort

Desalniettemin blijft de stijging hoog, vindt Van Yperen. Dat deze stijging zich aftekent drie jaar na de transitie van de jeugdhulp naar gemeenten, verbaast hem niet. 'Dat kan een deel van de verklaring zijn. De relatief nieuwe wijkteams opereren dichtbij gezinnen en signaleren daardoor eerder en meer problemen. Hierdoor krijgen meer kinderen in een vroeg stadium jeugdhulp.'

Meer inzet op preventie

Volgens Van Yperen vragen deze cijfers in ieder geval om een stevige inzet op preventie. Uit de eerste evaluatie van de Jeugdwet kwam al naar voren dat gemeenten hier naar eigen zeggen nog nauwelijks aan toegekomen zijn. 'Begrijpelijk, maar wel een belangrijk punt van aandacht', vindt Van Yperen. 'We moeten voorkomen dat kinderen jeugdhulp nodig hebben. En als dat bij sommige kinderen geen optie is, moet die jeugdhulp zo licht en zo thuis mogelijk zijn. Het Actieprogramma Zorg voor Jeugd voorziet met name voor dit laatste in een goede aanpak. Dat geldt nog niet voor een visie op preventie en de uitwerking daarvan in een vergelijkbaar aanvalsplan. Het ministerie van VWS komt binnenkort wel met een beleidsnotitie over een kansrijke start en een preventieakkoord. De vraag is in hoeverre daarin ook het voorkomen dat jeugdhulp nodig is, een prominente plek krijgt.'

In gesprek over het verhaal achter de cijfers

Van Yperen benadrukt dat cijfers niet voor zich spreken. De oorzaken van de groei in jeugdhulpgebruik kunnen per regio verschillen, denk aan demografische ontwikkelingen. Maar het is bijvoorbeeld ook bekend dat er een samenhang bestaat tussen armoede en hoog zorggebruik. 'Gemeenten die een verklaring zoeken voor het jeugdhulpgebruik binnen hun gemeentegrenzen doen er dan ook goed aan te kijken naar het verhaal achter de cijfers en het gesprek aan te gaan met alle relevante partijen, voorzieningen maar ook zeker vertegenwoordigers van cliënten. Dat geeft niet alleen inzicht maar ook aanknopingspunten om een lokaal preventief jeugdbeleid handen en voeten te geven.'

Bron: Nederlands Jeugdinstituut

Meer informatie

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.