• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Nieuws van het NJi

Realiseren ambities Jeugdwet vraagt extra inspanning

De 'Eerste evaluatie Jeugdwet' laat zien dat de beoogde transformatie naar een effectiever jeugdstelsel nog niet is gerealiseerd. Er is meer tijd nodig om de doelen van de Jeugdwet te bereiken. De evaluatie levert een agenda op voor een gezamenlijke aanpak door gemeenten, zorgaanbieders en cliënten om de transformatie verder te brengen. Er worden geen aanbevelingen gedaan om de Jeugdwet te veranderen. Dit zijn de belangrijkste conclusies van de Eerste evaluatie Jeugdwet, die vandaag is aangeboden aan de ministeries van VWS en JenV en aan de VNG.

Knelpunten cliënten

Drie jaar na de invoering van de Jeugdwet blijkt het voor lang niet alle kinderen, jongeren en ouders eenvoudig om de jeugdhulp te krijgen die nodig is. Volgens bijna een op de drie ouders in het onderzoek heeft dat zelfs veel moeite gekost. Dit geldt vooral voor gezinnen in een kwetsbare positie. Over de feitelijke hulp zijn cliënten over het algemeen tevreden. De onderzoekers pleiten onder andere voor een betere informatievoorziening, waardoor cliënten hun weg naar jeugdhulp beter kunnen vinden, en voor extra aandacht voor gezinnen in een kwetsbare positie. Daarbij is niet alleen een rol weggelegd voor gemeenten maar ook voor huisartsen, scholen en de jeugdgezondheidszorg.

Verbinden met andere domeinen

Ook laat de evaluatie zien dat gemeenten nog onvoldoende toekomen aan het leggen van de verbinding tussen de jeugdhulp en andere domeinen, zoals de schuldhulpverlening, het onderwijs of de Wmo. Dat gemeenten die verbindingen zouden leggen, was een van de belangrijkste overwegingen achter de decentralisatie.

Diversiteit lokale teams

Lokale teams zoals wijkteams, buurtteams en wijknetwerken hebben in vrijwel alle gemeenten een cruciale rol gekregen bij het realiseren van de doelen van de Jeugdwet. In de evaluatie wordt geconstateerd dat er grote verschillen zijn tussen deze teams, zoals wijkteams, buurtteams en wijknetwerken. Sommige teams verwijzen alleen door, sommige teams bestaan vooral uit specialisten of zijn juist veel breder samengesteld. Er zijn zorgen over de expertise van professionals in de lokale teams, met name bij complexe problemen. De onderzoekers bevelen aan dat lokale teams direct hulp kunnen bieden en daarvoor beschikken over professionaliteit in de breedte en specialistische expertise. Omdat lokale teams in vrijwel alle gemeenten een cruciale rol hebben gekregen bij het realiseren van de doelen van de Jeugdwet, geven de onderzoekers in overweging om hiervoor een gezamenlijke visie te ontwikkelen die ruimte biedt om bij de uitvoering en organisatie rekening te houden met de lokale context.

Administratieve lasten beperken ruimte professionals

De gemeentelijke beleidsvrijheid heeft geleid tot een grote diversiteit in de uitvoering van het jeugdbeleid. Dit heeft als neveneffect dat professionals zich geconfronteerd zien met een grote variëteit aan regelingen. Dat vraagt veel tijd, leidt tot een toename van administratieve lasten en perkt de ruimte in om zorg op maat te bieden. Er moet gezocht worden naar mogelijkheden om meer ruimte aan de professional te laten, zonder daarbij de gemeentelijke beleidsvrijheid in te perken.

Visie op passende zorg

Wat in het algemeen ontbreekt, is een gedeelde visie op passende zorg waarin de diversiteit van hulpvragers en hulpvragen wordt erkend en benoemd. Een dergelijke visie is richtinggevend voor de gezamenlijke inspanningen om meer samenhang en samenwerking in de uitvoering van het jeugdbeleid te realiseren.

Rechtsbescherming

Uit de juridische analyse blijkt dat rechtsbescherming bij jeugdhulp nog tekortschiet. Aanbestedingsregels maar ook de spanning tussen gegevensuitwisseling en het recht op privacy bemoeilijken de samenwerking en samenhang in de jeugdhulp. Het verdient aanbeveling te onderzoeken hoe de afspraken hierover kunnen bijdragen aan de samenwerking binnen het sociaal domein en de samenhang in het stelsel.

Over de evaluatie

De evaluatie is uitgezet en begeleid door ZonMw, in opdracht van de ministeries van VWS en JenV. De evaluatie is gebaseerd op bestaand onderzoek en enquêtes onder gemeenten, zorgaanbieders en ouders.
De uitvoering lag bij een samenwerkingsverband van zeven organisaties: het Nivel, het Nederlands Jeugdinstituut, de Universiteit Leiden, Stichting Alexander, het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en Academische Werkplaatsen Jeugd verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen en de Tilburg University.

Logo's partners evaluatie Jeugdwet

Bron: Nivel, Nederlands Jeugdinstituut, Universiteit Leiden, Stichting Alexander, Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) Academische Werkplaatsen Jeugd van Universitair Medisch Centrum Groningen en Tilburg University

Meer informatie

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.