Hoe praat ik met mijn kinderen over klimaatverandering?

Er zijn geen algemene richtlijnen voor wat je op welke leeftijd wel of niet bespreekt. Elk kind en elke jongere is anders. Wat zeker wel zo is: elk kind en elke jongere heeft gedachten en gevoelens over de dingen die om hem of haar heen gebeuren. Er is een aantal dingen waar je op kunt letten als je met je kind gaat praten over een onderwerp dat sterk speelt.

Praat eerlijk over de situatie

Ook jongere kinderen van bijvoorbeeld basisschoolleeftijd hebben het al snel door als je niet eerlijk bent. Als je bijvoorbeeld eerder je zorgen hebt geuit over grote bosbranden en je beantwoordt de vraag van je kind hierover met: ‘Nee hoor, ik maak me geen zorgen, de branden zijn vast snel weer over’, dan voelt jouw kind dat het niet klopt.

Eerlijk over de situatie zijn, betekent niet dat je het met je kind overal over hoeft te hebben. Pas informatie aan zodat deze past bij de leeftijd en belevingswereld van je kind. Je wilt je kind ook niet te angstig of bezorgd maken. Houd het bij de overstromingen in Limburg die je kind op tv heeft gezien. En waarvan het heeft gehoord dat deze kunnen komen door klimaatverandering. Haal er dan niet ook de hitte in Amerika bij als je kind dat niet zelf doet. Maak het niet groter en erger voor je kind. En ook hier: elk kind is anders en reageert dus ook anders op nieuws hierover. Let dus op de reactie van je kind als je iets vertelt en pas daar dat wat je wilt vertellen ook weer op aan.

Stel open vragen

Wat weet jouw kind van klimaatverandering? Wat heeft hij of zij gehoord over de link met overstromingen, bosbranden, hittegolven? Stel bijvoorbeeld de volgende vragen en bespreek ook de emoties die kinderen ervaren:

  • ‘Wat vind je ervan?’
  • ‘Ben je het ermee eens dat dit gebeurt?’
  • ‘Wat zou jij veranderen?’

Kinderen in de basisschoolleeftijd hoeft de term ‘klimaatverandering’ niet altijd wat te zeggen. Zij kennen eerder concrete dingen als overstromingen, bosbranden, smelten van de ijskap. Vraag dan vooral daarnaar, en maak het niet ingewikkelder of abstracter. Jongeren kunnen dieper op de kwestie ingaan, op hoe zij denken over klimaatverandering, hoe de regering het aanpakt, wat bedrijven doen en dergelijke.

Luister niet alleen naar wat het kind zegt, kijk ook wat je ziet. Soms zegt het kind dat het zich geen zorgen maakt, maar zie je in lichaamstaal iets anders gebeuren. Dit mag je best benoemen. En door open vragen te stellen, geef je kinderen de mogelijkheid om zijn mening te vormen over klimaatverandering, en te oefenen met het onder woorden brengen van hun mening. En dat is belangrijk voor hun ontwikkeling: ze ervaren dat er naar hen geluisterd wordt, dat hun mening ertoe doet.

Accepteer en benoem gevoelens

Voelt je kind zich angstig na het zien van beelden van overstromingen, bosbranden of smeltende ijskappen? Zeg dan niet: ‘Je hoeft niet bang te zijn’. Daarmee ga je voorbij aan de gevoelens van je kind. Laat juist weten dat het normaal is om je zo te voelen na het zien van deze beelden op het Jeugdjournaal. En dat het normaal is dat je je zorgen maakt over het klimaat, en je angstig of juist boos voelt. Kijk bijvoorbeeld samen naar dit clipje van het Jeugdjournaal over omgaan met vervelend nieuws. Vertel hoe jij zelf met angstige gevoelens omgaat, zoek afleiding, maar geef ook handvatten hoe je als kind iets kunt bijdragen.

Vraag naar wat ze fijn vinden om te doen

Hierbij zijn twee dingen belangrijk:

  • Voor kinderen en jongeren is het fijn als ze zelf iets kunnen doen, al is het maar om actie en iets positiefs tegenover de zorgen te stellen. Bij de informatie voor kinderen en jongeren staan allerlei tips. Kijk daar samen eens naar.
  • Je zorgen maken is niet erg. Het is normaal en het kan ook verstandig zijn, maar dat houd je alleen vol als je je ook ontspant. Vraag dus ook naar de leuke dingen die je kind kan doen. Het is gezond om even een tijdje geen nieuws te zien. Geniet ervan als het zonnetje lekker schijnt. Vindt je kind het leuk om een tuintje aan te leggen en te zien hoe je je eigen tomaten kunt laten groeien, of om dat in een pot op het balkon te zetten? Ga dan lekker met hem of haar tuinieren.

Lees ook

Tom van Yperen

Dr. Tom van Yperen

expert kwaliteit jeugdstelsel