Webinar: Omgaan met extreme uitspraken van jongeren

In gesprek met professionals uit praktijk en wetenschap

Het webinar was een tafelgesprek georganiseerd door het NJi en de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS) van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Vier professionals uit praktijk en wetenschap schoven aan: jongerenwerker Souad Ait Takassit, lector jongerenwerk aan de Hogeschool van Amsterdam Stijn Sieckelinck, mbo-leerkracht burgerschap Bilal Ben Abdelkarim en adviseur van Stichting School & Veiligheid Daniëlle van der Meer. Hun voorbeelden en ervaringen geven een duidelijk beeld van wat werkt in lastige situaties.

Een rustige en nieuwsgierige houding

Volgens Van de Ven werd tijdens het gesprek snel duidelijk hoe helpend een rustige en onderzoekende houding is wanneer jongeren extreme uitspraken doen. 'De jongerenwerker en docent verwoordden het mooi: niet schrikken, maar doorvragen.'

In het webinar werd volgens Van de Ven duidelijk dat veel jongeren nog zoekende zijn in hoe ze zich willen uitdrukken. 'Soms zijn uitspraken gewoon onhandig geformuleerd, simpelweg omdat ze nog in ontwikkeling zijn. De tafelgasten vertelden dat het helpt om rustig en benaderbaar te blijven, vertrouwen te tonen en tegelijk duidelijke grenzen te stellen wanneer je wilt begrijpen wat er achter een uitspraak schuilgaat. Juist die combinatie opent het gesprek en maakt dat jongeren opnieuw gaan nadenken over hun woorden.'

Van spanning naar open gesprek 

Een voorbeeld dat Van de Ven is bijgebleven komt van de docent burgerschap. 'Hij had te maken met een leerlinge die opmerkingen maakte over buitenlanders. Toen zij op een gegeven moment tegen hem zei: "Ik vind jou ook geen Nederlander", reageerde hij niet gekwetst of defensief. Hij reageerde met humor door te zeggen dat hij al langer in Nederland woonde dan zij. En vervolgens ging hij met de klas in gesprek over: "Wanneer ben je volgens jou een Nederlander?"

Volgens Van de Ven laat dit precies zien hoe waardevol het is om samen te onderzoeken wat er achter een opmerking schuilgaat. 'Zo veranderde een beladen moment in een open klassengesprek over identiteit.'

Meer grip op wat online speelt

Ook de online leefwereld van jongeren kwam aan bod. De sprekers benoemden dat veel professionals afstand voelen tot wat jongeren online zien, maar dat meer zicht krijgen daarop vaak eenvoudiger is dan het lijkt. Daar hadden de sprekers wel tips voor: 'Je kunt jongeren simpelweg vragen om je bij te praten over wat er online speelt. Dat helpt om te begrijpen waar gesprekken of spanningen vandaan komen, en maakt het makkelijk om offline gerichter aan te sluiten.'

De belangrijke rol van professionals

Volgens Van de Ven vervullen docenten, jongerenwerkers en andere jeugdprofessionals een grote rol. Zij staan zo dicht bij jongeren. 'Zij kunnen signalen opvangen, gesprekken beginnen en escalatie voorkomen.' 

De boodschap van het webinar is bemoedigend: professionals kunnen écht depolariserend werken. 'Veel professionals onderschatten hoeveel invloed ze hebben. Dit webinar laat zien hoe je, met een combinatie van begrenzen en doorvragen, juist op lastige momenten depolariserend kunt werken.' 

Bekijk het webinar