Onderzoek naar ontwikkeling van pleegkinderen
Pleegkinderen vormen een kwetsbare groep bij wie de ontwikkeling langdurig onder druk staat. Daarom is het belangrijk om kennis te hebben over hoe een kind zich ontwikkelt en welke belemmeringen en risico's er zijn.
Alles over Pleegzorg
Invloed op mentale gezondheid
Kinderen die niet thuis kunnen wonen, hebben meer kans op mentale gezondheidsproblemen. Pleegzorgbegeleiders kunnen de Brief Assessment Checklist (BAC) en Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) gebruiken om deze problemen te herkennen. Leerkrachten kunnen het instrument Kijk! inzetten om te begrijpen hoe mentale problemen de ontwikkeling beïnvloeden. Als het duidelijk is welke problemen er zijn, kunnen pleegouders, pleegzorgbegeleiders en leerkrachten het kind op een passende manier helpen.
Onderzoeken over mentale gezondheid
- Mental health screening for children in care using the Strengths and Difficulties Questionnaire and the Brief Assessment Checklistst: Guidance from three national studies. In dit onderzoek staat hoe pleegzorgorganisaties het beste de Brief Assessment Checklist (BAC) en de Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) kunnen gebruiken om mentale problemen bij kinderen te herkennen.
- A narrative review of stability and change in the mental health of children who grow up in family-based out-of-home care (OOHC). In dit onderzoek zijn veertien studies bekeken over de mentale gezondheid van kinderen die langdurig in een vorm van gezinszorg opgroeien. Verschillende onderzoeken tonen aan dat de mentale gezondheid van veel kinderen in de gezinszorg op korte- en lange termijn verbetert.
- Foster parent stress as key factor relating to foster children's mental health: a 1-year prospective longitudinal study. Er wordt vaak gezegd dat pleegkinderen psychische problemen hebben. Dit onderzoek belicht welke kenmerken invloed hebben op de mentale gezondheid van pleegkinderen. Het onderzoek toont aan dat hun mentale gezondheid over het algemeen stabiel blijft. De mate van stress bij pleegouders blijkt het meeste invloed te hebben op de mentale gezondheid van pleegkinderen. Daarom is belangrijk dat professionals hier aandacht voor hebben bij de screening.
- Predictors of quality of life among youths in foster care – a 5-year prospective follow-up study. Voor dit onderzoek vulden verzorgers en jongeren uit Noorwegen online enquêtes in om de kwaliteit van leven onder jongeren te onderzoeken. Het blijkt dat pleegjongeren en andere jongeren in een kwetsbare situatie minder kwaliteit van het leven hebben dan de algemene Scandinavische bevolking.
- Nieuw: A Systematic Review of the Impact of Placement Instability on Emotional and Behavioural Outcomes Among Children in Foster Care. Deze literatuurstudie kijkt naar het effect van breakdown op het gedrag en de mentale gezondheid van pleegkinderen. Uit de analyse van veertien studies blijkt dat instabiliteit vaak zorgt voor meer externaliserend gedrag, zoals agressie. Ook wordt instabiliteit vaak gekoppeld aan interne problemen en psychische klachten, zoals PTSS.
Behoeften van pleegkinderen
Om pleegkinderen goed te helpen in hun ontwikkeling, is het belangrijk om aan hun psychosociale behoeften te voldoen. Dit betekent dat er aandacht is voor hun gevoelens, contacten met anderen en zelfvertrouwen. Ze hebben bijvoorbeeld behoefte aan verbondenheid, respect, autonomie en veiligheid. Dit helpt hen om mogelijke traumatische gebeurtenissen uit hun verleden te verwerken. Jongeren in een pleeggezin hebben verschillende behoeften, zoals liefde, erbij horen en de ruimte voor ontwikkeling. Pleegouders en pleegzorgbegeleiders spelen hierin een belangrijke rol.
Er is ook onderzoek gedaan naar ervaringen van LHBTQIA+ jongeren in de jeugd- en pleegzorg. Het is belangrijk dat de pleegzorgbegeleiders een veilige en ondersteunende omgeving bieden. Onderzoek laat zien dat de veerkracht bij jongeren zich op verschillende manieren uit, bijvoorbeeld door hun maatschappelijke betrokkenheid bij LHBTQIA+-kwesties.
Onderzoeken over de behoeften van pleegkinderen
- Van bescherming naar inclusie: Een handboek voor leerkrachten over uithuisgeplaatste kinderen en geadopteerde kinderen. Kinderen die uit huis geplaatst zijn of geadopteerd zijn, kunnen moeilijke dingen meegemaakt hebben, zoals een onveilige thuissituatie. In dit handboek staan tips en informatie voor leerkrachten om te begrijpen hoe zulke ervaringen de ontwikkeling van kinderen beïnvloeden.
- Nieuw: Hoe voelt het om een pleegkind te zijn? Een kwalitatief onderzoek naar de beleving van pleegkinderen in perspectiefbiedende pleegzorg. Dit onderzoek in Vlaanderen laat zien dat pleegkinderen tussen 12 en 18 jaar vaak positieve gevoelens hebben in hun pleeggezin, maar ook worstelen met emoties zoals verdriet en boosheid. Sommige kinderen praten hierover met vrienden en andere belangrijke personen, terwijl anderen hun gevoelens verbergen. Het hebben van een eigen plek en activiteiten die rust en troost bieden, helpen hen om beter met hun emoties om te gaan. Deze activiteiten kunnen variëren van muziek luisteren, sport en/of spel en tekenen en/of schrijven.
- 'I actually know that things will get better': The many pathways to resilience of LGBTQIA+ youth in out-of-home care. In dit onderzoek worden dertien verhalen van pleegjongeren gedeeld over hun ervaring met LHBTQIA+ en de veerkracht die ze hebben. Uit hun verhalen komen vier thema's naar voren: ondersteunende en versterkende relaties, het opbouwen van een positieve identiteit rond seksuele oriëntatie en genderidentiteit, betrokkenheid bij de gemeenschap en strategieën om op zichzelf te kunnen vertrouwen.
- Nieuw: Working with LGBTQIA+ youth in the child welfare system: Perspectives from youth and professionals | University of Groningen Press. Dit boek is geschreven in samenwerking met LHBTQIA+-jongeren in jeugdzorg, onderzoekers, professionals en pleeggezinnen. Het biedt handvatten voor het verbeteren van de begeleiding van deze jongeren op persoonlijk-, organisatorisch- en beleidsmatig niveau. Professionals spelen een belangrijke rol in het creëren van een veilige, ondersteunende omgeving waarin de jongeren zich gezien, geliefd en veilig voelen.
Transculturele plaatsingen
Pleegkinderen met een andere etnische achtergrond dan hun pleegouders hebben vaak het gevoel dat ze moeten schakelen tussen verschillende culturen. Hierdoor hebben ze meer het gevoel dat ze anders zijn en zoeken ze naar manieren om hiermee om te gaan. Het is belangrijk dat de pleegkinderen zich gezien, begrepen en gewaardeerd voelen door de pleegouders en pleegzorgbegeleiders.
Onderzoeken over transculturele plaatsingen
- "Being one, but not being the same": a dyadic comparative analysis on ethnic socialization in transcultural foster families in the Netherlands. In dit onderzoek is gekeken naar de invloed van een transculturele plaatsing op de etnische identiteit van een pleegkind. Ouders spelen een rol als schakel met de etnische achtergrond van hun kind. Soms hebben pleegouders begeleiding nodig om te leren hoe zij hun pleegkinderen kunnen helpen bij het omgaan met discriminatie en bij het betrekken van de ouders bij het leren over de cultuur en afkomst van jongeren.
- Nieuw: The ethnic identity of transracially placed foster children with an ethnic minority background: A systematic literature review. Pleegkinderen kunnen soms losraken van hun eigen cultuur wanneer ze in een pleeggezin wonen met een andere etnische achtergrond. Pleegouders spelen een belangrijke rol in het verbinden van kinderen met hun cultuur. Samenwerking met de ouders van het kind kan helpen om de identiteit te behouden.
- Nieuw: Moral Dilemmas in Foster Care Due to Religious Differences Between Birth Parents, Foster Parents, and Foster Children. Bij plaatsingen in een pleeggezin met een andere religie is het belangrijk dat kinderen zich gezond kunnen ontwikkelen in hun identiteit. Hiervoor is het nodig dat pleegouders hen helpen na te denken over geloof en het maken van eigen keuzes. Er hoort ruimte te zijn voor de religie van het pleegkind binnen het pleeggezin.
Participatie van pleegkinderen
Het is belangrijk is om kinderen mee te laten denken bij een uithuisplaatsing. Kinderen hebben het recht hun mening te geven. Toch gebeurt dit in de praktijk weinig, vooral bij kinderen jonger dan twaalf jaar. Hulpverleners vinden de mening van het kind steeds belangrijker. Er is nog wel veel te verbeteren: pleegkinderen moeten vaker en beter gehoord worden bij beslissingen over hun leven.
Onderzoeken over participatie van pleegkinderen
- De stem van minderjarigen onder de twaalf jaar bij beslissingen over uithuisplaatsing: Hoe kan deze worden versterkt? Onderzoek naar de wet- en regelgeving en de huidige praktijk. Dit onderzoek gaat over hoe de participatie van uithuisgeplaatste kinderen versterkt kan worden. Het blijkt dat kinderen en professionals participatie belangrijk vinden, maar dat er in de wet en de praktijk nog belangrijke verbeteringen nodig zijn zodat kinderen vaker kunnen meebeslissen.
- Pleegrechten voor kinderen: Een onderzoek naar het realiseren van de rechten van kinderen die in het kader van een ondertoezichtstelling in een pleeggezin zijn geplaatst. In dit onderzoek is gekeken of de nationale wet- en regelgeving over beslissingen die gaan over het leven van kinderen overeenkomen met hun rechten. En of kinderen die rechten ook daadwerkelijk kunnen afdwingen.
- Nieuw: Meaningful participation for children in the Dutch child protection system: A critical analysis of relevant provisions in policy documents - ScienceDirect. In de Nederlandse Jeugdwet is vastgelegd dat kinderen en jongeren het recht hebben om mee te beslissen over zaken die hen aangaan, zoals een pleegzorgplaatsing. De beleidsdocumenten dekken alleen niet alle vormen van participatie, zoals iemand informeren, iemands mening horen en iemand betrekken. Er is geen duidelijke, overkoepelende visie op participatie binnen de jeugdbescherming, waardoor organisaties verschillende visies hebben op in hoeverre je een kind mee kan laten denken en beslissen.
- Nieuw: Foster children's perspectives on participation in child welfare processes: A meta-synthesis of qualitative studies | PLOS OneFoster children's perspectives on participation in child welfare processes: A meta-synthesis of qualitative studies | PLOS One. In dit onderzoek zijn 25 andere studies geanalyseerd over hoe pleegkinderen hun participatie in de jeugdzorg ervaren. Bijvoorbeeld bij een uithuisplaatsing, pleeggezinplaatsing en beslissingen rondom de zorg. Het onderzoek laat zien dat vooral de kwaliteit van relaties belangrijk is voor kinderen. Sommige kinderen willen actief meebeslissen, terwijl anderen meer behoefte hebben om hun verhaal te doen. Volwassenen in hun omgeving moeten ervoor zorgen dat hun mening en wat ze willen serieus worden genomen.
