Onderzoek naar ondersteuning pleegouders en pleegzorgbegeleiders
Pleegouders, pleegzorgbegeleiders en pleegkinderen hebben verschillende behoeften als het gaat om hulp en ondersteuning.
Alles over Pleegzorg
Helpende en sociale netwerken
Voor pleegouders en pleegkinderen is het belangrijk dat ze hulp krijgen uit hun netwerk. Vooral als ze veel ondersteuning nodig hebben. Pleegouders die meer steun krijgen, hebben minder stress en voelen zich beter. Hierdoor kunnen ze beter voor hun pleegkinderen zorgen. Het helpt ook als meerdere pleeggezinnen aan elkaar gekoppeld worden voor hulp en advies. Dit zorgt er ook voor dat pleegouders zich minder geïsoleerd voelen en meer veerkracht hebben. Een mooi voorbeeld hiervan is het Mockingbird Family-model.
Onderzoeken over netwerken van pleegouders
- Support needs and satisfaction of Flemish foster parents in long-term foster care: Associated characteristics of foster children, foster parents and foster placements. Dit onderzoek gaat over de ondersteuning die Vlaamse pleegouders in langdurige pleegzorg nodig hebben en hoe tevreden ze zijn. Het gedrag en trauma's van het kind, de ervaring van pleegouders, hun ondersteunend netwerk, eerdere plaatsingen, hoelang de plaatsing duurt, het contact met de ouders van het pleegkind en de kwaliteit van de professionele ondersteuning hebben allemaal invloed op de behoeften en tevredenheid van pleegouders.
- Parenting Stress and Well-Being Among Foster Parents: The Moderating Effect of Social Support. Pleegouders hebben vaak veel stress door de zorg voor kinderen met trauma en verlies. Dit onderzoek laat zien dat sociale steun helpt om de negatieve effecten van stress te verminderen. Pleegouders hebben hier ook gerichte hulp en training voor nodig.
- Fostering healthy families: An exploration of the informal and formal support needs of foster caregivers. Dit onderzoek laat zien dat pleegouders tegen meerdere problemen aanlopen en behoefte hebben aan ondersteuning. Het gaat om zes thema's: kwaliteit van steun en begripvolle contacten, druk op gezinsrelaties, angst voor verwijdering van het pleegkind, gebrek aan systeemsteun, onvoldoende toepasbare training en behoefte aan voorbereiding en steun bij mogelijke adoptie. Pleegouders hebben vooral behoefte aan praktische training en passende formele en informele ondersteuning.
- Exploring social networks in foster caring: The mockingbird family in Australia. Het Mockingbird Family-model verbindt zo'n zes tot tien pleeggezinnen in lokale netwerken voor informele steun. Uit dit onderzoek blijkt dat pleegouders hierdoor sterke banden opbouwen, waardoor ze zich beter voelen en meer tevreden zijn. Ze kunnen elkaar helpen, waardoor pleegouders zich minder geïsoleerd voelen en meer veerkracht hebben. Hierdoor kunnen ze beter voor hun pleegkinderen zorgen en omgaan met lastige dingen.
- Onderzoeksrapportage Mockingbird werkwijze in Nederland. Het Verwey-Jonker Instituut onderzocht in 2022 en 2023 de eerste Nederlandse Mockingbird-pilot. Hieruit blijkt dat pleegouders binnen de lokale netwerken van pleegouders sterke banden opbouwen. Dit zorgt ervoor dat pleegkinderen langer in het pleeggezin kunnen blijven, pleegouders elkaar meer steunen en iedereen zich meer verbonden voelt. Pleegkinderen ervaren het netwerk als een veilige plek om ervaringen te delen en voelen zich begrepen.
Vertrouwen en gezamenlijke uitdagingen
Wederzijds vertrouwen is belangrijk voor een goede relatie tussen pleegkinderen en pleegouders. Maar negatieve ervaringen door onderlinge conflicten kunnen de band verminderen. Het helpt als ouders hulp krijgen zodat ze meer vertrouwen op wat ze kunnen, zoals trainingen voor het omgaan met stress bij het opvoeden. Pleegouders zijn ook meer tevreden als ze zelf keuzes kunnen maken en zeggenschap hebben.
Vertrouwen tussen pleegouders en pleegzorgprofessionals is ook belangrijk. Open communicatie, erkenning van ervaringen van pleegouders, gedeelde verantwoordelijkheid en gezamenlijke doelen dragen hieraan bij.
Onderzoeken over vertrouwen en gezamenlijke uitdagingen
- A meta-analytic review of parenting interventions in foster care and adoption. Uit acht meta-analyses over de effectiviteit van opvoedinterventies blijkt dat de programma's positieve effecten hebben voor ouders en het gedrag van het kind. Ze hebben echter geen effect op de veilige hechting, de dagelijkse stress van het kind of het eerder stoppen van de plaatsing.
- The Reflective Fostering Programme – improving the wellbeing of children in care through a group intervention for foster carers: a randomised controlled trial. Dit onderzoek laat zien dat het Reflective Fostering-programma pleegouders helpt om beter om te gaan met gedragsproblemen en stress door het opvoeden. Het programma vergroot hun reflectieve vermogen en emotionele veerkracht, waardoor de opvoeding van pleegouders verbeterd wordt en ze meer tevreden zijn.
- Effects of a Foster Parent Training Intervention on Child Behavior, Caregiver Stress, and Parenting Style. Training en ondersteuningsprogramma's voor pleegouders helpen om stress te verminderen en beter om te gaan met problemen. Hierdoor krijgen pleegouders meer vertrouwen in zichzelf. Het is daarnaast belangrijk dat pleegouders vertrouwen hebben in professionals.
- Supervising a family or a service? Social worker approaches to foster care supervision in six Swedish authorities. Vertrouwen tussen pleegouders en pleegzorgwerkers, open communicatie en respect voor de ervaringen van pleegouders is belangrijk voor een goede samenwerking. Het toezicht van pleegzorgwerkers varieert van strenge controle tot steun en begeleiding. Hun aanpak beïnvloedt het vertrouwen van pleegouders en daarmee de kwaliteit van de zorg.
- Foster caring as 'professional parenting': A grounded theory of the relationships between parent and professional in long-term foster care. Dit onderzoek gaat over de relatie tussen pleegouders en professionals in langdurige pleegzorg. Het laat zien dat wederzijds vertrouwen, open communicatie en gedeelde doelen belangrijk zijn voor een goede samenwerking. Een goede relatie helpt pleegouders in hun werk en draagt bij aan het welzijn van het pleegkind.
Traumasensitief werken
Kinderen in pleegzorg hebben vaak te maken gehad met traumatische ervaringen. Deze trauma's leiden tot emotionele en sociale problemen. Training in traumagericht opvoeden helpt pleegouders hun pleegkind beter te begrijpen en passend te reageren. Deze trainingen vergroten de kennis van pleegouders, versterken de band en hechting met pleegkinderen en verminderen moeilijk gedrag. Traumagerichte steun maakt pleegkinderen weerbaarder en helpt hen beter om gaan met moeilijke ervaringen. Dit zorgt voor rust, zelfvertrouwen en ruimte om zich te ontwikkelen.
Onderzoeken over traumasensitief werken
- 'Caring for children who have experienced trauma' – an evaluation of a training for foster parents. In dit onderzoek is gekeken of de training 'Zorgen voor Getraumatiseerde Kinderen' pleegouders helpt bij de problemen van getraumatiseerde pleegkinderen. De training vergroot het begrip van trauma, versterkt de opvoedvaardigheden en het zelfvertrouwen van pleegouders, en helpt hen beter om te gaan met emotionele- en gedragsproblemen van pleegkinderen.
- How do youth in foster care view the impact of traumatic experiences? - the University of Groningen research portal. In dit onderzoek is aan pleegkinderen gevraagd hoe zij omgaan met eerdere trauma's. Jongeren gebruiken verschillende manieren om met trauma om te gaan en hebben vaak emotionele en sociale problemen. Interventies moeten aansluiten bij de trauma's en hechting van pleegkinderen en hen helpen om goede manieren te vinden om met problemen om te gaan.
Uiteenlopende behoeften van pleegouders
Pleegouders hebben verschillende behoeften, afhankelijk van hun persoonlijke situatie en het kind dat zij opvangen. Veel behoeften gelden voor iedereen, zoals goede opvoedvaardigheden, steun van het netwerk en persoonlijke vaardigheden, zoals geduld en stressbestendigheid. Sommige groepen pleegouders hebben daarnaast extra ondersteuning nodig. Grootouders die netwerkpleegouders zijn, hebben bijvoorbeeld hulp nodig bij hun veranderende rol. Pleegouders van niet-begeleide minderjarige vluchtelingen hebben extra ondersteuning nodig bij traumabegeleiding, kennis van de culturele achtergrond en het toekomstperspectief van het kind.
Onderzoeken over ondersteuning op maat
- Concept mapping the needs of grandmothers who take care of their grandchildren in formal foster care in Flanders. Grootouders die netwerkpleegouders zijn hebben veel dezelfde behoeften als reguliere pleegouders. Toch hebben ze ook andere uitdagingen, zoals het omgaan met digitale apparaten, hun gezondheid, de balans tussen verzorger, ouder en grootouder zijn, zorgen over de toekomst en de behoefte aan hulp en vertrouwen.
- Concept mapping the needs of Flemish nonkinship foster parents who care for unaccompanied refugee minors. Dit onderzoek brengt de behoeften van bestandspleegouders in Vlaanderen in kaart die zorgen voor niet-begeleide minderjarige vluchtelingen uit Europa. Het blijkt dat deze pleegouders ongeveer dezelfde behoeften hebben als reguliere pleegouders, maar daarnaast extra steun nodig hebben bij de voorbereiding, trauma, toekomstplanning en culturele achtergrond van het kind.
- Multidimensional treatment foster care for preschoolers: early findings of an implementation in the Netherlands. MTFC is een bewezen alternatief voor residentiële zorg. Het helpt het gedrag en de hechting van pleegkinderen te verbeteren. In deze studie werden de effecten van MTFC onderzocht bij kleuters in Nederland. Het bleek dat moeilijk gedrag tijdens het programma minder werd.
- Pleegzorg op maat. Pleegzorginstellingen hebben te weinig pleegouders, vooral met een islamitische achtergrond. Er is daarom werving voor deze groep nodig. Het is ook belangrijk om aandacht te hebben voor cultuursensitief werken en diversiteit, om pleegouders te behouden en nieuwe pleegouders te werven.
