Buurtcentrum De Mussen: een vertrouwde plek voor ouders in de Schilderswijk

Een brug tussen ouders, school en hulpverlening

Voor sommige ouders in de Haagse Schilderswijk voelt contact met school of hulpverlening niet altijd vanzelfsprekend. Taalbarrières, onbekendheid met het Nederlandse systeem en wantrouwen richting instanties kunnen ervoor zorgen dat gesprekken vastlopen of helemaal niet ontstaan.

Bij buurtcentrum De Mussen vinden ouders een vertrouwde plek waar ruimte is om vragen en zorgen te bespreken. Dat vertrouwen maakt het mogelijk om, waar nodig, een brug te slaan tussen ouders, school en hulpverlening. 'Ouders lopen hier vrijwillig binnen, zonder verwijzing of verplichting.' Volgens participatiemedewerker Moska Maqsoodi ontstaat daardoor een ander soort contact dan in de hulpverlening of op school. 'Het is een hele laagdrempelige plek voor veel ouders en kinderen.'

Misverstanden door onbekendheid met het systeem

Ouders en scholen begrijpen elkaar niet altijd goed, merkt programmacoördinator maatschappelijke projecten Petra Prinsova. 'Vaak is het echt gebrek aan kennis en informatie over hoe het schoolsysteem werkt. Misverstanden kunnen daardoor snel ontstaan.'

Zo ziet ze dat bijvoorbeeld terug bij gesprekken over speciaal onderwijs. 'Sommige ouders hebben een beeld van speciaal onderwijs dat niet altijd klopt', vertelt ze. 'Zij hebben dan het idee dat hun kind ergens wordt opgesloten.' Ook regels rondom verzuim en leerplicht zijn niet altijd bekend. 'Dan krijgen ouders bijvoorbeeld brieven die ze niet begrijpen. Die blijven liggen en dan gaat het mis', zegt Petra.

Daarnaast spelen verhalen en aannames in de wijk ook een grote rol bij het ontstaan van misverstanden. 'Er is veel informatie in de wijk, maar ook veel desinformatie', zegt Petra. 'Mensen komen soms met ideeën waarvan je denkt: hoe kom je daar nou weer aan? De buurvrouw heeft iets gehoord van een tante en dat wordt dan als waarheid doorverteld.'

Om ouders beter te ondersteunen en misverstanden te voorkomen, werkt De Mussen nauw samen met scholen in de wijk. Op die manier kunnen signalen worden doorgegeven, waarna het buurtcentrum bijvoorbeeld een bijeenkomst organiseert of een professional uitnodigt om uitleg te geven.

De kracht van de Schilderswijkmoeders

Bij het signaleren van zorgen en ondersteuningsbehoeften spelen medewerkers en verschillende vrijwilligers een belangrijke rol. Ze halen actief vragen op bij ouders. Waar lopen gezinnen tegenaan? Waar is behoefte aan?

Een bijzondere groep binnen de vrijwilligers zijn de zogenoemde Schilderswijk Moeders. 'Zij gaan soms mee naar gesprekken op school, helpen als tolk en leggen ouders uit hoe het schoolsysteem werkt', vertelt Petra. Volgens haar helpt de vertrouwensband die zij opbouwen om wantrouwen richting instanties kleiner te maken.

'Bij sommige ouders leeft sterk het gevoel dat ze vooral moeten laten zien dat het goed gaat met hun kind', legt Petra uit. 'Ze zijn bang dat ze anders problemen krijgen of dat hun kind wordt afgepakt.' Juist doordat de Schilderswijk Moeders de taal, gevoeligheden en leefwereld van gezinnen herkennen, lukt het vaak om een vertrouwensband op te bouwen en de verschillende werelden dichter bij elkaar te brengen. 

Vertrouwen opbouwen kost tijd

Dat vertrouwen ontstaat volgens Moska niet vanzelf. 'Je moet eerst een relatie opbouwen', zegt ze. 'Dat kost tijd. Het is niet negen-tot-vijf. Soms app je 's avonds nog even met een moeder of maak je buiten werktijd een praatje.'

Ook Suzanne Coolen, coördinator Onderwijsactiviteiten en Cultuureducatie, ziet hoe belangrijk kleine contactmomenten zijn. Bijvoorbeeld tijdens naschoolse activiteiten, vakantieprogramma's of de zomerschool. 'Het helpt als ouders weten dat ze bij je terechtkunnen als er iets speelt', vertelt ze. 'En andersom ook: dat jij hen weet te vinden als er iets aan de hand is met hun kind.'

Petra benadrukt dat een vertrouwensband kwetsbaar is. 'Er hoeft soms maar één ding te gebeuren en je kunt weer opnieuw beginnen.' Volgens haar kan vertrouwen snel beschadigd raken door een verkeerd gevallen opmerking of doordat er geroddeld wordt in de wijk. 'Dat vraagt voortdurend aandacht voor de manier waarop je met ouders communiceert en jezelf opstelt.'

Verschillende ideeën over opvoeding en ouderschap

Vertrouwen opbouwen vraagt volgens Moska ook om cultuursensitief werken. 'Je moet erkennen dat mensen anders naar opvoeding kijken', zegt ze. 'Wie ben ik om te zeggen dat iets alleen op mijn manier moet?' Vrijwilligers krijgen daar ook trainingen in. Petra vult aan: 'Ze leren hoe je luistert zonder oordeel. Hoe je feedback geeft zonder meteen met zware adviezen te komen.'

Die open houding is ook belangrijk omdat ouderbetrokkenheid er niet in ieder gezin hetzelfde uitziet. 'Voor de ene ouder is ouderbetrokkenheid naar school gaan en betrokken zijn bij de school en activiteiten', vertelt Moska. 'Voor een andere ouder is het een kopje thee neerzetten bij een kind dat huiswerk aan het maken is.'

Ook brengen ouders hun eigen ervaringen met onderwijs en opvoeding mee. Petra ziet bijvoorbeeld regelmatig moeders die zelf weinig kansen kregen om te studeren en het daarom belangrijk vinden dat hun kinderen het "beter krijgen". 'Dat komt vanuit iets goeds', zegt ze. 'Maar soms kan er ook veel druk op kinderen komen te liggen.'

Moeilijke onderwerpen voorzichtig bespreekbaar maken

Het vertrouwen dat is opgebouwd, maakt het ook mogelijk om gevoelige onderwerpen bespreekbaar te maken. Moska geeft het voorbeeld van een meisje dat een relatie wilde aangaan buiten de eigen culturele kring, terwijl dat thuis gevoelig ligt. In plaats van ouders daar direct mee te confronteren, probeert ze het gesprek voorzichtig open te breken. 'Dan begin ik heel algemeen', legt ze uit. 'Wat zou je doen als je kind verliefd wordt op iemand die je niet verwacht? Hoe reageer je dan? Hoe zorg je dat de relatie met je kind niet verstoord raakt?'

Volgens Moska helpt het om zowel met jongeren als met ouders contact te hebben. 'Dan kun je beide kanten beter begrijpen en met elkaar in gesprek brengen.'

Informele steun als aanvulling op hulpverlening

Doordat De Mussen dichtbij gezinnen staat, kan het buurtcentrum ook een belangrijke aanvulling zijn op de reguliere hulpverlening. De Mussen werkt regelmatig samen met jeugdhulp en gezinscoaches. Soms trekt een professionele hulpverlener daarbij samen op met een Schilderswijk Moeder die al contact heeft met het gezin.

Volgens Petra zit daarin een belangrijke meerwaarde. 'Gezinscoaches hebben vaak een specifieke rol en beperkte tijd', zegt ze. 'Onze vrijwilligers kunnen soms meegaan naar afspraken.' Bij gezinnen wordt ook gekeken welke vrijwilliger qua taal of culturele achtergrond goed aansluit. 'Daardoor kunnen vrijwilligers soms ondersteuning bieden waar in de reguliere hulpverlening simpelweg geen tijd voor is.'

Voor Moska zit daar precies de kracht van het buurtcentrum: dichtbij mensen staan, tijd kunnen nemen en relaties opbouwen vanuit vertrouwen. 'Culturele sensitiviteit, echt luisteren naar iemand, persoonlijk contact', zegt ze. 'Dat is uiteindelijk wat werkt.'