Logo voor Nederlands Jeugdinstituut, link naar homepagina

Waarden in de opvoeding: wat geef jij je kind mee?

Kinderen leren niet alleen door wat je zegt, maar ook door hoe jij leeft. In gewone, alledaagse momenten ontdekken ze wat jij belangrijk vindt: hoe je met anderen omgaat, hoe je omgaat met spanning, en hoe je keuzes maakt. Maar wélke waarden je wilt doorgeven, en hoe je dat doet, is voor iedere ouder anders. Dat begint bij duidelijk krijgen wat voor jou en jouw gezin belangrijk is.

Alles over Opvoeden en ouderschap

Wat zijn waarden?  

Waarden zijn de dingen die iemand belangrijk vindt in het leven en in contact met anderen. Voorbeelden zijn vriendelijkheid, respect, doorzettingsvermogen en zelfstandigheid. Ouders verschillen in wat ze belangrijk vinden. De één moedigt vooral behulpzaamheid aan, terwijl een ander meer nadruk legt op zelfstandigheid. 

Waar komen waarden vandaan? 

Welke waarden iemand belangrijk vindt wordt vaak bepaald door de cultuur waarin iemand is opgegroeid en ervaringen uit de eigen opvoeding. In iedere samenleving zijn er daarnaast regels die bepalen hoe mensen met elkaar omgaan. Kinderen moeten deze regels nog leren en ontwikkelen hun gevoel voor goed en fout stap voor stap. 

Morele ontwikkeling van baby tot jongere

Waarden leren in alledaagse situaties 

Kinderen leren welke waarden ze belangrijk vinden door te kijken naar de mensen om hen heen. Veel waarden geef je als ouder door zonder dat je erbij nadenkt. Als je iemand helpt die slecht ter been is in de bus, ziet je kind hoe jij omgaat met anderen en welke reactie dat oplevert. Zo leren kinderen in alledaagse situaties wat voor hen belangrijk is. 

Jouw voorbeeldfunctie als ouder

Waarom grenzen helpen bij het meegeven van waarden 

Grenzen spelen ook een rol bij hoe kinderen hun waarden ontwikkelen. Kinderen hebben ruimte nodig om zelf te ontdekken welke waarden bij hen passen, maar ook duidelijkheid over wat wenselijk en veilig is. Een grens helpt je kind begrijpen wat wel en niet kan. Bijvoorbeeld: je kind mag zelf kiezen met wie het afspreekt, zolang jij weet waar het is en dat het veilig thuiskomt. Soms maakt je kind een keer een minder handige keuze om daarna te merken wat het belangrijk vindt. Probeer vertrouwen te hebben in jezelf en in je kind. 

Regels en grenzen: waarom zijn die nodig?

Welke waarden wil jij meegeven aan je kind? 

Je ontdekt beter wat je belangrijk vindt door stil te staan bij dagelijkse situaties. Door daarover na te denken en te praten met je partner of andere opvoeders, wordt duidelijk wat jullie belangrijk vinden. Jullie kunnen daar verschillend over denken. Door samen te bespreken welk gedrag jullie fijn vinden en waarom, ontstaat er meer duidelijkheid. 

Reflectievragen 

  • Wanneer ben je trots op je kind?
  • Welke eigenschappen helpen jullie om thuis prettig samen te leven?
  • Wat zijn eigenschappen die jij waardeert in andere mensen?
  • Welke situaties raken je sterk, positief of negatief? 

Bronnen

Hulp of advies nodig?

Zoek je als ouder of opvoeder hulp of advies? Bekijk hier waar je terecht kunt.

Hulp en advies voor ouders

Lees ook