Petra: 'Ik heb het ouderschap helemaal op mijn manier vormgegeven'

Geen alleenstaande ouder

Al vanaf het begin noemt Petra zichzelf liever geen alleenstaande ouder. 'Ik ben haar moeder, en haar vader is gewoon niet aanwezig.' Inmiddels is ze blij dat het zo is gelopen, maar ze had het graag anders gewenst. 'Het is niet iets dat ik graag wilde.'

Dat het alleenstaand ouderschap haar zo raakt, heeft ook te maken met Petra's eigen jeugd. Petra groeide zelf op bij een alleenstaande moeder. 'Alleenstaand ouderschap was voor mij lang verbonden met chaos en emotie.'

Alle verantwoordelijkheid alleen dragen

Die ervaringen uit haar jeugd maakten haar extra alert op alles wat mis zou kunnen gaan. In de eerste jaren dat Petra er alleen voor stond, was ze voortdurend bezig met wat er mis zou kunnen gaan. 'Ik was veel bezig met geld. Kan ik het allemaal wel betalen? Daardoor was ik enorm gefocust op sparen, ook toen ik weinig had.'

Naast financiële stress hield ook een andere gedachte haar bezig. Wat als haar iets zou overkomen? 'Ik dacht steeds: wat als ik overlijd? Dan verliest mijn dochter haar veilige plek.' Die gedachte bracht haar ertoe een testament op te stellen. 'Mijn broer is verantwoordelijk als er ooit iets zou gebeuren. Dat had ik eigenlijk veel eerder moeten regelen. Het gaf meteen meer rust.'

Kritiek op het moederschap

De kritiek van buitenaf maakte haar onzeker over haar keuzes. Petra: 'Altijd bemoeien mensen zich met het leven van moeders. Je kind moet in de kinderwagen, of juist niet, langer aan de borst of juist niet, een muts op of niet. Dat voelde heel bedreigend.' Petra was bang dat haar keuzes als slechte opvoeding zouden worden gezien. 'Ik dacht steeds dat jeugdzorg een keer aan mijn deur zou kloppen.'

Schuldgevoelens

In die jaren had Petra regelmatig last van schuldgevoelens. 'Dan zag ik overal betrokken partners of opa's en oma's die hun kinderen van de opvang haalden, maar mijn dochter moest langer blijven omdat ik het halen en brengen met niemand kon delen. Ook had ik niet de financiële middelen voor een oppas. Dat mijn dochter dan soms van half 8 's ochtends tot 6 uur 's avonds op de opvang was, was confronterend.'

Een kantelpunt

Vanaf het moment dat haar dochter naar de basisschool ging, veranderde er iets. Rond haar zesde werd haar dochter zelfstandiger en hoefde Petra niet altijd meer mee tot aan de schooldeur. De basisschool lag ook in een andere buurt, met een andere ouderpopulatie. Waar ze eerder veel traditionele tweeoudergezinnen met betrokken vaders tegenkwam, zag ze nu vooral moeders op het schoolplein. 'Daar viel ik als alleenstaande moeder minder op.'

Alles binnen één school

Petra koos bewust voor een integraal kindcentrum, waar onderwijs, kinderopvang en buitenschoolse opvang in één gebouw samenkomen. 'Er was een sterke band tussen leerkrachten, pedagogen en kinderen. Ieder kind had een vast aanspreekpunt, dat met het kind meeging door de jaren heen. Ook ouders konden bij die persoon terecht.'

'Als je zorgen had over de ontwikkeling of opvoeding, sprak je niet alleen met de leraar, maar ook met de pedagoog die veel tijd met de kinderen doorbracht', vervolgt ze. Voor Petra maakte dat een groot verschil. 'Je wist precies bij wie je terechtkon en je hoefde niet naar een andere organisatie. Het was gewoon in de school. Er was een sterke structuur en duidelijkheid over wie waarvoor en wanneer verantwoordelijk was.'

Een onverwachte peettante

Op de basisschool had haar dochter een vertrouwenspersoon met wie ze elke week tijdens een spel kon praten. Toen haar dochter de overstap maakte naar de middelbare school moest Petra opnieuw op zoek naar steun. 'Aan alleen mij had ze te weinig. Ze had iemand anders nodig als vertrouwenspersoon. Dus ik dacht: wat nu? Ik zocht gewoon iets simpels, zoals iemand die af en toe iets leuks met haar doet.'

De schoolpsycholoog bood geen uitkomst. 'Die was er alleen maar voor kinderen met heel grote problemen.' Wel kreeg Petra via haar een verwijzing naar een vrijwilligersorganisatie die peettantes en peetooms voor kinderen organiseert. 'Via die organisatie zijn we in contact gekomen met een lieve oudere vrouw met een hond. Daar ging mijn dochter dan op bezoek en soms zelfs mee op vakantie. Er is met haar een heel warme band ontstaan.'

Laagdrempelige steun

Door de jaren zocht Petra actief naar laagdrempelige steun voor zichzelf. Ze vond die onder meer bij een gesubsidieerde vrouwenorganisatie voor vrouwengezondheid, waar ruimte was voor gesprekken, yoga en psychotherapie. 'Maar daar was een beperkt aanbod, één keer in de maand, dus ik ben op zoek gegaan naar aanvullende dingen.'

Extra houvast vond ze bij haar huisarts, die ook ruimte bood voor een gesprek. 'Die zei: als het je te veel wordt, kom je gewoon even langs.' Daarnaast sloot Petra zich aan bij kleine, vaak tijdelijke initiatieven, meestal georganiseerd door vrouwen. Grote zorg- en hulporganisaties vermeed ze liever. 'Daar sprak zoveel autoriteit uit, dat ik er juist angstiger van werd.' Kleinschalige plekken voelden veiliger. 'Daar ging het om herkenning, een kopje thee en contact.'

Volgens Petra maakten die kleine initiatieven het verschil. 'Het heeft me echt geholpen dat ik contact heb gemaakt met mensen die ik nog niet kende. Alleenstaand ouderschap is niet erg als je maar een goed sociaal netwerk hebt.' Vooral het samenzijn met andere vrouwen gaf steun. 'Vrouwen voelen meteen aan in welke situatie je zit.'

Trots achteraf

Tijdens de jaren dat Petra haar dochter alleen opvoedde, voelde ze veel onzekerheid. 'Mensen zeiden wel dat ik het goed deed, maar dat kon ik toen niet voelen.' Nu, jaren later, kijkt ze met trots terug. 'Ik ben trots op hoe mijn dochter is geworden en op wat ik haar heb kunnen meegeven.'

De trots gaat inmiddels samen met dankbaarheid. 'Nu ik een nieuwe partner heb, zie ik hoe verschillend je in een relatie naar ouderschap kunt kijken. Dat maakt me extra bewust van hoe waardevol het was dat ik alle beslissingen zelf kon nemen. Zonder afstemming, zonder strijd. Ik heb het ouderschap helemaal op mijn manier vormgegeven.'