Opa en oma bemoeien zich met de opvoeding: hoe ga ik daarmee om?

Waarom willen grootouders vaak meedenken over opvoeding? 

Veel grootouders hebben hun hele leven voor hun eigen kinderen gezorgd. Die ervaring nemen ze mee als ze opa of oma worden. Ze zijn gewend om bepaalde dingen in de opvoeding op hun eigen manier te doen. Of ze vinden hun eigen gewoontes en ideeën waardevol voor hun kleinkinderen. Die betrokkenheid kan soms als bemoeienis voelen. Meestal is dat niet de bedoeling. Grootouders houden van hun kleinkind en willen helpen, meedenken en hun kleinkind goed verzorgen of verwennen. 

Waarom kan hun betrokkenheid voelen als bemoeienis? 

Meedenken is op zichzelf geen probleem. Opa en oma willen vaak helpen, of hun ervaring delen. Toch kan er een moment komen waarop het voor jou niet meer goed voelt. 

Misschien geven ze ongevraagd advies over gezondheid, veiligheid of wat 'goed' opvoeden is. Of ze houden zich niet aan afspraken, bijvoorbeeld over voeding, bedtijd of schermgebruik. Het kan je overvallen en voelen als kritiek of een beschuldiging, ook als het niet zo bedoeld is. 

Vraag jezelf af: wanneer voel ik irritatie, boosheid of spanning? In welke situaties denk ik: dit gaat te ver? Dat gevoel laat zien waar het voor jou schuurt en wat voor jou belangrijk is in de opvoeding. 

Hoe bepaal je wat voor jou belangrijk is in de opvoeding? 

Het helpt om eerst met je partner te bespreken wat er precies speelt. Wat vinden jullie belangrijk in de opvoeding? Welke regels willen jullie bewaken? En waar kunnen jullie soepel in zijn?

Voed je je kind alleen op? Dan kan het fijn zijn om dit te bespreken met een vriend, familielid of iemand anders met wie je goed kunt praten. 

Ga na wanneer jouw ideeën botsen met de manier waarop opa en oma iets doen. Wees zo concreet mogelijk. Gaat het om vaste bedtijden? Geen snoep doordeweeks? Een vaste aanpak bij boosheid? Misschien vind je het niet prettig als opa en oma bij jou thuis bepalen wat er gegeten wordt, maar vind je het minder erg als dat bij hen thuis gebeurt. Hoe beter je weet wat voor jou belangrijk is, hoe duidelijker je dat kunt uitleggen.

Hoe bespreek je opvoedafspraken met opa en oma? 

Ga in gesprek en leg uit waarom iets voor jou belangrijk is. Hoe specifieker je bent over wat je wel en niet prettig vindt, hoe duidelijker je verzoek is. Probeer te voorkomen dat je zegt wat opa en oma goed of fout doen. Dat zorgt alleen maar voor verwijdering en onbegrip. Probeer je verhaal dicht bij jezelf te houden en te vertellen wat je belangrijk vindt.  

Voorbeeld 

'Ik wil doordeweeks een vast ritme zonder schermen en snoep. Willen jullie daar rekening mee houden als jullie oppassen?'  

Of:

'Deze aanpak werkt goed voor ons. Kunnen jullie die ook gebruiken als ons kind druk wordt?'  

Geef aan dat je hun hulp waardeert en er graag samen uitkomt, maar benoem ook wat je graag wil veranderen. Het kan ook helpen om nieuwsgierig te zijn naar hun verhaal. Waarom doen zij het op deze manier? Wat betekent dat voor hen? Door ruimte te maken voor hun motivatie en gewoontes, is de kans groter dat jullie elkaar zullen begrijpen.  

Wat als je het niet overal over eens wordt? 

Soms blijven grootouders hun eigen gewoontes volgen. Blijft het lastig? Dan kun je kijken wat voor jou belangrijker is: de regel of de relatie. Soms helpt het om een middenweg te zoeken.  

Kinderen kunnen meestal goed omgaan met andere regels thuis en bij opa en oma. Ze leren zo ook met verschillen omgaan. Misschien wil jij dat je kind om acht uur in bed ligt, maar laten opa en oma het in het weekend wat later opblijven. Dan kun je je afvragen: is dit een regel die altijd moet gelden? Of kan er bij opa en oma wat meer ruimte zijn? Het belangrijkste is dat je genoeg ruimte blijft voelen om zelf vorm te geven aan de opvoeding. 

Komen opa en oma de afspraken steeds niet na? Dan kan het nodig zijn om duidelijker grenzen te stellen. Merk je dat je snel boos of emotioneel wordt als het hierover gaat? Dan kan het helpen om eerst even wat afstand te nemen. Misschien sla je een oppasbeurt of familiedag een keer over. Dat kan ruimte geven om rustig na te denken over wat je belangrijk vindt.

In het kort

Veel ouders zijn blij met betrokken grootouders. Maar soms kan die betrokkenheid als bemoeienis voelen. Dat kan zorgen voor irritatie of spanning binnen de familie. 

• Veel grootouders zijn gewend om bepaalde dingen in de opvoeding op hun eigen manier te doen. Of ze vinden hun eigen gewoontes en ideeën waardevol voor hun kleinkinderen. Met de komst van een kind verandert de rolverdeling tussen ouders en grootouders.
• Met de komst van een kind verandert de rolverdeling tussen ouders en grootouders.
• Verschillen ontstaan vaak rond afspraken over voeding, bedtijd, schermgebruik of gedrag.
• Gevoelens van boosheid of irritatie laten zien wat voor jou belangrijk is in de opvoeding.
• Duidelijke opvoedafspraken maken met je partner maakt het makkelijker om het gesprek met opa en oma te voeren.
• Kinderen kunnen meestal goed omgaan met verschillen tussen thuis en bij opa en oma.
• Blijven afspraken lastig? Dan kan het nodig zijn om duidelijkere grenzen te stellen of opnieuw te kijken wat voor jou zwaarder weegt: de regel of de relatie.