Opa en oma bemoeien zich met de opvoeding: hoe ga ik daarmee om?

Waarom bemoeien opa en oma zich met de opvoeding?

Met de geboorte van je kind veranderen de verhoudingen in de familie. Je ouders worden grootouders en jij bent niet alleen hun kind, maar ook zelf ouder. Jullie moeten wennen aan die nieuwe rolverdeling, en vaak is dat niet makkelijk. 

In die nieuwe situatie kan betrokkenheid soms als bemoeienis voelen. Grootouders doen dat meestal niet om dwars te zitten. Ze houden van hun kleinkind en willen zorgen, helpen of verwennen. Veel grootouders hebben hun hele leven voor hun eigen kinderen gezorgd. Die ervaring nemen ze mee. Soms zijn ze zo tevreden met een aantal eigen gewoontes, dat ze die graag met hun kleinkinderen willen delen.

Wanneer voelt hun betrokkenheid als bemoeienis?

Meedenken is op zichzelf geen probleem. Opa en oma willen vaak helpen of hun ervaring delen. Toch kan er een moment komen waarop het niet meer goed voelt.

Misschien geven ze ongevraagd advies over gezondheid, veiligheid of wat 'goed' opvoeden is. Of ze houden zich niet aan afspraken, bijvoorbeeld over voeding, bedtijd of schermgebruik. Het kan je overvallen en voelen als kritiek of een beschuldiging, ook als het niet zo bedoeld is.

Vraag jezelf af: wanneer voel ik irritatie, boosheid of spanning? In welke situaties denk ik: dit gaat te ver? Dat gevoel laat zien waar het voor jou schuurt en wat voor jou belangrijk is in de opvoeding.

Hoe bepaal je samen wat voor jullie belangrijk is? 

Als je merkt dat iets je raakt, helpt het om eerst met je partner te bespreken wat er precies speelt. Wat vinden jullie belangrijk in de opvoeding? Welke regels willen jullie bewaken en waar kunnen jullie soepel in zijn?

Ga na wanneer dat botst met de manier waarop opa en oma iets doen. Wees zo concreet mogelijk. Gaat het om vaste bedtijden? Geen snoep doordeweeks? Een vaste aanpak bij boosheid? Misschien vind je het niet prettig als opa en oma bij jullie thuis bepalen wat er gegeten wordt, maar vind je het minder erg als dat bij hen thuis gebeurt. Dat verschil kun je ook zo benoemen. Hoe beter jullie weten wat voor jullie belangrijk is, hoe duidelijker je dat kunt uitleggen.

Hoe bespreek je opvoedafspraken met opa en oma? 

Ga in gesprek en leg uit waarom iets voor jullie belangrijk is. Hoe specifieker je kunt zijn over wat je wel en niet prettig vindt, hoe duidelijker je verzoek is. Probeer weg te blijven van wat opa en oma al dan niet goed of fout doen, dat zorgt alleen maar voor verwijdering en onbegrip. Probeer het dichtbij jezelf te houden en te vertellen wat je belangrijk vindt. Bijvoorbeeld: 'Wij willen doordeweeks een vast ritme zonder schermen en snoep. Willen jullie daar rekening mee houden als jullie oppassen?' Of 'Deze aanpak werkt goed voor ons. Kunnen jullie die ook gebruiken als ons kind druk wordt?' Geef aan dat je hun hulp waardeert en er graag samen uitkomt, maar benoem tegelijkertijd je wens tot verandering.

Het kan ook helpen om nieuwsgierig te zijn naar hun kant. Waarom doen zij het op deze manier? Wat betekent dat voor hen? Door ruimte te maken voor hun motivatie en gewoontes, ontstaat vaak meer begrip over en weer. 

Wat als je het niet overal over eens wordt? 

Soms blijven grootouders hun eigen gewoontes volgen. Blijft het lastig? Dan kun je kijken wat voor jou belangrijker is: de regel of de relatie. Soms helpt het om een middenweg te zoeken.  

Kinderen kunnen meestal goed omgaan met andere regels tussen thuis en bij opa en oma. Ze leren erdoor ook met verschillen omgaan. Misschien wil jij dat je kind om acht uur in bed ligt, maar laten opa en oma het in het weekend wat later opblijven. Dan kun je je afvragen: is dit een regel die altijd moet gelden? Of kan er bij opa en oma wat meer ruimte zijn? Het belangrijkste is dat jij en je partner genoeg ruimte blijven voelen om zelf vorm te geven aan de opvoeding. 

Als afspraken steeds niet worden nagekomen, kan het nodig zijn om duidelijker grenzen te stellen. Merk je dat je snel boos of emotioneel wordt als het hierover gaat? Dan kan het helpen om eerst even wat afstand te nemen. Misschien sla je een oppasbeurt of familiedag een keer over. Dat kan ruimte geven om rustig na te denken over wat jullie belangrijk vinden.

In het kort

Veel ouders zijn blij met betrokken grootouders. Maar soms voelt die betrokkenheid als bemoeienis. Dat kan zorgen voor irritatie of spanning binnen de familie. 

• Met de komst van een kind verandert de rolverdeling tussen ouders en grootouders.
• Verschillen ontstaan vaak rond afspraken over voeding, bedtijd, schermgebruik of gedrag.
• Gevoelens van boosheid of irritatie laten zien wat voor jou belangrijk is in de opvoeding.
• Duidelijke opvoedafspraken maken met je partner maakt het makkelijker om het gesprek met opa en oma te voeren.
• Kinderen kunnen meestal goed omgaan met verschillen tussen thuis en bij opa en oma.
• Blijven afspraken lastig, dan kan het nodig zijn om duidelijkere grenzen te stellen of opnieuw te kijken naar wat voor jou zwaarder weegt: de regel of de relatie.