Tips: zo praat je over media

Wanneer praat je met je kind over media? 

Laat je kind merken dat het altijd met je kan praten over media en wat het online tegenkomt. Net zoals jullie samen praten over wat je kind meemaakt in de offline wereld. Deze openheid zorgt ervoor dat je kind het normaler vindt om over de online wereld te praten, zoals je ook over andere dingen praat.  

Je kunt ook op bepaalde momenten zelf over media beginnen: 

• Voor en tijdens het gebruik van media: kijk of speel mee met je kind en stel ondertussen vragen. 
• Nadat je kind media heeft gebruikt: vraag wat je kind heeft gezien of gedaan. 
• Bij nieuwe situaties: bijvoorbeeld bij het installeren van een app of het aanmaken van een account. 
• Bij conflicten of zorgen: als je kind overstuur is door iets wat het online heeft meegemaakt. Of als je kind het niet eens is met bepaalde regels. 
• Tijdens vaste gezamenlijke momenten: als je kind thuiskomt van school of vrienden, of tijdens het avondeten. 
• Als jullie samen iets aan het doen zijn: tijdens een wandeling of een spelletje, om er gewoon eens naar te vragen. 

Hoe praat je op een goede manier met je kind over media? 

Het belangrijkste is om open te zijn naar je kind, en oprechte interesse te tonen. Deze houding nodigt je kind uit om dingen te delen. Het is de basis om in gesprek te blijven. De volgende tips kunnen je helpen: 

•  Wees nieuwsgierig naar wat je kind leuk vindt en graag doet: 'Wat interessant zeg, heb je dat online gezien?' of 'Vertel eens, wat vind je zo leuk aan dit programma?' 
• Stel open vragen: 'Wat vond je het leukste aan dat filmpje?' of 'Hoe werkt dit spel?' 
• Gebruik positieve taal, en focus op wat goed gaat: 'Ik zie dat je veel geduld hebt gehad in dit spel, knap hoor.' of 'Je hebt het helemaal zelf opgelost, dat is slim bedacht!' 
• Blijf in gesprek over media: media veranderen namelijk snel en je kind komt makkelijk met nieuwe dingen in aanraking.  
• Geef uitleg bij woorden die vaak voorbijkomen: kinderen horen vaak online termen die ze niet begrijpen. Zoals digitale veiligheid, online risico's en privacy.  
• Vraag je kind om jou iets uit te leggen: dit geeft je kind vertrouwen in het praten over media.  

Voorbeelden hoe je over media praat bij verschillende leeftijden  

Praten over media begint met ervoor zorgen dat je kind zich gehoord voelt. Dit doe je met een open, luisterende houding. En door te laten merken dat je kind bij je terecht kan met alles waar het over wil praten. 

Hieronder vind je een aantal voorbeelden van hoe je over media praat op verschillende leeftijden. Maar uiteindelijk ken jij je kind het beste en weet jij dus ook wat bij je kind past.  

Baby's en peuters

• Schermen zijn op deze leeftijd niet nodig. Beperk schermtijd zoveel mogelijk.  
• Gebruik media samen, en vertel wat je doet: 'Leuk he, om samen een verhaaltje te lezen!' 
• Benoem wat je kind ziet: 'Kijk, een hond! Zie jij wat er nu gebeurt? Gaat het hondje op reis?' 

Kleuters

• Kijk samen, herhaal regels over mediagebruik en leg uit waarom ze er zijn. Sluit aan bij interesses  
• Vraag wat je kind denkt dat er gebeurt in een filmpje, stimuleer je kind om uit te leggen  
• 'Wat denk je dat er nu gaat gebeuren? Gaat de ridder in de toren klimmen, of niet? Zou jij dat zelf ook durven?' 

Basisschoolleeftijd

• Bespreek wat je kind leuk vindt en wat het zelf online doet. 
• Maak afspraken over tijd en inhoud, en leer je kind kritisch kijken. 
• 'Hoe lang denk je dat je vandaag al op de tablet bent geweest? Vind je dat veel?' 

Pubers

• Vraag naar ervaringen met anderen online, en bespreek emoties die je kind voelt als het online is. 
• Bespreek privacy, nepnieuws en respectvol gedrag. 
• 'Met wie speel je meestal online? Ken je die ook in het echt?' 

Jongeren

• Laat je kind zelf bepalen wat het doet met media, als dat passend is. Blijf wel betrokken. Probeer niet teveel te controleren of  te oordelen, maar blijf nieuwsgierig. Grijp alleen in bij situaties die een gevaar vormen voor je kind. 
• Bespreek relevante onderwerpen, zoals online identiteit, groepsdruk, en mentale gezondheid. 
• 'Gaan jouw vrienden anders om met social media dan jij? Waar merk je dat aan?'

Hoe praat je met je kind over vervelende ervaringen online? 

Het kan gebeuren dat je kind iets vervelends ziet of meemaakt online. Zoals pestgedrag, nare berichten of schokkende beelden. Dan is het belangrijk dat je kind hierover met jou durft te praten.  Een veilige sfeer in huis helpt hierbij. 

Heb je het gevoel dat je kind ergens mee zit? Kies een rustig moment om hierover te beginnen. Laat merken dat je er voor je kind bent. Luister zonder oordeel en neem de gevoelens van je kind serieus, ook als het iets kleins lijkt.  

Stel open vragen. Zoals: 'Wat gebeurde er precies?' of 'Hoe voelde je je toen?' en bied je kind ruimte zich te uiten. Leg uit dat het normaal is om van slag te zijn als je online iets naars tegenkomt. En dat je samen kunt kijken wat je kind nu kan helpen. Door begripvol en rustig te reageren, help je je kind om grip te krijgen op de situatie. Je versterkt het vertrouwen om hiermee om te kunnen gaan. Ook vindt je kind het hierdoor makkelijker om vaker vervelende ervaringen te blijven delen. Stel ook opnieuw grenzen als dat nodig is, zodat deze voor je kind extra duidelijk zijn. 

Wat als je kind niet wil praten? 

Heb je het gevoel dat er wel iets aan de hand is, maar wil je kind er absoluut niet over praten? Of is je kind van nature al erg gesloten? Probeer het dan in elk geval niet te forceren. Zeg bijvoorbeeld: 'Het is niet erg als je nu niet wilt praten. Als je dat later wel wil, dan ben ik er voor je.' 

Laat het even rusten, maar houd goed in de gaten hoe je kind zich voelt. Als je kind zich duidelijk anders gedraagt dan normaal, is dat vaak een teken dat er iets is waardoor je kind zich niet goed voelt. Probeer dan ook te benoemen wat je ziet, en niet wat je denkt. Bijvoorbeeld: 'Ik heb de indruk dat je de laatste tijd wat stiller bent' of 'Ik heb het idee dat je niet zo lekker in je vel zit de laatste dagen.' 

Geef je kind wat extra aandacht en ga veel dingen samen doen. Door verbinding te zoeken met je kind zonder de nadruk te leggen op een gesprek, maak je vanzelf ruimte voor je kind om dingen te delen. Zo help je je kind te ontspannen en bied je veel mogelijkheden voor je kind om toch uit zichzelf iets te vertellen. 

Blijf je je zorgen maken, maar verandert de situatie niet? Of trekt je kind zich heel sterk terug? Informeer eerst bij anderen of er mogelijk iets speelt of iets gebeurd is. Zoals de school, ouders van vriendjes of de kinderopvang van je kind. Ook kun je advies vragen aan het wijkteam, de huisarts of kinderarts.

Praten met kinderen over ingrijpende gebeurtenissen

Wat als praten over media niet goed lukt? 

Praten met je kind over media is niet altijd makkelijk. Je kind kan zich schamen over iets wat het online gedaan of gezien heeft. Of jullie zijn het niet eens over bepaalde regels. En soms kan je kind ook gewoon geen zin hebben om te praten. De volgende tips kunnen je helpen: 

• Maak het niet te zwaar: probeer een gesprekje te beginnen als jullie iets aan het doen zijn. Zoals onderweg in de auto, of tijdens het wandelen of opruimen. 
• Soms helpt het om eerst vooral te luisteren zonder direct te reageren. Zeker als je merkt dat je kind het lastig vindt om te praten. Geef je kind de tijd en ruimte om dingen te delen. 
• Gebruik voorbeelden die bij de beleving van je kind aansluiten: bespreek een situatie uit een serie of game van je kind. Daarna kun je doorpraten over iets anders. 
• Vraag om hulp als het niet lukt om contact te krijgen met je kind. Of als jullie de hele tijd strijd hebben. Een vriend, vriendin of familielid kan je misschien helpen met hoe je zoiets aanpakt.