'Mag ik hier iets over vragen?': Hoe Junis Kinderopvang professionals ondersteunt in oudercontact

Werken met kinderen betekent óók werken met ouders 

Pedagogisch coach voorschoolse educatie (ve) Andrea Brugman ondersteunt professionals op tien ve-groepen in Bodegraven en Alphen. In trainingen merkt zij dat samenwerken met ouders niet voor iedere professional vanzelfsprekend is. Wanneer zij vraagt wie bewust koos voor het werken met kinderen, gaan alle handen omhoog. 'Op de vraag wie graag wilde samenwerken met ouders, blijft het meestal stil.' 

Andrea zegt dat dit veel vertelt over hoe professionals het contact met ouders ervaren. 'Het samenwerken met ouders hoort bij het vak, maar voelt niet altijd als iets waar bewust voor is gekozen. De meesten voelen wel: we willen er iets in of we moeten er iets mee, maar tegelijkertijd ervaren professionals het contact met ouders geregeld als ingewikkeld of spannend.' 

Betrokkenheid of bemoeienis? 

De drempel om met ouders samen te werken kan volgens Andrea verschillende oorzaken hebben. 'Voor sommige professionals voelen gesprekken over opvoeding, structuur of zorgen thuis al snel persoonlijk of gevoelig. Ze vragen zich af waar hun rol begint en eindigt. Wanneer toon je betrokkenheid en wanneer voelt het als bemoeienis?' 

Ze vertelt over een pedagogisch professional die tegen haar zei: 'Ik hoor jou altijd allemaal dingen vragen, maar ik denk dan: waar bemoei ik me mee? Ik heb zelf ervaren dat mij veel dingen gevraagd werden en dat vond ik heel vervelend'. Dat laat volgens haar goed zien hoe persoonlijke ervaringen kunnen meespelen in het contact met ouders. 'Iedereen heeft een eigen rugzak en redenen om iets wel of niet te doen met een ouder', zegt ze. 'Daarbij kunnen persoonlijke ervaringen, aannames, taalbarrières of cultuurverschillen een rol spelen.' Samenwerken vraagt daarom ook om bewustzijn van wat je zelf meebrengt in gesprekken met ouders. Professionals nemen hun eigen ervaringen mee, terwijl ouders dat ook doen. 'Wat jij als niet prettig hebt ervaren, betekent niet dat de ander dat ook zo ervaart. Dus stel die vraag', zegt ze.

Vertrouwen begint bij de relatie 

Junis ziet samenwerken met ouders als een belangrijk onderdeel van professioneel handelen en investeert actief in de ondersteuning van pedagogisch professionals. De basis ligt volgens teamleider pedagogiek & kwaliteit Charlotte Hekkenberg in het opbouwen van een vertrouwensrelatie. 'Het begint altijd bij vertrouwen in elkaar en respect voor elkaar. Vanuit die basis kun je samen verkennen wat passend is voor het kind of wat de ouder nodig heeft.'

Pedagogisch coach Nathalie Vink van Spronsen ziet dat samenwerken met ouders vaak juist zit in kleine dagelijkse momenten. 'Even vragen hoe het weekend was, onthouden wat een ouder eerder vertelde of bewust tijd nemen tijdens haal- en brengmomenten van een kind.' Juist in die kleine momenten ontstaat volgens haar wederzijds begrip. 'Je leert niet alleen de ouder beter kennen, maar krijgt ook meer zicht op de wereld waarin een kind opgroeit. Als je weet wat een kind thuis bezighoudt of meemaakt, kun je daar op de groep op aansluiten. Andersom leren ouders ons en de opvang ook beter kennen. Zo ga je elkaar beter begrijpen en steeds meer dezelfde taal spreken.'

Ook tijdens kennismakingsgesprekken besteedt Junis bewust aandacht aan de achtergrond van gezinnen. Beleidsmedewerker pedagogiek & kwaliteit Inge Pietersen ziet dat die gesprekken binnen Junis de afgelopen jaren zijn veranderd. 'Waar kennismakingsgesprekken eerder vooral gingen over praktische zaken, zoals eten en slapen, ligt de focus nu steeds meer op het leren kennen van het gezin, het netwerk rondom het kind en de manier waarop professionals verbinding kunnen maken met ouders.' 

Daarvoor is nieuwsgierigheid naar elkaar belangrijk, vindt Charlotte. 'Wij weten hoe een kind in de groep is en ouders weten hoe hun kind thuis is. Door vragen te stellen en goed te luisteren ontstaat de verbinding die nodig is om samen op te trekken rondom een kind.' 

Oudercontact is een vaardigheid die je kunt ontwikkelen 

Om professionals daarin te ondersteunen, besteedt Junis veel aandacht aan coaching, intervisie en begeleiding op de werkvloer. Professionals gaan met coaches en managers in gesprek over oudercontact, oefenen gesprekken en bespreken wat zij zelf lastig of spannend vinden in contact met ouders. Andrea vindt het belangrijk dat pedagogisch professionals daar open over kunnen zijn. 'Ze mogen echt uitspreken dat ze iets spannend vinden en dat ze een oefenrondje willen. Dat is helemaal oké.' 

Volgens Charlotte is een veilige werkcultuur daarbij onmisbaar. 'Durf ik te zeggen dat ik dit spannend vind en kan iemand mij daarbij ondersteunen? Die ruimte om onzekerheden uit te spreken helpt professionals om zich verder te ontwikkelen.' 

Binnen Junis wordt oudercontact niet gezien als iets dat je vanzelf moet kunnen, maar als een vaardigheid die je kunt ontwikkelen. Een coach of manager kan bijvoorbeeld helpen om een gesprek voor te bereiden of te oefenen. Ook kunnen pedagogisch professionals onderzoeken wat maakt dat zij een gesprek lastig vinden en wat hen helpt om een stap te zetten. Soms voeren zij een gesprek samen met een collega of volgen zij scholing in gespreksvoering. Daarbij is het belangrijk om niet alleen stil te staan bij wat je lastig vindt, maar ook bij overtuigingen die je bewust of onbewust met je meedraagt. Nathalie: 'Als jij oudercontact spannend vindt, dan kan dat weggenomen worden door te investeren in die vaardigheden.' 

Van opleiding naar werkvloer 

Ook in de voorbereiding van toekomstige professionals ziet Junis nog kansen. Andrea merkt dat professionals tijdens opleidingen vaak nog weinig meekrijgen over samenwerken met ouders. Veel studenten kiezen bewust voor het werken met kinderen en ontdekken pas later hoeveel oudercontact bij het vak hoort. 'Ik denk dat het mooi zou zijn als je in de opleiding al leert dat je óók met ouders werkt. Een belangrijke kans ligt daarom in het eerder voorbereiden van toekomstige professionals op deze kant van het vak.' 

Een veranderende rol voor kinderopvang 

Andrea merkt dat samenwerken met ouders soms ook vraagt om duidelijke verwachtingen over de rol van professionals. Zij merkt dat sommige ouders kinderopvang vooral zien als dienstverlening. Volgens haar is het daarom belangrijk dat professionals zich ook bewust zijn van hun eigen expertise. In de samenwerking met ouders kunnen professionals aan ouders uitleggen en laten zien hoe zij met hun kennis, net als de ouder, bijdragen aan de ontwikkeling van een kind. 'Ik merk dat pedagogisch professionals er soms van uitgaan dat ouders weten of begrijpen wat er op de groep gebeurt, terwijl dat geregeld niet het geval is.' 

Charlotte ziet daarin ook een bredere ontwikkeling binnen de kinderopvangbranche. 'De kinderopvang is ooit gestart vanuit dienstverlening: opvang zodat ouders konden werken', zegt ze. 'Tegenwoordig wordt de kinderopvang gelukkig steeds meer gezien als basisvoorziening waar kinderen zich kunnen ontwikkelen en andere kinderen ontmoeten.' Binnen die ontwikkeling groeit volgens haar ook het bewustzijn bij professionals van hun eigen rol en expertise, ook rondom het samenwerken met ouders. 'Oh ja, ik kan als professional mijn kennis met de ouder delen. We zijn samen rondom het kind betrokken, ieder vanuit onze eigen rol en kennis. Die kennis delen met ouders helpt niet alleen om het kind beter te ondersteunen, maar kan ouders ook helpen in hun ouderschap.'