Wat zijn de wettelijke kaders rond jeugdparticipatie?

Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind - Artikel 12

Artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag bepaalt dat kinderen het recht hebben om hun mening te geven over alle zaken die hen raken. Ze hebben het recht om gehoord te worden, als groep en als individu. Ook bij juridische of bestuurlijke procedures waarbij het kind betrokken is, heeft een kind het recht diens mening te geven. Dit staat in het tweede lid van artikel 12. Overheden, organisaties, rechters en andere volwassenen moeten die mening serieus overwegen, passend bij de leeftijd en ontwikkeling van het kind. Nederland heeft het Kinderrechtenverdrag getekend en geratificeerd. Dit betekent dat Nederland zich moet inzetten voor de rechten van het kind.

Meer informatie

Mening van het kind - Artikel 12 Kinderrechtenverdrag

Wet versterking participatie op decentraal niveau

Gemeenten, provincies en waterschappen moeten uiterlijk 1 januari 2027 in een participatieverordening hebben vastgelegd wanneer en hoe inwoners worden betrokken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Voor kinderen en jongeren betekent dit dat ook zij inspraak moeten kunnen hebben op lokaal niveau. Bijvoorbeeld via jongerenraden, adviesgroepen of participatieprojecten. De participatieverordening dwingt gemeenten om structureler na te denken over de positie van kinderen en jongeren in participatieprocessen. Ook wordt het uitdaagrecht wettelijk verankerd. Daarmee kunnen inwoners een verzoek indienen om gemeentelijke taken over te nemen.

Meer informatie

Lees wat deze wet betekent voor gemeentenBekijk de modelverordening Wet versterking participatie op decentraal niveau van de VNG

Jeugdwet en Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen

Het organiseren van medezeggenschap is verplicht voor jeugdzorgaanbieders. Dit is vastgelegd in de Jeugdwet en Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) 2018. Cliëntenraden of jongerenraden zijn een manier om invulling te geven aan medezeggenschap. Deze raden behartigen de belangen van de kinderen, jongeren en hun ouders. Een cliëntenraad of jongerenraad denkt bijvoorbeeld mee over de kwaliteit van hulp, beleid en verbeterpunten.

Wet medezeggenschap op scholen

Op school hebben leerlingen inspraak via de Wet medezeggenschap op scholen (WMS). Iedere school heeft een medezeggenschapsraad (MR), waarin ook leerlingen vertegenwoordigd zijn. Zij praten mee over schoolbeleid, zoals veiligheid, lesprogramma's of het gebruik van schoolgebouwen. Zo leren jongeren dat hun stem ertoe doet en kunnen ze direct invloed uitoefenen op hun leeromgeving.

Wet versterking positie ouders en leerlingen in het passend onderwijs

Met de Wet versterking positie kinderen en jongeren in passend onderwijs is het hoorrecht van leerlingen wettelijk vastgelegd: zij hebben het recht hun mening te geven over beslissingen die te maken hebben met de ondersteuning die ze krijgen. Ze praten mee over hun ontwikkelingsperspectief (OPP). Scholen en samenwerkingsverbanden moeten hun mening serieus meewegen en terugkoppelen wat ermee is gedaan. Zo krijgen kinderen en jongeren meer invloed op hun onderwijstraject.

Meer informatie

Lees meer over passend onderwijs verbeteren (Rijksoverheid)Bekijk deze infographic van de RijksoverheidInformatie voor jongeren over het hoorrecht (NJi)