Hoe kies je de juiste werkvorm om jongeren bij beleid te betrekken?

Hoe maak je jongerenparticipatie aantrekkelijk en laagdrempelig? En hoe zorg je ervoor dat het waardevol is voor de gemeente? Op deze pagina vind je handvatten om een passende vorm te kiezen. Ook lees je hoe andere gemeenten dit in de praktijk vormgeven. 

Kies een werkvorm die past bij je doel  

Jongerenparticipatie is niet hetzelfde als 'praten aan de overlegtafel'. Denk bewust na over welke werkvorm je inzet, en op welk moment. Het hangt van je doel af wat de juiste werkvorm is. Wil je horen welke dromen jongeren hebben? Of wil je feedback op een bestaand plan? Zorg dat de werkvorm leidt tot input die je kunt gebruiken voor je doel. 

Wees transparant over de kaders waarbinnen kinderen en jongeren mee kunnen denken, ook in de vorm die je kiest. Sta je nog aan het begin van een traject en wil je dat jongeren ook meedenken over de benodigde randvoorwaarden? Dan kun je een meer vrije werkvorm kiezen. Maar als er al veel beslissingen zijn genomen, moet je daar rekening mee houden in je werkvormkeuze. Dit kan bijvoorbeeld het verschil zijn tussen ze laten kiezen tussen twee ontwerpen voor een skatepark of de open vraag wat ze fijn vinden aan de wijk en wat ze zouden willen verbeteren. 

Goed voorbeeld: fictieve cheque in Gilze en Rijen 

De gemeente Gilze en Rijen ging met een fictieve cheque van 1.000 euro naar plekken waar jongeren zijn, zoals de kermis en de supermarkt. Daar vroeg ze hen wat zij met 1.000 euro zouden doen in de gemeente. Deze werkvorm gaf waardevolle inzichten in wat jongeren belangrijk vinden.

Goed voorbeeld: jongerencentrum in Assen

De gemeente Assen financierde een jongerencentrum alleen als het samen met jongeren werd ontworpen. Je hoort er meer over in dit webinar

Kies een werkvorm die past bij de jongeren van wie je input wil 

Participatie werkt alleen als jongeren het zelf zinvol en interessant vinden. Als jongeren meedenken over een sportveld, past het niet om daar lang over te vergaderen. Kies de werkvorm zoveel mogelijk samen met jongeren, zodat ze meteen gemotiveerd zijn en zich gelijkwaardig voelen. Bespreek met een aantal jongeren hoe je een specifieke groep jongeren wilt betrekken. Niet voor alle jongeren werkt hetzelfde, dus het kan nodig zijn om verschillende vormen te combineren. Zo sluit je goed aan bij wat verschillende jongeren prettig vinden.  

Als je jongeren (ook) aan een overlegtafel spreekt, kijk dan samen of je ook daar creatieve werkvormen kunt inzetten. De NJR heeft een document gemaakt met creatieve werkvormen.  

Gebruik de werkvorm of het proces ook om jongeren iets terug te geven voor hun inbreng. Zoals de kans om te leren, talenten te ontwikkelen of een concreet probleem op te lossen. Je kunt bijvoorbeeld kijken of er jongeren zijn die het leuk vinden om hun vrienden te bevragen, een vlog te maken over hun wijk, of posts op sociale media te maken voor een participatiebijeenkomst. Of je kunt jongeren zelf vragen wat zij een goede en fijne manier vinden om bij te dragen aan het proces. 

Goed voorbeeld: Taxi in Terneuzen 

Omdat mobiliteit voor jongeren in Terneuzen een knelpunt was, zette de gemeente een gratis taxi in. Tijdens de rit vertelden jongeren over hun ideeën voor de leefbaarheid van de regio. De gemeente kreeg waardevolle input en jongeren kwamen gemakkelijker op hun bestemming. 

Goed voorbeeld: Jongerenambassadeurs Jong040 

In Eindhoven adviseren jongeren het gemeentebestuur gevraagd én ongevraagd. De jongeren hebben dus veel verantwoordelijkheid. Zo hebben zij gekozen voor kernteam- en friends-leden. Daardoor kunnen jongeren zelf kiezen bij welke onderwerpen ze betrokken willen zijn, en hoe intensief. Zo past de participatie bij de jongeren en bij de behoeften van de gemeente. 

Kies een werkvorm die past binnen de kaders van financiën en tijd

Bedenk hoeveel tijd je met de jongeren hebt. Heb je snel hun mening nodig? Kies dan bijvoorbeeld voor een online consultatie, een enkele vraag op socials of één sessie in het gemeentehuis. Houd er ook onder tijdsdruk oog voor dat jongeren zich op hun gemak voelen.  

Sta je aan het begin van een langdurig groepstraject? Dan kun je vormen kiezen die elkaar aanvullen. Bijvoorbeeld samen met jongeren een uitgebreidere digitale peiling voorbereiden, een aantal plekken bezoeken om jongeren te spreken en een inloop organiseren.  

Houd ook rekening met de planning van jongeren, vol verplichtingen als school en werk. Ga bijvoorbeeld niet midden in de toetsweek de straat op om jongeren te spreken. Of bied ze juist tijdens de toetsweek rustige studieplekken in het gemeentehuis met mogelijkheden om te ontspannen, en ook hun mening te geven over een korte vraag.

Ook de beschikbare financiën vormen een kader waarbinnen je jongerenparticipatie vormgeeft. Hoeveel mag je investeren? De ruimte die jouw gemeente daarvoor heeft, heeft gevolgen voor de werkvormen die je kiest. 

Goed voorbeeld: gemeente Enschede kiest bewust participatiemomenten  

In de NJi podcast De Beleidsmakers Jeugd vertelt Zarina Dihal van de gemeente Enschede dat ze het moment bewust kiest waarop ze jongerenparticipatie organiseert. Zo bezocht ze de jongeren eerst op school en organiseerde ze later bijeenkomsten na schooltijd op het gemeentehuis. 

Foto Robin Koper

Robin Koper

inhoudsdeskundige Opgroeien en opvoeden
r.koper [at] nji.nl