Hoe maak je als gemeente keuzes over jeugdhulp binnen de Jeugdwet?

Voor welke lastige keuzes sta je als gemeente bij de uitvoering van de Jeugdwet?

Gemeenten hebben te maken met schaarste en worstelen steeds vaker met de vraag wat binnen de huidige wettelijke kaders onder de Jeugdwet valt. Tegelijkertijd wil je passende ondersteuning bieden waar dat nodig is, maar wel binnen een betaalbaar en houdbaar systeem.

In de praktijk kunnen bijvoorbeeld de volgende vragen naar voren komen:

• Is een andere wet of voorziening voorliggend?
• Ligt de verantwoordelijkheid bij ouders of is er ondersteuning vanuit de Jeugdwet nodig?
• Tot waar contracteer je jeugdhulp en wanneer kies je ervoor dit te weigeren?

Deze vragen spelen in uiteenlopende situaties. Denk bijvoorbeeld aan een kinderfysiotherapeut die ook coaching aanbiedt en hiervoor financiering vraagt vanuit de gemeente. Past dit binnen de Jeugdwet of de Zorgverzekeringswet? Of aan de vraag of een leraar zonder SKJ-registratie individuele begeleiding mag geven aan een kind met autisme. Is de leraar daartoe bevoegd? Ook kan de vraag ontstaan of je verplicht bent om aanbieders van vaktherapie of coachingspraktijken zonder registratie te contracteren.

Waarom blijven deze keuzes lastig?

Het Rijk wordt al langere tijd gevraagd om aanscherping van de wetgeving. Tegelijkertijd weten we dat dit soort wijzigingen niet alle vragen uit de praktijk oplossen of het gewenste effect hebben. Ook met duidelijkere kaders zullen gemeenten lastige afwegingen en beslissingen moeten blijven maken. Wil je beter begrijpen welke ruimte de Jeugdwet biedt en welke wettelijke kaders relevant zijn bij dit soort keuzes? Lees dan de pagina De reikwijdte van de Jeugdwet: wat valt er wel en niet onder?

Meer lezen: Sharon Stellaard over boemerangbeleid en waarom aanscherpingen niet altijd het gewenste effect hebben

Hoe kom je tot zorgvuldige afwegingen en beslissingen?

Samen met betrokkenen reflecteren op het huidige beleid kan enorm helpen. Het geeft richting bij discussies over de reikwijdte van de Jeugdwet en ondersteunt bij het maken van duidelijke en gerichte keuzes.

De onderstaande reflectievragen kunnen helpen om samen tot afwegingen en beslissingen te komen.

Visie op jeugd en jeugdhulp

• Welke rol zie je als gemeente bij het opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren?
• Waarvoor zet je ondersteuning vanuit de Jeugdwet in, en wanneer is iets anders nodig?
• Is er binnen de gemeente een gedeelde visie op wat wel en niet onder jeugdhulp valt?

Afbakening en samenwerking

• Is gebruikelijke zorg duidelijk omschreven, en hoe pas je dit toe in de praktijk?
• Wanneer zijn andere wetten of voorzieningen voorliggend?
• Werk je goed samen met andere voorzieningen en vormen van steun binnen het sociaal domein?
• Is de samenwerking geborgd in lokale regelgeving?

Analyse en verwijzen

• Hoeveel ruimte heeft het lokale team om een ondersteuningsvraag uit te diepen?
• Is er ruimte om te onderzoeken welke ondersteuning nodig is en welke vorm van ondersteuning passend en duurzaam is?
• Wat heeft het lokale team nodig om een situatie goed in kaart te brengen en te beoordelen wat er nodig is? Hoe kunnen we als gemeente hierin ondersteunen?
• Hoe verlopen verwijzingen naar jeugdhulp binnen de gemeente?
• Hoe is het contact met verwijzers en wat kan daarin verbeterd worden?
• Wat zien we zelf en wat horen we over de inzet van onze partners en inwoners?

Grenzen stellen

• Durf je ongemakkelijke gesprekken te voeren als ondersteuning niet nodig lijkt?
• Worden er grenzen gesteld wanneer dat passend is?
• Is er ruimte om uit te leggen waarom je in sommige situaties afziet van jeugdhulp, omdat het niet iedere vraag kan oplossen?

Door dit soort vragen te stellen, krijg je beter zicht op de waarden die binnen de gemeente centraal staan. Het helpt om met meer afstand naar de situatie te kijken en niet direct naar snelle oplossingen te grijpen. Zo werk je stap voor stap aan een duurzamer en robuuster beleid.