Risico- en beschermende factoren voor hechting

Er zijn allerlei factoren die de kans op een problematische gehechtheidsrelatie beïnvloeden. Vaak is het een combinatie van omstandigheden die maakt dat de gehechtheidsrelatie tussen ouder en kind niet optimaal tot stand komt. Het is daarom nooit de 'schuld' van ouders als een kind een problematische gehechtheidsrelatie heeft.

Risicofactoren

De richtlijn Problematische gehechtheid onderscheidt risicofactoren op vier gebieden.

Kenmerken en gedrag van de ouder

  • Onveilige hechting van de ouder
  • Psychische problemen bij de ouder
  • Opvoedingsonzekerheid van de ouder
  • Een lichte verstandelijke beperking bij de ouder

Kenmerken van het jonge kind

  • Een moeilijk temperament
  • Vroeggeboorte
  • Een ontwikkelingsstoornis
  • Een autistische stoornis
  • Een verstandelijke beperking

Kenmerken van de gezins- en leefomstandigheden

  • Een opeenstapeling van sociaaleconomische risico's, zoals armoede, slechte huisvesting en werkloosheid
  • Mishandeling of verwaarlozing
  • Een complex trauma

Stabiliteit en continuïteit in contact tussen ouder en kind

  • Te vroege en te lange scheiding tussen ouders en kind, bijvoorbeeld door een ziekenhuisopname
  • Veel wisselende opvoeders
  • Veelvuldige conflicten tussen de ouders, bijvoorbeeld bij een conflictscheiding
  • Langdurige afwezigheid van een ouder, bijvoorbeeld door een scheiding, ziekenhuisopname of detentie
  • Adoptie na de eerste verjaardag

Beschermende factoren

Beschermende factoren op het niveau van de ouders en het gezin kunnen risicofactoren bij het kind vaak compenseren. Denk bijvoorbeeld aan een hoge mate van sensitiviteit van ouders. Of aan het vermogen van ouders om te mentaliseren/reflecteren, wat inhoudt dat zij zich kunnen verplaatsen in het kind en weten dat het kind iets anders kan vinden en voelen dan zij zelf. Ook de aanwezigheid van veel sociale steun in het gezin is een beschermende factor. Deze factoren kunnen compenseren voor risicofactoren als vroeggeboorte of een moeilijk temperament.
Risicofactoren bij de ouders of verzorgers, zoals een lage sensitiviteit, kunnen niet gecompenseerd worden door gunstige factoren bij het kind.

Lees meer in Hechting en hechtingsproblemen. Risico- en beschermende factoren.

Praktische informatie

Paula Speetjens

Paula Speetjens

senior medewerker inhoud