Praten met je kind over seksueel grensoverschrijdend gedrag

Het is je natuurlijk niet ontgaan: in het programma BOOS van Tim Hofman zijn verschillende situaties van seksueel grensoverschrijdend gedrag tijdens het televisieprogramma The Voice of Holland aan het licht gekomen. Hoe praat je met je kind over seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Seksuele ontwikkeling

Ieder kind maakt een seksuele ontwikkeling door. Deze ontwikkeling start al bij de geboorte. Kinderen beginnen met het ontdekken van hun lichaam en de verschillen tussen meisjes en jongens. Stapsgewijs doen ze meer seksuele ervaringen op en ze horen en praten meer over seks. Zo breiden ze hun kennis op seksueel gebied uit.  Als ze ouder worden, komt er steeds meer bij kijken. Experimenteren, online daten, sexting, het is allemaal onderdeel van opgroeien. Maar hoe leert je kind welk gedrag grensoverschrijdend is? En hoe bespreek je dit onderwerp met je kind?

Ga het gesprek aan met je kind 

Als ouder heb je een belangrijke rol in praten met je kind over de seksuele ontwikkeling. Dat geldt ook voor het ondersteunen van jouw kind bij het stellen van grenzen en het respecteren van de grenzen van anderen. Hier kan je op jonge leeftijd al mee starten.

Om je te helpen bij het leren stellen en ontdekken van grenzen kun je de gids Over de grens lezen. Deze helpt je goede gesprekken over seksualiteit aan te gaan met je kind.  Zo leert het meer over seks, relaties en grenzen door middel van het vlaggensysteem. Dit systeem helpt je, door middel van vier gekleurde vlaggen, in te schatten of het getoonde gedrag van je kind of anderen, oké is of niet. Zo niet, dan kijk je of het gedrag licht, ernstig of zwaar over de grens is en ga je op basis hiervan het gesprek aan.

Is jouw kind al wat ouder? Voor jongeren hebben we ook informatie verzameld.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag 

Als het om seksueel grensoverschrijdend gedrag gaat, kijken we al snel naar onze dochters. Hoe zorgen we dat zij weerbaarder worden? Maar niet alleen dat is belangrijk. 'Het zijn vooral de jongens en mannen die grensoverschrijdend gedrag vertonen', aldus Willy van Berlo, programmamaker seksueel geweld bij Rutgers. Daarom is het in de opvoeding van zowel je zoon als je dochter belangrijk hier aandacht aan te besteden.  

Praat met je kind over zijn of haar ontwikkeling. Is jouw kind zich seksueel aan het ontwikkelen, bespreek dan dat het belangrijk is dat er altijd toestemming is vanuit beide personen. Of dat nu op jonge leeftijd om knuffelen of een kusje gaat of op latere leeftijd voor ander, meer seksueel, gedrag.  

Bespreek ook de impact van groepsdruk. De aloude vraag ‘Als iemand in de sloot springt, doe jij het dan ook?' gaat ook op voor je puber of jongvolwassen kind. Voer het gesprek over grenzen en dat deze voor iedereen verschillend zijn. Het is goed als je kind weet dat het op zijn of haar intuïtie mag vertrouwen. Dus als iets niet goed voelt, dan is het ook niet goed. 

De signalen van misbruik 

Als je denkt dat jouw kind een vervelende seksuele ervaring heeft meegemaakt, let dan op onderstaande signalen. Ga ook bij jezelf na waarom je dit vermoeden hebt. Wat valt je op aan je kind? Wanneer kreeg je dat gevoel? 

  • Je kind reageert anders dan normaal en is bijvoorbeeld meer teruggetrokken en stil. 
  • Je kind krijgt last van eetproblemen, slapeloosheid, een depressie of angstaanvallen. 
  • Andere mogelijke signalen zijn anale problemen, terugkerende urineweginfecties, pijn bij het lopen of zitten, keelpijn, genitale problemen of andere lichamelijke signalen. 

Wanneer je vermoedens hebt dat je kind een vervelende seksuele ervaring heeft meegemaakt, is het goed hier zelf over te beginnen. Doe dit op een rustige toon, zodat je een veilige omgeving creëert. 

Wat als je kind zelf begint over een vervelende ervaring 

Soms vertelt je dochter of zoon het zelf. Dat is dapper, maar je schrikt natuurlijk. Laat niet te veel merken dat je van slag bent. Dan kan je kind dichtklappen. Je bent waarschijnlijk ontzettend kwaad op de dader. Uit je boosheid liever bij anderen, zo zorg je dat het de aandacht voor je kind niet in de weg staat.

Het kan ook zijn dat je kind de dader gaat verdedigen. Dat gebeurt vaker. Je kind heeft het misbruik misschien wel 'doorstaan' door de situatie goed te praten en je kind is mogelijk erg door de dader beïnvloed. Zorg vooral dat je er voor je kind bent en:  

  • ga niet ondervragen. Te directe vragen kunnen een kind remmen. 
  • geloof je kind. Dat is heel belangrijk voor het vertrouwen. 
  • zeg dat je het heel goed vindt dat je kind dit aan jou vertelt. 
  • zeg heel duidelijk dat het niet de schuld is van jouw kind. Dat het niets fout heeft gedaan en dat je je kind helpt.
  • zoek hulp voor jezelf en voor je kind.

Bied steun en zoek samen hulp 

Als je kind slachtoffer is van seksueel grensoverschrijdend gedrag óf dit zelf heeft getoond, dan schrik je natuurlijk en gaat er van alles door je heen. Belast je kind niet met je eigen emoties, maar vraag advies over hoe je hier als ouder mee omgaat. Praat erover met de huisarts of Centrum Seksueel Geweld. Bereikbaar via: 0800-0188 en chat. Openingstijden: 24/7.  

Alle pagina’s over grensoverschrijdend gedrag

Naar het overzicht

Marthe van Voorst van Beest