Cijfers over pesten: daders

Daders van pesten onder scholieren van 12-16 jaar

In het HBSC-onderzoek uit 2025 zijn leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs gevraagd naar pestgedrag. In onderzoeken naar pesten en gepest worden, wordt aan kinderen en jongeren zelf gevraagd wat hun ervaringen hiermee zijn. Doordat elk onderzoek het begrip 'pesten' anders definieert, is het moeilijk om de resultaten onderling te vergelijken.

Sinds 2001 is het percentage daders van pesten aanzienlijk afgenomen. Dit geldt zowel in het basis- als voortgezet onderwijs. In 2001 zei 7,4 procent van de leerlingen in groep 8 van de basisschool vaak (minstens twee keer per maand) anderen te pesten. In 2025 ging het om 2,7 procent.

In het voortgezet onderwijs komt pesten vaker voor maar ook daar is er sinds 2001 sprake van een aanzienlijke daling. In 2001 zei 11,3 procent van de leerlingen vaak te pesten. In 2025 gaat het om 2,9 procent.

Jongens geven iets vaker dan meisjes aan de laatste maand minstens twee keer iemand te pesten. In het basisonderwijs gaat het om respectievelijk 2,8 procent en 2,6 procent. In het voortgezet onderwijs is het verschil groter en wel significant. Daar gaat het om respectievelijk 3,6 procent en 2,2 procent van de jongens en meisjes die aangeven minstens twee keer per maand iemand te pesten.

Online pesten

In het HBSC-onderzoek is aan leerlingen van groep 8 basisonderwijs en leerlingen in het voortgezet onderwijs gevraagd of ze zich schuldig maken aan online pesten. Het gaat daarbij om het sturen van gemene tekstberichten, het belachelijk maken van iemand op een website of het zonder toestemming plaatsen van een jongere waar die jongere stom of belachelijk op stond.

1,1 procent van de basisschoolleerlingen in groep 8 gaf aan minstens twee keer per maand iemand via het internet te pesten in 2025. In 2021 was dit 1,2 procent van de leerlingen in groep 8. Op het voortgezet onderwijs ligt her percentage hoger. Daar gaf 3,7 procent van de leerlingen aan minstens twee keer per maand iemand via het internet te pesten. In 2021 was dit 3 procent. 

Jongens in groep 8 geven iets vaker dan meisjes aan iemand minstens twee keer per maand via het internet te pesten. 1,3 procent van de jongens geeft dit aan en 0,9 procent van de meisjes. In het voortgezet onderwijs geven jongens ook vaker aan te pesten. 5,4 procent van de jongens en 1,8 procent van de meisjes zegt vaak online te pesten.

Deze gegevens zijn afkomstig uit het HBSC-onderzoek (De Looze en anderen, 2026).

Daders van pesten in het primair en voortgezet onderwijs 

Primair onderwijs

In het schooljaar 2020-2021 zegt 4 procent van de leerlingen in de bovenbouw (groep 6, 7, 8) van het primair onderwijs zelf te pesten. Van deze leerlingen zegt 8 procent heel vaak te pesten en 35 procent zegt soms te pesten. In bijna de helft (48 procent) van de gevallen wordt er mondeling gepest, zoals uitschelden, roddelen, beledigende grapjes maken en bijnamen gebruiken. In 30 procent van de gevallen is het pesten lichamelijk, zoals duwen, stompen, schoppen of slaan. Bij 9 procent van de gevallen gaat het om digitaal pesten.

Behalve vragen over pestgedrag is ook aan leerlingen in het primair onderwijs is gevraagd of zij zich schuldig hebben gemaakt aan 'vervelende dingen' richting anderen. Uit de cijfers blijkt 5 procent (waarvan 2 procent vaak) andere kinderen heeft uitgescholden tijdens de les. Andere incidenten waar leerlingen zich schuldig aan maken zijn: kinderen expres pijn doen (4 procent, waarvan 2 procent vaak), kinderen buitensluiten (4 procent, waarvan 2 procent vaak) of bang maken (3 procent, waarvan 1 procent vaak) (Van den Broek en anderen, 2022).

Deze gegevens zijn afkomstig uit de Landelijke Veiligheidsmonitor 2020-2021, waarin scholieren en docenten in het primair en voortgezet onderwijs bevraagd zijn over hun veiligheidsbeleving op school (Van den Broek en anderen, 2022). In de Landelijke Veiligheidsmonitor van schooljaar 2021-2022 zijn de daders van pesten in het basisonderwijs niet bevraagd. Wel is aan slachtoffers van pestgedrag gevraagd door wie ze gepest worden (Lodewick en anderen, 2023).

Uit de Landelijke Veiligheidsmonitor 2021-2022 blijkt dat basisschoolleerlingen in zowel 2021 als 2022 het vaakst gepest zijn door een medeleerling (in ongeveer 85 procent van de gevallen). 1,5 procent van de gepeste leerlingen zei gepest te zijn door een leerkracht. Ongeveer 20 procent was gepest door iemand anders. Voor een groot deel waren dit andere leerlingen van school. In een op de vijf gevallen waren het andere kinderen van bijvoorbeeld de sportvereniging, de middelbare school of uit de buurt (Lodewick en anderen, 2023).

Voortgezet onderwijs

Van de ondervraagde scholieren in het voortgezet onderwijs zegt 6 procent in het schooljaar 2020-2021 weleens iemand gepest te hebben: drie procent doet dat soms (minder dan een keer per maand) en de andere drie procent doet dat (zeer) vaak (een keer per maand tot dagelijks). In de meeste gevallen pesten zij medeleerlingen (31 procent). Daarnaast zijn ook familieleden van leerlingen (13 procent), docenten (12 procent) en ander personeel van school (12 procent) slachtoffer van pesten.

Verbaal pesten komt met 25 procent het meeste voor. Het gaat dan om bijvoorbeeld uitschelden, uitlachen of beledigen. 14 procent van de daders zegt digitaal te pesten. Dat wil zeggen via telefoon, pc of internet.

Wanneer gevraagd wordt naar de reden van het pesten zeggen daders dat ze andere leerlingen pesten vanwege hun gedrag (49 procent), hun uiterlijk (22 procent) of omdat ze een kick krijgen van het pesten (17 procent). In 12 procent van de gevallen pesten zij iemand vanwege de seksuele geaardheid van het slachtoffer en 9 procent van de daders zegt iemand te hebben gepest omdat deze transgender is. Drie van de tien leerlingen (31 procent) zeggen te pesten vanwege een andere reden.

Zij zeggen te pesten:

• gewoon vanwege de grap, er is niet echt een reden voor is en het zijn meer plagerijen
• omdat ze zelf ook gepest worden, vroeger zelf zijn gepest of ze pesten een leerling omdat die pest
• omdat het pesten voortkomt uit irritaties die de ander opwekt.

Deze gegevens zijn afkomstig uit de Landelijke Veiligheidsmonitor 2020-2021, waarin scholieren en docenten in het primair en voortgezet onderwijs bevraagd zijn over hun veiligheidsbeleving op school (Van den Broek en anderen, 2022). In de Landelijke Veiligheidsmonitor van schooljaar 2021-2022 zijn de daders van pesten in het voortgezet onderwijs niet bevraagd. Wel is aan slachtoffers van pestgedrag gevraagd door wie ze gepest worden (Lodewick en anderen, 2023).

Uit de Landelijke Veiligheidsmonitor 2021-2022 blijkt dat 89 procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs in schooljaar 2021-2022 zei gepest te zijn door een medeleerling. 9 procent zei gepest te zijn door ondersteund personeel op de school. Ongeveer 16 procent was gepest door de docent. Ten slotte zei 15 procent van de gepeste leerlingen gepest te zijn door familieleden van leerlingen (Lodewick en anderen, 2023).

Bekijk de pagina Pesten: slachtoffers voor cijfers over het aantal jongeren dat wordt gepest.

Definitie

Pesten is een stelselmatige vorm van agressie waarbij een of meer personen proberen een andere persoon fysiek, verbaal of psychologisch schade toe te brengen. Bij pesten is de macht ongelijk verdeeld. Bij online pesten, ook wel cyperpesten genoemd, gebruiken kinderen of jongeren het internet om iemand te pesten. Bijvoorbeeld pesten via het chatten, of door vervelende berichten via de mobiele telefoon te sturen.

Meer informatie

Pesten