Proces voor duurzame jongerenparticipatie

Hoe zetten gemeenten een succesvol proces op voor jongerenparticipatie? De Handreiking voor duurzame jongerenparticipatie wijst gemeenten de weg. De eerste stap is het ontwerpen van een proces. Daarna komen stap 2 het bereiken van jongeren en stap 3 het voorbereiden van het gesprek.

Ben je lid van een adviesraad en op zoek naar meer inzicht in het succesvol bereiken en betrekken van jongeren? Lees dan de blog de blog die Willeke van Sleeuwen, projectleider Ervaringskennis bij het NJi, schreef voor de Koepel voor Adviesraden Sociaal Domein.

Stel het doel van de inspraak vast

Begin bij ‘Waarom?’

De allereerste vraag is altijd waarom je als gemeente in dialoog wil gaan met jongeren. Dit moet eerlijk en scherp geformuleerd zijn. Wil je echt de inzichten van jongeren horen?

Heb je een echte hulpvraag over een maatschappelijk vraagstuk waar je hen bij wil betrekken? Heb je al een oplossing bedacht en zoek je naar een creatieve invulling ervan? Dit zijn goede redenen om in dialoog te gaan met jongeren, maar wees wel helder over die redenen. Inspraak is dus niet het zoeken van draagvlak voor beleid dat al vaststaat.

Ontwerp het proces samen

Om samen een vraagstuk aan te pakken is verbinding tussen alle betrokkenen nodig. Ontwerp het proces daarom zoveel mogelijk met jongeren, anders gaat het bij de start al mis met hun motivatie en gevoel van gelijkwaardigheid.

Maak duidelijk dat inspraak niet vrijblijvend is

De deelnemers moeten de wens hebben en ruimte hebben om naar elkaar te luisteren, elkaar te begrijpen en tot onverwachte inzichten en nieuwe oplossingen te komen. Vrijblijvende dialoog qua inhoud en proces heeft een averechts effect en leidt tot frustratie en tijdsverlies aan beide kanten.

Denk na over 'hoe?'

Als je als gemeente serieus aan de slag wil met jongerenparticipatie en dus echt iets met hun inbreng wil doen, zijn de volgende vragen van belang:

  • Hoe betrek je jongeren bij het ontwerp van het inspraakproces?
  • Waar sta je in beleids- en besluitvorming? In het begin, midden of einde? Welke bijdrage verwacht je in deze fase van jongeren?
  • Hoe ga je huidige beleids- en besluitvorming aanpassen op basis van opgedane inzichten?
  • Hoe en door wie worden geleerde lessen en opbrengsten vastgelegd van het inspraakproces?
  • Hoe en wanneer bespreek je verwachtingen van jongeren over het proces en ieders rol? Is er bijvoorbeeld financiële compensatie voor hun tijd? Wat heeft iedereen nodig om zich mede-eigenaar te voelen van het proces?

Bepaal de gespreksonderwerpen en (hulp)vragen

Formuleer de vraag open

Inspraak organiseren vraagt om oprechte nieuwsgierigheid en transparantie van ieders intentie. Gelijkwaardigheid betekent dat de gespreksonderwerpen voor alle betrokkenen relevant en duidelijk zijn. Hoe opener de formulering, hoe meer ruimte voor nieuwe inzichten en een betekenisvolle dialoog.

Kies interessante onderwerpen voor besluitvormers en jongeren

Stel jezelf kritische vragen om het onderwerp helder en eenduidig te krijgen. Alleen dan levert een vraag bruikbare input op. Zowel de gemeente als jongeren kunnen gespreksonderwerpen aandragen.

Gemeente

  • Voor welk onderwerp wil je nieuwe inzichten krijgen en waarom dat onderwerp?
  • Heb je het onderwerp geformuleerd vanuit het perspectief van de mensen om wie het gaat? Of is het geformuleerd vanuit de beleidsmakers? Begrijpt iedereen wat het probleem is?
  • Heb je concrete vragen aan jongeren, zoals ‘wat heb jij nodig, wat zou jou helpen, wat mis je?’
  • Hebben de jongeren voldoende informatie over het vraagstuk zonder dat er wordt gestuurd op een bepaalde denkrichting?

Jongeren

  • Weet je of jongeren zelf onderwerpen willen bespreken? Zijn er misschien onderwerpen uit een peiling gekomen?
  • Heb je jongeren gevraagd of zij onderwerpen willen bespreken?

Versterk de motivatie en commitment van de deelnemers

Maak van jongerenparticipatie een vast onderdeel

Duurzame inspraak vraagt erom dat alle betrokkenen blijvend gemotiveerd zijn: dat niemand het 'erbij' doet en het in de organisatie geborgd is. Dit vraagt om bestuurlijk commitment, ambtelijk mandaat, ruimte, tijd en middelen. Organiseer jongereninspraak als een inclusieve beweging die onderdeel wordt van de gemeentelijke cultuur, denkprocessen, beleidsvorming en besluitvorming.

Blijf de deelnemende jongeren waarderen en motiveren

Neem de motivatie van jongeren niet voor lief en schep de setting dat ze het echt leuk blijven vinden. Het kost hen ook tijd en energie. Laat ze weten waarom je blij bent met hun inzichten en hoe hun inzichten voor verandering zorgen. Dit kan iets concreets zijn, maar ook dat ze ervoor gezorgd hebben dat volwassenen echt anders naar een onderwerp hebben leren kijken.

Blijf aandacht besteden aan het proces van jongerenparticipatie

Gemeenten moeten energie steken in structurele jongerenparticipatie. Motivatie, draagvlak en commitment zijn nooit van zelfsprekend. Voor gemeenten is het zinvol regelmatig de volgende vragen te stellen:

  • Wat en wie heb jij nodig voor het organiseren van niet-vrijblijvende jongereninspraak?
  • Heb je genoeg bestuurlijke commitment?
  • Welke afspraken moet je met wie maken voor niet-vrijblijvende jongereninspraak?
  • Heb je met jongeren besproken:
    • wat zij nodig hebben om gemotiveerd te blijven?
    • hoe ze je kunnen helpen om structureel draagvlak te creëren in de organisatie?
    • hoe ze je kunnen helpen om collega’s te enthousiasmeren?
  • Weet je van collega’s wat ze nodig hebben om de meerwaarde van jongeren(participatie) te zien?

Randvoorwaarden voor succes

Movisie en het Nederlands Jeugdinstituut geven in het artikel Tijd om te gaan doen wat werkt bij jongerenparticipatie tips voor gemeenten die jongerenparticipatie belangrijk vinden.

Geef jongerenparticipatie een duidelijke plek

Voorkom dat jongerenparticipatie bij één persoon zit. Geef jongerenparticipatie een duidelijke plek in de gemeentelijke organisatie. Laat zien dat dit niet iets is wat je er als gemeente bij doet.

Zorg voor een divers jongerengeluid 

Kies voor vormen van jongerenparticipatie die een divers jongerengeluid laten horen.

Is er een jongerenraad? Laat ze contact maken met jongeren buiten de eigen bubbel en de verschillende stemmen meenemen in hun adviezen. Als gemeente kun je daarbij helpen.

Is er geen jongerenraad? Zet als gemeente bijvoorbeeld jongerenwerkers in. Of maak gebruik van een lokale plek waar verschillende jongeren komen.

Leg de link met cliëntenparticipatie 

Gemeenten zijn vaak al verder met ervaringen van jongeren in de jeugdhulp (cliëntenparticipatie). Leg meteen een link. Zo voorkom je dat cliëntenparticipatie en jongerenparticipatie gescheiden georganiseerd zijn.

Nog meer tips om jongeren te betrekken

De Nederlands Jeugdraad (NJR) zette zes succesfactoren voor jeugdparticipatie op een rij en geeft concrete tips. Lees de succesfactoren in deze publicatie van de NJR of bekijk onderstaand filmpje van de NJR over succesfactoren bij jeugdparticipatie.

Videobeschrijving

Dit filmpje van de NJR bespreekt de succesfactoren bij jeugdparticipatie.

Meer lezen? Ga verder naar stap 2 over het bereiken van jongeren of lees alle informatie in de Handreiking duurzame jongerenparticipatie.

Handreiking downloaden

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.