Over het vaccin

Iedereen vanaf 12 jaar mag zich laten vaccineren. Misschien twijfel je nog. Of misschien heb je al een afspraak staan, maar heb je nog wel vragen over de coronavaccins. Vragen en antwoorden voor jongeren en jongvolwassenen vind je op deze pagina.

Kijk voor begrijpelijke informatie over het coronavirus in verschillende talen op Pharos.nl.

Over het coronavaccin

Hoe werkt een vaccin tegen het coronavirus?

Een vaccin traint je lichaam om het coronavirus te herkennen en te verslaan. Het vaccin laat je lichaam denken dat het virus binnen is. Je lichaam maakt dan antistoffen aan om jou te beschermen tegen het virus. Als daarna het echte coronavirus een keer je lichaam binnenkomt, zorgen die antistoffen ervoor dat je lichaam het virus snel kan verslaan. Hierdoor word je na een vaccinatie dus niet of veel minder ziek. Je krijgt het vaccin in je lichaam met een prik.

De Nationale Wetenschapsagenda legt in de video hieronder op een begrijpelijke manier uit wat een vaccin is en hoe het ontwikkeld wordt.

Videobeschrijving

Wat is een vaccin? En hoe wordt 't ontwikkeld? We leggen het uit in deze explainer.

Wil je meer verdiepende informatie over hoe het Pfizer- en Moderna-vaccin werken? Kijk dan de video hieronder van Erasmus MC.

Videobeschrijving

In deze animatievideo legt Erasmus MC uit hoe het COVID-19 vaccin precies werkt.

Hoe kon het coronavaccin zo snel ontwikkeld worden?

Normaal duurt de ontwikkeling van een vaccin ongeveer tien jaar. Nu is het vaccin binnen een jaar klaar.

Daar zijn een paar redenen voor:

  • Een vaccin wordt altijd gemaakt in verschillende fases. Eerst wordt er laboratoriumonderzoek gedaan en later wordt er op mensen getest. Daarna wordt een vaccin gemaakt en verspreid. Dat ging nu anders. Een aantal van die fases zijn tegelijk uitgevoerd. De vaccins werden getest op mensen, maar ook alvast gemaakt en verspreid.
  • Onderzoekers hadden al veel kennis omdat corona lijkt op virussen waar ze eerder een vaccin voor hebben ontwikkeld, zoals voor SARS en MERS. Voor het ontwikkelen van een vaccin is geld nodig. Veel geld. Doordat de coronacrisis een probleem is in alle landen van de wereld, was er sneller meer geld beschikbaar.

In een video op Nu.nl hoor je meer over hoe het vaccin zo snel ontwikkeld kon worden.

Waarom worden er verschillende vaccins gebruikt voor verschillende leeftijden?

De manier waarop de vaccins werken verschilt. De vaccins kunnen daardoor ook verschillende bijwerkingen hebben. Niet alle vaccins zijn daarom voor elke leeftijd geschikt.

Is het coronavaccin veilig op de lange termijn?

Dat weten we nog niet precies. Als er bijwerkingen zijn, worden deze vooral kort na de vaccinatie verwacht. Dan is het vaccin namelijk bezig een reactie van je lichaam op te wekken. Wetenschappers weten nog niet helemaal zeker dat er geen bijwerkingen zijn op de lange termijn. Dit komt omdat het vaccin nog niet zo lang bestaat en daar dus nog geen onderzoek naar is gedaan.

Wetenschappers verwachten dat bijwerkingen op de lange termijn erg zeldzaam  zijn door de eisen waar vaccins aan moeten voldoen. Die eisen voor vaccins zijn streng. En voor het coronavaccin zijn die eisen net zo streng als voor alle andere vaccins.

In onderstaande video van de Universiteit van Nederland worden verschillende vragen over bijwerkingen van het coronavaccin beantwoord:

Videobeschrijving

Hebben de vaccins bijwerkingen? Zijn er langetermijneffecten? Prof. dr. Marjolein van Egmond (immunoloog aan het Amsterdam UMC) geeft antwoord op je vragen over coronavaccins.

Kan een vaccin mijn DNA veranderen of aantasten?

Nee, je DNA verandert niet als je je laat vaccineren.

In een vaccin zit een stukje genetische informatie van het coronavirus, bekend als mRNA. Als dit in je lichaam komt, dan herkent je lichaam dit als virus en gaat het afweerstoffen maken. Het vaccin komt in de cellen van jouw lichaam, maar niet in de celkern waar je DNA zich bevindt.

Als jouw lichaam de afweerstoffen heeft aangemaakt, verdwijnt het stukje genetische informatie weer. Je afweerstoffen herkennen vanaf nu het coronavirus, waardoor je het beter beschermd bent tegen corona.

De prik en ik

Hoe weet ik of ik mij kan laten vaccineren?

Ben je aan de beurt? Dan zie je dat in het nieuws of op sociale media. Ook krijg je een uitnodiging via de post. Je hoeft niet te wachten op de uitnodiging voordat je een afspraak kunt maken. Als je hoort dat jouw geboortejaar aan de beurt is, kun je een afspraak maken op coronatest.nl. Lees op Rijksoverheid.nl of je al een afspraak kunt maken.

Is een vaccinatie verplicht?

Nee, een vaccinatie is niet verplicht. Het is jouw keuze. Heb je vragen over het coronavaccin? Dan is het goed om deze te stellen. Stel ze aan je ouders, op school of aan iemand anders die je vertrouwt. Voor vragen over jouw gezondheid en het vaccin kun je ook altijd je huisarts bellen.

Wil je zelf meer lezen? Kijk dan bijvoorbeeld op RIVM.nl.

Waarom zou ik me nog laten vaccineren als ik gezond ben?

Allereerst verklein je de kans dat je zelf ziek wordt, want ook als je gezond bent kun je ziek worden van corona. Daarnaast kun je andere mensen minder makkelijk besmetten. Een besmettelijke ziekte kan zich al verspreiden als een klein deel van de mensen niet gevaccineerd is. Ook kan het virus per besmetting steeds een beetje veranderen, waardoor de vaccins minder goed zouden kunnen gaan werken. Het is daarom niet genoeg als alleen oudere mensen zich laten vaccineren.

Bekijk de video voor nog meer redenen om je te laten vaccineren.

Videobeschrijving

Je bent jong en fit. Ziekenhuisopnames dalen, terrassen zijn weer open. Waarom zou je je dan nog laten vaccineren? Putri Hintaran, arts infectieziektenbestrijding, legt uit.

Welke bijwerkingen kan ik krijgen van het vaccin?

Het kan zijn dat je de eerste paar dagen last hebt van bijwerkingen. De bijwerkingen die het vaakst voorkomen zijn: spierpijn, zwelling en pijn op de plek van de prik, vermoeidheid, hoofdpijn en koorts. Deze bijwerkingen duren meestal een tot drie dagen.

In het buitenland kreeg een heel klein aantal jongeren een ontsteking aan het hart. Wetenschappers zoeken nog uit of dat door de vaccinatie komt. Gelukkig gaat het om een ontsteking die meestal weinig problemen geeft en weer over gaat.

Op Rijksoverheid.nl vind je de bijsluiters van de vaccins met meer informatie over bijwerkingen.

Mijn ouders en ik zijn het niet eens over het vaccineren, wat kan ik doen?

Praat met elkaar en luister naar elkaars redenen om je wel of niet te laten vaccineren. Lukt dit even niet? Vraag dan aan familie, vrienden, je mentor, jullie huisarts of iemand anders die je vertrouwt of zij met jullie mee kunnen denken. Kom je er echt niet uit samen? Dan is het goed om te weten dat jij degene bent die beslist. Je mag dan zelf een afspraak maken met de GGD.

Ik wil het Janssen-Vaccin. Kan dat?

Iedereen die ouder is dan 18 jaar kan een afspraak maken voor het Janssen-vaccin. Kijk voor vragen en antwoorden over het Janssen-Vaccin op Rijksoverheid.nl.

Ik heb wel eens een allergische reactie gehad, kan ik me laten vaccineren?

Ja dat kan. Maar het is wel verstandig om eerst te overleggen met je (huis)arts voor je je laat vaccineren. Dit geldt ook als je een slechte afweer hebt, door bijvoorbeeld ziekte of het gebruik van medicijnen, of wanneer je bloedverdunners gebruikt of een ziekte hebt waardoor je bloed minder goed stolt.

Voordat je je laat vaccineren moet je ook een vragenlijst invullen. Daarop worden dit soort dingen ook gevraagd. Als je een vraag met ‘ja’ hebt beantwoord, kan je op de vaccinatielocatie overleggen met een arts. Samen kun je dan bepalen wat voor jou het beste is.

Ik ben bang voor naalden, maar ik wil wel gevaccineerd zijn. En nu?

Het is niet erg om een prik eng te vinden. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 6 miljoen mensen een prik eng vinden, dus je bent zeker niet de enige. Het is wel belangrijk om te zeggen dat je het eng vindt. Dan kan de persoon die de prik geeft er rekening mee houden. Wat ook kan helpen is ondertussen een spelletje spelen op je telefoon. Of wegkijken. Voor je het weet is de prik dan gezet.

Ik heb corona (gehad). Mag ik mij laten vaccineren?

Als je minder dan vier weken geleden positief bent getest op corona mag je niet naar de vaccinatielocatie komen. Ook niet wanneer je geen klachten meer hebt. Tenminste vier weken na de positieve test en zonder klachten mag je je laten vaccineren.

Ook als je je nog niet hebt laten testen, maar wel klachten hebt die passen bij corona, mag je niet naar de vaccinatielocatie komen. Blijf thuis en laat je testen.

Is het langer geleden dat je corona hebt gehad? Dan mag je je wel laten vaccineren. Als je corona hebt gehad hoef je nog maar één prik in plaats van twee. Door de besmetting heeft je lichaam al antistoffen aangemaakt. Maar je immuniteit is nog niet hoog genoeg. Met één prik wel. Er is wel een uitzondering: mensen in een hoge risicogroep. Wie daaronder vallen lees je op de website van het RIVM

Nadat je gevaccineerd bent

Kan ik nog corona krijgen als ik gevaccineerd ben?

Ja, dat kan. Dat heeft te maken met hoe goed het vaccin werkt en of er nog ‘mutaties’ van het virus komen. Dat zijn kleine veranderingen van het virus zelf, waardoor het mogelijk minder gevoelig wordt voor de antistoffen die je door de vaccinatie opbouwt.

Neem bijvoorbeeld het Pfizer-vaccin tegen corona. Dat vaccin heeft een effectiviteit van 95 procent. Dat betekent dat van de 100 mensen er 95 niet ziek worden, maar 5 mensen wel. Er blijft dus een kleine kans dat je alsnog het coronavirus krijgt. Gelukkig zorgt het vaccin ervoor dat je dan wel minder ernstig ziek wordt van het virus.  

Moet ik me nog aan de regels houden als ik gevaccineerd ben?

Ja. Jij hebt je prik gehad, maar de mensen om je heen misschien nog niet. Zij kunnen nog steeds ziek worden. En je kunt anderen mogelijk nog besmetten. Wel is de kans kleiner om iemand te besmetten nadat je een vaccinatie hebt gehad. Daarom moet iedereen zich voorlopig nog aan de maatregelen houden.

De enige uitzondering is de quarantaineplicht. Wanneer iemand in jouw huishouden of een ander contact corona heeft, hoef jij niet thuis te blijven. Dit geldt alleen wanneer je volledig bent gevaccineerd en je laatste prik langer dan 14 dagen geleden is.

Vakantie en evenementen

Ik wil deze zomer graag op vakantie. Kan ik op reis als ik (nog) niet gevaccineerd ben?

Ja, je kunt ook op reis als je (nog) niet gevaccineerd bent. Vaccineren maakt het makkelijker om te kunnen reizen, maar het is geen voorwaarde.

Als je op vakantie gaat naar het buitenland, is het belangrijk om je goed voor te bereiden. Nederland werkt met kleurcodes per land. Kijk op Wijsopreis.nl voor de kleurcodes die nu gelden. De kleurcodes kunnen veranderen, dus houd dit goed in de gaten voor je op reis gaat. Bekijk ook welke regels er gelden in het land waar je naartoe gaat. Elk land heeft eigen regels voor het toelaten van toeristen. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat je in quarantaine moet.

EU Digitaal Corona Certificaat

Het EU Digitaal Corona Certificaat maakt het makkelijker om binnen de Europese Unie te reizen. Dit certificaat is een bewijs dat je volledig gevaccineerd bent tegen corona, in de afgelopen zes maanden corona hebt gehad, of negatief getest bent op corona. Het Digitaal Corona Certificaat is beschikbaar in de CoronaCheck-app. Deze app kun je downloaden in de app-store.

Ben je nog niet volledig gevaccineerd en heb je de afgelopen zes maanden geen corona gehad, dan moet je je laten testen. Als je in juli of augustus vanuit Nederland naar het buitenland reist, kun je je gratis laten testen. Lees hier meer over op Rijksoverheid.nl.

Ik wil deze zomer graag naar festivals en andere evenementen. Moet ik mij daarvoor laten vaccineren?

Nee, je hoeft je niet te laten vaccineren als je naar een festival of ander evenement gaat waar veel mensen zijn. Er zijn ook andere opties. 

Een coronatoegangsbewijs is verplicht voor evenementen. Het is een bewijs dat je maximaal 40 uur voor binnenkomst negatief getest bent, je volledig gevaccineerd bent of dat je in de afgelopen zes maanden corona hebt gehad.

Het coronatoegangsbewijs is onderdeel van de Coronacheck-app. Testen voor toegang is gratis. Je kunt een afspraak maken op testenvoortoegang.nl. Daarnaast wordt er maximaal vier uur voor binnenkomst een gezondheidscheck gedaan. Deze is verplicht.

Lees meer over evenementen en coronatoegangsbewijzen op de website van de Rijksoverheid.  

Kinderwens of zwangerschap

Is het veilig om mij te laten vaccineren als ik een kinderwens heb? Ja, de coronavaccins hebben geen invloed op jouw vruchtbaarheid. De vaccinatie heeft ook geen invloed op de vorming van de placenta. Alle vaccinfabrikanten hebben hier onderzoek naar gedaan. Heb je toch veel zorgen hierover? Bespreek dit dan met je huisarts.

Meer informatie over het coronavaccin en een kinderwens of zwangerschap vind je op de pagina vaccineren tegen corona voor ouders of op RIVM.nl.

Meer informatie

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.