Omgangsregeling gescheiden ouders

Het is van belang dat kinderen contact hebben met beide ouders. Ook tijdens deze coronaperiode. Wanneer gaan omgangsregelingen wel en niet door? En wat kun je als professional doen als de omgang even niet mogelijk is?

Algemene informatie voor professionals

Het is belangrijk dat je als professional op de hoogte bent van de algemene maatregelen. Lees de Algemene informatie voor alle professionals. Stel daarnaast de vijf principes centraal in je handelen: geef tijd om terug te veren, luister eerst, help in het hier en nu, plak geen nieuwe labels en vertrouw op relaties.

Twee huishoudens

Bij kinderen en jongeren met gescheiden ouders kun je er samen voor kiezen om het kind tot het huishouden van ene ouder én van de andere ouder te rekenen. Op dat moment hoeven kind en huisgenoten geen anderhalve meter afstand te houden.

Afstand houden

Kinderen van 12 of jonger kunnen fysiek contact hebben en hoeven onderling geen anderhalve meter afstand te houden, ook niet van hun ouders. Mensen die met elkaar in een huishouden wonen hoeven dit ook niet. Voor jongeren vanaf 13 jaar geldt dat zij anderhalve meter afstand moeten houden van andere volwassenen, als zij niet tot eenzelfde huishouden behoren. In de situatie van gescheiden ouders kun je er samen voor kiezen om het kind tot beide huishoudens te rekenen. Lees op de pagina Algemene informatie voor professionals wat wordt verstaan onder een huishouden.

Directe gezamenlijke besluitvorming

De omgang kan plaatsvinden zoals altijd. Belangrijk daarbij is wel dat iedereen gezond is. Dit leidt soms tot lastige situaties, waarin niet duidelijk is of de omgang in dezelfde vorm kan plaatsvinden. Zo’n situatie vraagt om heldere besluitvorming. Het is wenselijk om als professional begrip en erkenning te tonen voor de onzekerheid en de stress die bij ouders kunnen spelen. Vervolgens is het van belang om mee te denken over een passende oplossing, die beide ouders eenduidig met de kinderen communiceren.

Co-ouderschap

Als er sprake is van co-ouderschap, dan hebben ouders beiden een gelijkwaardig deel in de verzorging en opvoeding van hun kinderen. Kinderen zijn doorgaans in een week zowel een paar dagen bij de ene ouder als bij de andere ouder. Er is dan geen sprake van een omgangsregeling. Als een van de ouders of kinderen verkoudheidsklachten heeft of ziek is, of een kind moet in quarantaine vanwege een coronabesmetting in de klas, dan is het belangrijk om goed met elkaar af te stemmen hoe je daar rekening mee houdt. In principe zorgen beide ouders voor hun kinderen, ook tijdens ziekte of quarantaine. Een coronabesmetting of andere ernstige gezondheidsredenen vormen hier een uitzondering op.

Een samengesteld gezin, wat is belangrijk?

Een samengesteld gezin bestaat uit partners die allebei eigen kinderen hebben. Deze kinderen zien doorgaans hun andere ouder ook nog. Vragen over het coronavirus en de mogelijkheden van omgang zijn soms lastiger te beantwoorden, omdat er veel meer mensen betrokken zijn.

Het is belangrijk om het onderlinge gesprek daarover te stimuleren. Motiveer alle gezinsleden om goed naar elkaar te luisteren en zich bewust te zijn van ieders behoeften. Als iedereen het gevoel heeft dat er rekening met hem of haar wordt gehouden, dan kan iedereen ook meer flexibiliteit voor anderen opbrengen.

Probeer creatief te zijn in het vinden van een passende oplossing. Betrek in jullie afweging het belang van het kind en wat betrokkenen kunnen doen om het risico op besmetting met het coronavirus zo klein mogelijk te houden.

Gespreksvragen

Vragen die je jezelf kunt stellen en die je als onderlegger kunt gebruiken in gesprekken met ouders:

  • Welke vraag ligt er?
  • Wat zeggen beide ouders en het kind?
  • Wat zijn de feiten?
  • Hoe schat ik de risico's en de veiligheid in?
  • Wat zijn de mogelijkheden?
  • Wat kunnen we wel doen?

Maak een afweging volgens je gebruikelijke manier van gestructureerde besluitvorming, waarbij de richtlijnen van het RIVM leidend zijn. Maak de afweging samen, met beide ouders, kinderen of jongeren en eventueel andere betrokkenen. Gebruik hiervoor de afwegingsadviezen voor face-to-face contact bij ambulante hulpverlening

Opschorten van de omgangsregeling?

Kinderen van gescheiden ouders hebben recht op omgang met beide ouders. Bij scheiding kan de omgangsregeling vastgelegd zijn in een ouderschapsplan of door de rechter opgelegd. Deze omgangsregelingen kunnen gewoon doorgaan, tenzij één of meer van de betrokkenen coronagerelateerde klachten heeft, corona heeft of in quarantaine zit op basis van een bron- en contactonderzoek of terugkeer uit een risicogebied of -land.

Bij klachten laat je je testen. Totdat de testuitslag bekend is, blijf je thuis.

De omgangsregeling kan niet doorgaan tot de testuitslag bekend is en negatief is of tot het einde van de quarantaineperiode. Ouders kijken samen hoe in deze periode contact met de andere ouder wordt vormgegeven. Denk bijvoorbeeld aan videobellen of een 'raam- of stoepbezoek'.

Hebben betrokkenen verkoudheidsklachten of verhoging, maar geen koorts? Dan kan de omgang, na een zorgvuldige afweging en goede voorbereiding in sommige situaties doorgaan, als deze op het moment van groot belang is voor het kind. Dit is maatwerk.

Ouderschapsplan

Als de omgangsregeling is vastgelegd in een ouderschapsplan en één van de betrokkenen heeft verkoudheidsklachten, dan kunnen de ouders onderling bepalen hoe de omgangsregeling tijdelijk een andere vorm krijgt. Ouders die er samen niet uitkomen, ook niet met behulp van familie of vrienden, kunnen hulp inschakelen van het wijkteam.

Door de rechter opgelegd

Is de omgangsregeling door de rechter opgelegd en is sprake van een ondertoezichtstelling, dan kan de gezinsvoogd samen met de ouders de beslissing nemen om de omgangsregeling tijdelijk op een andere manier uit te voeren. Dit gebeurt na een gezamenlijke weging met betrokken kinderen, jongeren en ouders van de fysieke en mentale gezondheid van de verschillende betrokkenen. In plaats van bezoek kan er bijvoorbeeld contact zijn via videobellen. Voor dit besluit hoeft de gezinsvoogd geen verzoek in te dienen bij de rechtbank.

Begeleide omgang

  • Begeleide omgang gaat door. Overleg met elkaar hoe je dat vorm kunt geven en houd je aan de algemene hygiënemaatregelen en richtlijnen van het RIVM.
  • Per situatie maak je samen met betrokkenen een afweging. Wat is op dit moment, in deze situatie nodig in het belang van het kind? Betrek in de afweging ook het risico op besmetting met en verspreiding van het coronavirus en hoe je hier op een verantwoorde manier mee kunt omgaan.
  • Indien de omgang niet kan doorgaan, bijvoorbeeld door coronagerelateerde klachten, zoek dan samen zoveel mogelijk naar andere vormen van contact, zoals bijvoorbeeld via Skype of FaceTime.
  • Draag een niet-medisch mondkapje bij binnenkomst en vertrek. Doe dat ook tijdens het bezoek als dat nodig is.
  • Mocht het ondanks verkoudheidsklachten of verhoging (zonder koorts of benauwdheid) toch nodig zijn voor het welzijn of de lichamelijke verzorging van de jongere om elkaar in levenden lijve te zien, dan is dat in uitzonderlijke situaties mogelijk. Dit vraagt een goede voorbereiding.
  • Volwassen en jongeren vanaf 13 jaar houden anderhalve meter afstand. Als zij een huishouden zijn, hoeven ze geen afstand te houden. Lees ook de informatie onder het kopje Afstand houden.

Professionele begeleiding bij conflicten

Ouders worden het niet eens over de omgang

Richt je op het de-escaleren van de situatie en niet op het behandelen van het probleem. Het is aan te raden om situaties met een koel hoofd en een warm hart aan te pakken. Met de focus op: wat gebeurt hier nu, op dit moment? Een houding die je zal herkennen van jezelf tijdens een crisissituatie. Toon begrip en erkenning.

Vragen die je als onderlegger kunt gebruiken in je gesprek:

  • Welke vraag ligt er?
  • Wat zeggen beide ouders en het kind?
  • Wat zijn de feiten?
  • Hoe schat ik de risico’s en de veiligheid in?
  • Wat zijn de mogelijkheden?
  • Wat kunnen we zelf doen?
  • Wie kan daar eventueel bij helpen?
  • Is dat veilig genoeg voor het kind?

Een ouder stopt eenzijdig de omgang

De coronaperiode kan zorgen voor stress en onzekerheid, en dat kan van invloed zijn op het al dan niet nakomen van de gemaakte omgangsafspraken. Professionals kunnen in gesprek gaan met beide ouders om te proberen er samen uit te komen. Het is voor kinderen vaak het beste als de dagen voorspelbaar zijn en de vaste omgangsafspraken gewoon doorgaan.

Vragen die je als onderlegger kunt gebruiken in je gesprek:

  • Heb je contact met de ouder die besloten heeft de omgang te stoppen?
  • Wat vindt het kind ervan?
  • Is het je duidelijk waarom de andere ouder besloten heeft om de omgang te stoppen?
  • Heeft het stopzetten van de omgang te maken met angst voor het coronavirus?
  • Kun je daarover met de andere ouder in gesprek?
  • Wat heeft de andere ouder nodig om de omgang wel plaats te laten vinden?
  • Hoe gaat de ouder die de omgang stopt ervoor zorgen dat het kind veel contact heeft met de andere ouder?

Alternatieven aandragen voor de korte termijn

Als het niet lukt om er samen uit te komen, probeer dan te bedenken wat in deze situatie het beste is voor het kind. Helpt het om ergens anders af te spreken? Misschien is er iemand uit het netwerk die daarbij kan helpen? Je kunt ook voorstellen het contact in te vullen op een alternatieve manier, bijvoorbeeld door videobellen. Probeer de situatie vanuit een flexibele, creatieve houding te benaderen.

Als er geen goede oplossing is

Soms lukt het niet om een acceptabele tijdelijke oplossing te vinden. De ontstane situatie is dan echt in strijd met het belang van het kind. Overleg dan met een collega. Ziet die nog opties? Of is overleg met de jeugdbescherming of de rechtbank noodzakelijk?

Ouders online begeleiden bij een conflict 

Je kunt via videobellen met ouders een hulpverleningsgesprek voeren. Het grote verschil met een gesprek in levenden lijve is dat er meer afstand is tussen beide partijen. Soms maakt dit het gesprek gemakkelijker, maar soms juist ook niet. Lees meer over online zorg of afstand.

Tips voor een goede voorbereiding voor een online hulpgesprek:

  • Maak vooraf duidelijke afspraken met de ouders over het gesprek. Spreek af wanneer de microfoon of camera aan of uit moet. Spreek ook af wie bepaalt wanneer iemand het woord krijgt.
  • Probeer te voorkomen dat je als boodschapper wordt ingezet tussen beide ouders. Maak vooraf duidelijk wat jouw rol is.
  • Vraag ouders het gesprek voor te bereiden. Vraag hen bijvoorbeeld welk doel ze met het gesprek willen bereiken en welke vragen ze hebben. Vraag hen ook naar momenten waarop de communicatie met de andere ouder goed was verlopen.
  • Bij dreigende escalatie kun je aan de ene ouder vragen om even in de 'wachtkamer' te gaan zitten. Dit kan door de camera en het geluid uit te schakelen. Dat is zichtbaar voor de andere gespreksdeelnemers. Zo kunnen beide ouders om beurten hun zorgen en oplossingen met je delen.
  • Het kan voor jezelf als hulpverlener ingrijpend zijn dat een ernstig conflict via jouw beeldscherm in jouw persoonlijke omgeving wordt 'uitgevochten'. Probeer voor jezelf hier op voorbereid te zijn, door bijvoorbeeld:
    • je achtergrond tijdens beeldbellen te anonimiseren.
    • het gesprek samen met een collega te doen.
    • het onlinegesprek vanaf kantoor te doen.
    • voor jezelf een grens te bepalen tot wanneer je het gesprek voort laat duren.
    • na het gesprek een afspraak te maken met een collega om erover te praten.

Aanbod

Het Kenniscentrum Kind en Scheiding voert via Zoom gesprekken met ouders en professionals met vragen. Deze gesprekken worden gevoerd met de maatschappelijk deskundigen. Er sluit een advocaat, mediator, psycholoog of stiefcoach aan.

lees ook

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.