Omgaan met onvrede onder jongeren

Jongeren worden vaak hard getroffen worden door de coronamaatregelen. Dit kan psychische klachten tot gevolg hebben. Bij andere jongeren kan het zorgen voor onvrede, die sommigen soms uiten op een schadelijke manier: met vandalisme, online bedreigingen of rellen. Op deze pagina lees je waar dat gedrag vandaan komt en hoe beleidsmakers ermee kunnen omgaan.

De coronamaatregelen hebben invloed op belangrijke delen van het leven van jongeren. Hun sociale leven wordt vaak meer onderuitgehaald dan dat van volwassenen. Uit onderzoek blijkt dat het wegvallen van de sociale basis gevolgen heeft voor de mentale gezondheid van jongeren. De zorgen, onzekerheid, stress en frustratie die daardoor ontstaan, kan bij jongeren verschillend tot uiting komen. Gelukkig gaat het met veel jongeren goed, maar bij sommigen leidt dit tot problemen. Dan uit de onvrede zich in schadelijk en gewelddadig gedrag, of in psychische klachten. Het is belangrijk als gemeente aandacht te hebben voor alle jongeren met wie het niet goed gaat.

Aandacht voor jongeren met psychische klachten

Bij sommige jongeren uit de onvrede over coronamaatregelen zich in hun persoon: internaliserend. Zij krijgen last van depressieve klachten of angsten. Het is belangrijk om deze groep in beeld te houden. Vaak gaat veel aandacht naar jongeren die hun gedrag uiten op een schadelijke of gewelddadige manier, omdat die problematiek prominent in beeld komt en maatschappelijke schade oplevert. Vergeet de groep die psychische klachten krijgt niet. Het is belangrijk oog te houden en je in te zetten voor het mentaal welbevinden van jongeren.

Lees meer over het werken aan mentale gezondheid bij jongeren

Waar komt schadelijk gedrag vandaan?

Bij andere jongeren kan onvrede of frustratie via schadelijk gedrag naar buiten komen: externaliserend. Rellen tegen het coronabeleid, vandalisme en bedreigen van politici zijn daar voorbeelden van. 

Dat jongeren door vandalisme en rellen schade toebrengen aan de maatschappij is vanzelfsprekend niet goed; er hoort tegen opgetreden te worden. Tegelijkertijd is het belangrijk om je ervan bewust te zijn dat jongeren in deze levensfase grenzen opzoeken en gevoelig zijn voor groepsdruk en de mening van leeftijdsgenoten. Reden hiervoor is dat de hersenontwikkeling van jongeren nog niet volledig is. Dit zorgt er onder andere voor dat jongeren minder rekening houden met de lange termijn en sneller impulsieve keuzes maken. Ook sensatie zoeken is gedrag dat past bij deze leeftijdsfase. Jongeren zoeken, zeker in deze tijd, de spanning op en gaan kijken ‘wat er in de stad aan de hand is’. Zo kwamen ook meerdere jongeren met de rellen in aanraking.

Een andere belangrijke factor bij het ontstaan van rellen is de invloed van sociale media.

  • Allereerst is het door het gebruik van sociale media makkelijker om een boodschap te verspreiden onder een groot publiek. Een oproep via Snapchat, Instagram of Telegram verspreidt zich razendsnel, zowel binnen de eigen stad als landelijk.
  • Een andere invloed van sociale media is dat jongeren door het zien van de gebeurtenissen en oproepen het gevoel krijgen dat het belangrijk is om erbij te zijn of eraan mee te doen, net als leeftijdsgenoten.

Enerzijds is dus de spanning en sensatie aanlokkelijk, anderzijds ook de ‘status’ van aan je leeftijdsgenoten laten zien dat jij erbij was.

Wat kan de gemeente doen op korte termijn?

Het is belangrijk direct in te grijpen bij incidenten of dreigende incidenten. Bij direct ingrijpen kun je denken aan:

Ingrijpen

Als ingrijpen nodig is, doe dit dan voorspelbaar en transparant. Het is ook belangrijk het perspectief van de sterke pedagogische en veilige basis en het recht op herstel in het oog te houden. Denk bijvoorbeeld aan de samenwerking met Halt.

Contact met ouders

Betrek ouders van kinderen die zijn gezien bij ongeregeldheden. Of op momenten dat incidenten dreigen te ontstaan. Vraag hen met hun kind te praten over thema’s als onrust en vernielingen. Zo horen ouders hoe hun kinderen hier tegenaan kijken en waarom.

De bedoeling is dat ze een open gesprek voeren en hopelijk samen tot de conclusie te komen dat kinderen niet meedoen aan de ongeregeldheden. Het is niet de bedoeling dat ouders hun kinderen thuis houden, maar dat de kinderen goed weten wat de gevolgen kunnen zijn als ze met vandalisme in aanraking komen.

Samenwerking in de wijken

Het is belangrijk om als gemeente samen te werken met jouw partners die al contact hebben met jongeren. Bijvoorbeeld jongerenwerkers en sportcoaches, maar zeker ook ouders en scholen. Denk bijvoorbeeld aan samen met scholen extra sportmogelijkheden aanbieden.

Rolmodellen in de wijk

Zorg dat je weet wie voor jongeren de rolmodellen zijn in een wijk en zoek met hen de samenwerking op. Deze personen zitten in de haarvaten van de wijk, weten wat er speelt en kunnen jongeren bereiken. Een rolmodel kan een succesvolle jonge ondernemer zijn, een buurtvader of iemand van de kerk of moskee. Hoe gemeente Utrecht rolmodellen heeft ingezet, lees je bij RTV Utrecht.

Online aanwezig zijn

Sociale media spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van bijvoorbeeld rellen. Het is essentieel om op de hoogte te zijn van wat er online speelt om op die manier ook preventief te kunnen werken. Benut hierin de kennis en expertise van samenwerkingspartners in de wijk, zoals de politie of jongerenwerkers die online jongerenwerk inzetten.

Wat kan de gemeente doen op lange termijn?

Het is belangrijk op de lange termijn te werken aan de sociale basis voor jongeren, om incidenten te voorkomen.  De gemeente kan werken aan:

Eerste stap: versterk de basis van jongeren

Coronamaatregelen hebben effect op verschillende onderdelen van het leven van jongeren zoals werk, onderwijs, sport en andere vrijetijdsbesteding. Voor veel jongeren valt door de maatregelen een groot gedeelte van hun sociale basis weg. Uit onderzoek blijkt dat dit een negatief effect heeft op hun mentale gezondheid.

Probeer voor − en samen met − jongeren alternatieven te vinden. Waar jongeren bijvoorbeeld eerst spanning en sensatie opzochten op het sportveld, kan daar een alternatief voor worden gezocht. Gemeenten hebben de mogelijkheid om een oplossing aan te bieden. Het is essentieel hierbij samen te werken met maatschappelijke partners zoals scholen, sportverenigingen, jongerenwerk, bibliotheken en cultuureducatie. Kijk op de pagina Wat kan er wel in coronatijd voor ideeën en mogelijkheden.

Zoek contact met jongeren

Neem als gemeente het initiatief om het gesprek met jongeren aan te gaan over de maatregelen, en hoe zij denken dat het anders kan. Uit onderzoeken blijkt dat jongeren het gevoel hebben dat ze niet goed betrokken worden. 

Bedenk vooraf wie de juiste partij is om dit te faciliteren. Er kan namelijk weerstand zijn als het door de gemeente zelf wordt georganiseerd. Misschien is het jongerenwerk of een vereniging een betere partij om dit gesprek met jongeren op te starten.

Laat jongeren actief meedenken over de uitwerking van de maatregelen en betrek ze bij de besluitvorming. Wees wel eerlijk in wat wel en niet kan, om teleurstelling te voorkomen. Leg het accent op wat jongeren kunnen bijdragen in plaats van wat ze niet goed of niet goed genoeg doen. Veel jongeren zijn online te vinden, dus daarom is het ook belangrijk om online gevonden te worden.

Lees meer op de pagina Jongeren in de gemeente bereiken.

Zet jongerenwerk effectief in

Jongerenwerkers houden makkelijker contact met jongeren. Ze kunnen preventief van betekenis zijn door met jongeren in gesprek te gaan. Daarnaast zijn jongerenwerkers goed in staat om met jongeren te praten over hun zorgen en frustraties. Dit kan een uitlaatklep zijn voor jongeren, en het gevoel vergroten dat ze gehoord worden. Zo pikken jongerenwerkers ook veel signalen op waar de gemeente op kan inspelen. Verder kunnen jongerenwerkers ook helpen met het organiseren van alternatieve activiteiten om verveling tegen te gaan, online of in buurthuizen.

Het is belangrijk om je ervan bewust te zijn dat jongerenwerkers geen handhavers zijn, maar vooral een preventieve rol hebben. Zet ze dus in op hun kracht. Besef ten slotte dat het jongerenwerkers tijd kost om een relatie op te bouwen met jongeren. Daarom is het belangrijk daar voor de langere termijn op in te zetten.

Voorbeelden van preventie

Utrecht: boegbeelden en buurtwerkAmsterdam: buurtmoedersHelmond: online platform

Alle pagina's over corona

Naar het overzicht

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.