Omgaan met complottheorieën

Wanneer er een heftige gebeurtenis plaatsvindt, zoals de coronapandemie, weten we niet altijd meteen wat er aan de hand is. Er verschijnen dan overal nieuwsberichten, waarvan sommige elkaar tegenspreken. Hoe ga je om dat soort nieuwsberichten?

Wat is een complottheorie?

Bij een complottheorie worden er verbanden gelegd tussen gebeurtenissen zonder dat daar bewijs voor is. Deze gebeurtenissen hebben vaak een onduidelijke directe oorzaak en er is ook altijd één duidelijke schuldige.

Een complottheorie zegt vaak dat gebeurtenissen in het geheim in scène worden gezet. Meestal door een groep mensen met macht. Deze machthebbers willen die macht behouden en vergroten. De meeste complottheorieën richten zich tegen de overheid, de media of de wetenschap.  

Een voorbeeld van complotdenken is het 5G-netwerk dat tegelijkertijd met het coronavirus in het nieuws was. Sommige mensen denken dat dit geen toeval is. Zij zeggen dat 5G ervoor zorgt dat het coronavirus zich verspreidt. Hier is geen bewijs voor.

Waarom zijn er complottheorieën rondom het coronavirus?

Er is veel onduidelijk over het coronavirus. Waar komt het virus bijvoorbeeld vandaan? En waarom versoepelen de maatregelen als de besmettingen stijgen? De antwoorden zijn ingewikkeld. Daardoor voelen veel mensen zich onzeker. Een complottheorie biedt in zo'n situatie wél een antwoord, met een duidelijke schuldige. Dat geeft mensen zekerheid. En zekerheid is fijn in tijden waarin zoveel onduidelijk is.

NOS op 3 maakte een filmpje over complottheorieën in coronatijd. 

Videobeschrijving

Tijdens de coronacrisis vliegen de complottheorieën je om de oren. Zijn het er inderdaad meer en waarom juist nu?

 

Hoe herken ik een complottheorie?

Het helpt als je zelf complottheorieën kunt herkennen. Een paar tips:

  • Het is belangrijk om na te gaan van wie van een bericht afkomstig is. Is deze persoon betrouwbaar? Waarom heeft hij of zij meer kennis over het onderwerp dan anderen?
  • Bij complottheorieën wordt vaak antwoord gegeven op vragen waar nog geen duidelijk antwoord op is. Aanhangers van een complottheorie beweren altijd dat er iets verzwegen wordt. Ook wijzen zij een duidelijke schuldige aan, en benadrukken ze dat die ander een motief heeft om dingen te verzwijgen.
  • Bij complottheorieën proberen aanhangers mensen in verwarring te brengen met foto's, filmpjes of plaatjes. Soms noemen ze namen van zogenaamde experts of verwijzen ze naar persoonlijke ervaringen. Ook worden oude foto's en filmpjes gebruikt alsof ze actueel zijn. Dit zijn allemaal trucjes waardoor mensen sneller gaan denken dat het wel waar zal zijn.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.