Jongeren willen verbinding in tijden van polarisatie

Jongeren ervaren steeds meer polarisatie. Vier op de vijf vinden dat meningen steeds verder uit elkaar liggen en dat mensen negatiever denken over anderen met een andere opvatting. Ook zien jongeren op sociale media steeds vaker harde en extreme uitspraken voorbijkomen. Dat blijkt uit onderzoek van YoungXperts.

Toch willen jongeren juist bijdragen aan verbinding. Ze doen hun best om raakvlakken te zoeken en de ander beter te begrijpen. Daarvoor dragen ze zelf oplossingen aan. Zo pleiten de jongeren ervoor om elkaar te laten uitpraten, open te praten over wat je meemaakt op sociale media en elkaar aan te spreken op haatzaaien.

Maar ze vragen ook volwassenen om hulp. Jongeren vinden dat volwassenen het goede voorbeeld moeten geven en hen moeten ondersteunen bij het omgaan met meningsverschillen. Zo vinden ze het belangrijk dat politici zich bewust zijn van wat zij zeggen tijdens debatten, dat ouders met hun kinderen in gesprek gaan over het gebruik van sociale media, en dat docenten aandacht besteden aan politiek en diversiteit in hun lessen. 

Hannes van de Ven van het NJi vindt deze uitkomsten van het onderzoek positief. 'Vooral de duidelijke wens van jongeren om meer verbinding te voelen met anderen en beter naar elkaar te luisteren, waarbij volwassenen een sterkere voorbeeldrol nemen, valt op.' 

Geen echte verbinding

Van de Ven herkent dat jongeren polarisatie zien toenemen. 'Het gekke is dat standpunten niet verder uit elkaar blijken te groeien, maar dat dit wel geldt voor hoe je denkt over mensen met een andere mening. Dat noemen we affectieve polarisatie. Het gaat dan niet meer om iemands ideeën, maar bijvoorbeeld dat die persoon het stempel links of rechts krijgt en daarom niet gewaardeerd wordt. Jongeren merken die verharding ook, blijkt uit dit onderzoek. Daarnaast dragen expliciete uitspraken van politici, die zich via sociale media verder verspreiden, ook bij aan die verharding.'

Ga maatschappelijke gesprekken niet uit de weg

Van de Ven vindt het positief dat jongeren dit signaleren en niet naar anderen wijzen, maar juist erkennen dat ze naar elkaar toe moeten groeien en daarbij de hulp van volwassenen nodig hebben. 'In de klas kun je als docent maatschappelijke gesprekken bijvoorbeeld niet uit de weg gaan. Ook wanneer er heftige dingen worden gezegd, is dat niet het moment om het gesprek af te kappen maar juist om door te vragen. Natuurlijk is het belangrijk om grenzen te stellen, maar sluit niemand uit van het gesprek. Vraag wat er achter een bepaalde uitspraak schuilgaat. Vraag leerlingen elkaar te laten uitpraten en stimuleer hen om echt naar elkaar te luisteren. Maak duidelijk dat verschillende meningen niet verkeerd zijn, maar juist horen bij een sterke democratie. Die verschillen ontdek je alleen door de verbinding met elkaar aan te gaan. En als je elkaar politiek niet kunt vinden, kun je nog altijd samen een potje voetballen en zoeken naar wat wél verbindt.'

Meer informatie

Onderzoeksrapport Jongerenperspectief op polarisatieNJi-video: Polarisatie onder jongeren