'Geef jongeren de ruimte om gewoon jong te zijn'

Het is de Week van de Mentale Gezondheid. Volgens Marielle Balledux van het Nederlands Jeugdinstituut gaat mentaal welbevinden over veel meer dan het verminderen van klachten. 'Het gaat erom of jongeren zich goed voelen, zich kunnen ontwikkelen en het gevoel hebben dat ze ertoe doen.'

Dat ontstaat niet in een leslokaal of behandelkamer alleen, maar vooral in het dagelijks leven: in contact met anderen zoals vrienden, klasgenoten en betrokken volwassenen. 'Het gaat om steun, erkenning en de mogelijkheid om samen ervaringen op te doen', aldus Balledux. 'Juist in dat samen leven leren jongeren omgaan met tegenslag, bouwen ze veerkracht op en ontwikkelen ze een gevoel van identiteit en zingeving.'

Stress is geen individueel probleem

Er zijn steeds meer initiatieven zoals lessen over stress of programma's gericht op mentale weerbaarheid. Maar tegelijkertijd schuilt daarin ook een risico: het probleem te veel individualiseren en denken dat jongeren vooral moeten 'leren omgaan' met druk, alsof het iets is wat zij alleen moeten oplossen. 'Als we jongeren echt willen helpen, moeten we daarom niet alleen investeren in individuele interventies, maar vooral in de omgevingen waarin zij opgroeien. Denk aan scholen, wijken en vrijetijdsvoorzieningen waar ruimte is om elkaar te ontmoeten, samen plezier te maken en iets bij te dragen. Plekken waar jongeren van en met elkaar kunnen leren, en waar ze ervaren dat ze van betekenis zijn voor anderen.'

Er is niets mis met je als het niet lukt

Dat vraagt ook iets van hoe we onze samenleving organiseren, vindt Balledux. 'Op dit moment ligt de nadruk sterk op presteren en individuele verantwoordelijkheid. Jongeren krijgen impliciet de boodschap dat ze vooral succesvol en gelukkig moeten zijn — en dat er iets mis is met ze als dat niet lukt. Terwijl we weten dat hun welbevinden juist sterk samenhangt met de ruimte die ze krijgen om relaties op te bouwen en zich verbonden te voelen.'

'De kernvraag is dan ook: hoeveel ruimte geven we jongeren nog om gewoon jong te zijn? Om samen te zijn, te experimenteren, te falen en opnieuw te beginnen? Als we daar meer ruimte voor creëren, investeren we niet alleen in het verminderen van mentale problemen, maar vooral in het versterken van een generatie die zich veerkrachtig, verbonden en betekenisvol voelt.'

Meer informatie

Website Week van de Mentale Gezondheid