Coalitieakkoord: goede voornemens en gemiste kansen

Wat betekent het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA voor de toekomst van kinderen en jongeren? Het NJi ziet een coalitie die wil werken aan grote maatschappelijke opgaven. De partijen nemen de rechtsstaat in bescherming. We zien goede voornemens voor de pedagogische samenleving, maar ook gemiste kansen en een uitwerking die niet altijd consistent is.

Het stemt ons hoopvol dat democratische waarden weer beschermd zullen worden in de landelijke politiek. De coalitiepartijen zetten in op een betrouwbare en menselijke overheid. Ze investeren opnieuw in onderwijs, met aandacht voor brede brugklassen en voor- en vroegschoolse educatie.

Daarbij kijken de partijen ook breder naar de rol van scholen: niet alleen als plek om te leren, maar als gemeenschap en ankerpunt in de buurt. Zo'n visie op de pedagogische waarde van onderwijs ontbrak lange tijd in het landelijke beleid. De toekomst van de jeugd krijgt ook aandacht op andere plekken in het akkoord, al is het een gemiste kans dat de coalitie de Nationale Jeugdstrategie niet volledig omarmt.

Burgerschap en collectieve veerkracht

Het is goed dat de coalitie onderkent dat zorg lang niet alle problemen kan oplossen. Bij ondersteunings- en zorgvragen van burgers legt de coalitie de nadruk op preventie en de kracht van de gemeenschap. Ze wil jeugdbeleid dat zich richt op burgerschap en collectieve veerkracht.

Die nadruk op preventie en veerkracht vraagt echter een andere manier van denken en handelen van de overheid. Juist een overheid die een sterke pedagogische basis wil ondersteunen, moet de sociale en culturele kanten van het leven voor ogen houden. Dat vraagt vertrouwen in burgers en maatschappelijke organisaties. De overheid moet dan de regie loslaten.

Groei van het jeugdzorggebruik

Die mentaliteit is nog geen gemeengoed, blijkt uit het coalitieakkoord. De coalitie wil de plannen voor de jeugdzorg van het huidige kabinet voortzetten om de groei van het jeugdzorggebruik via wetgeving te beperken. Eerdere pogingen om de jeugdzorg zo bij te sturen waren vruchteloos. Ook het wetsvoorstel Reikwijdte zal niet werken. Bovendien leidt het tot meer regelgeving en bureaucratie.

Wat het Rijk wél kan doen, is een budgetplafond hanteren zonder zich te bemoeien met de inhoud van de zorg. De overheid kan in haar jeugdbeleid beter inzetten op meer preventie en versterking van burgerschap en collectieve veerkracht. Hoogwaardige pedagogische voorzieningen ondersteunen daarbij.

Daarbij hoort een realistische kijk op het leven, dat ook voor kinderen en jongeren niet volledig maakbaar is. Jeugdhulp hoort effectief te worden ingezet, vooral voor kinderen die niet gemakkelijk te helpen zijn. Maar voor visionair jeugdbeleid en een duurzaam betaalbare jeugdzorg moet het kabinet breder kijken.

Effecten van armoede

We missen in het akkoord vooral bewustzijn over de effecten van armoede op de jeugd. In de levens van burgers weegt financiële stress zwaar; hulpverlening kan daar niet tegenop. Daarom is inkomensbeleid nodig dat kwetsbare, achtergestelde gezinnen beschermt. Huishoudens met lage inkomens hebben beperkte mogelijkheden om in de samenleving mee te doen. Ze doen daardoor ook een groter beroep op zorg. Daarover is in het akkoord niets terug te lezen. Sowieso is er nog te weinig aandacht voor de positie van achtergestelde gezinnen en kinderen.

Pedagogische basisvoorzieningen

Investeren in opvoeden en opgroeien vraagt om goede pedagogische basisvoorzieningen. Kinderen van ouders zonder betaald werk worden echter uitgesloten van kinderopvang. Arbeidsparticipatie van de ouders weegt dus zwaarder dan de pedagogische behoeften van hun kinderen. Het nieuwe financieringsstelsel voor de kinderopvang kost veel geld - geld dat dus niet ten goede komt aan de pedagogische basis. Hier wreekt zich het ontbreken van een integrale pedagogische visie.

Het Nederlands Jeugdinstituut ziet een coalitieakkoord dat goede moed geeft, maar dat ook nog veel uitwerking vraagt. Het NJi staat klaar om de uitwerking van maatregelen die kinderen en jongeren raken te ondersteunen met kennis. Daarbij zullen wij steeds oproepen om de belangen van alle kinderen en jongeren te behartigen.

Meer informatie

Het coalitieakkoordDe Nationale Jeugdstrategie