• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Residentiële jeugdhulp

Wat werkt?

Residentiële jeugdzorg omvat veel verschillende typen zorg voor kinderen en jongeren. Welke aanpak werkt wel en welke niet? Er zijn op basis van het beschikbare onderzoek al behoorlijk wat aanwijzingen te formuleren voor het werk in leefgroepen en voor behandeling.

Onderzoek

Er is veel onderzoek gedaan naar het werk in leefgroepen en de kenmerken van goede orthopedagogische basiszorg. Daarnaast bestaat er onderzoek over de effecten van dit type zorg, maar dat is voornamelijk gericht op kinderen en jongeren met emotionele en gedragsproblemen of gedragsstoornissen en delinquent gedrag. Een goed pedagogisch leefklimaat en effectieve behandeling blijken alleen gerealiseerd te kunnen worden als er aan randvoorwaarden wordt voldaan op het gebied van training en ondersteuning van het personeel, de inrichting van de organisatie en het gebouw waarin de zorg en hulp geboden worden.

Goed pedagogisch leefklimaat

Een goed pedagogisch leefklimaat wordt geboden in instellingen met de volgende kenmerken:

  • Ze besteden veel aandacht aan het stimuleren van de normale ontwikkeling van kinderen en jongeren. Dat kan door het stimuleren en ondersteunen van de deelname aan onderwijs, vrijetijdsbesteding, sport en werk, en door het bieden van een zo normaal mogelijk dagelijks leven, zonder daarbij de speciale behoeften van de kinderen en jongeren uit het oog te verliezen.
  • Ze hebben oog voor de fysieke gezondheid van de kinderen en jongeren. Dat kan bijvoorbeeld door het ontmoedigen van roken en alcohol- of drugsgebruik en het helpen bij gezond internetgebruik, en door het bieden van een adequate toegang tot de gezondheidszorg.
  • Ze hebben ook aandacht voor de kinderen en jongeren als individu en niet alleen als groepslid. Dat gebeurt door hen serieus te nemen en tijd te nemen om naar hen te luisteren en er voor hen te zijn.
  • Ze bieden een veilige omgeving en weten pesten en onderling verbaal en fysiek geweld te voorkomen.
  • Ze besteden aandacht aan het gezin van herkomst en aan de relatie tussen de kinderen en jongeren en hun ouders. Dit kan bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat het kind of de jongere contact kan onderhouden met zijn vrienden en familie. Het kan ook betekenen dat er hulp en begeleiding voor de ouders nodig is. Het is van belang om per kind of jongere te beoordelen of, hoe en met welke intensiteit contact met zijn gezin wenselijk is.
  • Ze zorgen voor screening van het personeel en vrijwilligers op misbruik.
  • Ze garanderen vertrouwelijkheid van informatie en toegang tot informatie.

Effectieve zorg en hulp

Effectieve zorg en hulp worden geboden in instellingen met de volgende kenmerken:

  • Ze bieden kinderen en jongeren de mogelijkheid om individuele en groepstherapie te volgen naast het verblijf in de leefgroep.
  • Er zijn in elk geval cognitief-gedragstherapeutische interventies beschikbaar voor het verbeteren van sociale en probleemoplossende vaardigheden en het verminderen van gedragsproblemen en –stoornissen. Daarnaast zijn er effectieve interventies voor het verminderen van andere problemen, zoals angsten en depressiviteit.
  • Ze zorgen ervoor dat alle kinderen en jongeren onderwijs krijgen dat past bij hun niveau.
  • Ze werken met ouders en gezinnen en bieden hen ook behandeling, waarbij rekening gehouden wordt met de specifieke situatie van het kind of de jongere.
  • Ze zorgen voor een zorgvuldige overgang van de instelling terug naar de samenleving, bieden alle kinderen en jongeren bij die overgang een 'pleitbezorger' en geven nazorg.
  • Ze werken met kleinschalige (gezins)huizen met verzorgers of gezinshuisouders die getraind zijn in een gedragsmatige aanpak, volgens de formule van de 'Teaching Family Home'.

Veiligheid verbeteren

De vraag wat het beste werkt om de veiligheid van jeugdigen te versterken is lastig te beantwoorden. Hoewel er diverse onderzoeken zijn naar de huidige situatie en knelpunten daarin, is er weinig onderzoek dat werkwijzen onderzoekt om het te verbeteren. Duidelijk is wel dat een goed pedagogisch klimaat binnen de residentiële instelling een belangrijke voorwaarde is voor een veilige verblijfplek voor jeugdigen. Daarnaast kunnen instellingen door zorgvuldige screening van nieuwe medewerkers en voortdurende training van medewerkers mogelijk onveiligheid voorkomen. Op de groep kunnen groepsleiding bijdragen aan veiligheid door een positief klimaat te creëren, jeugdigen goede voorlichting te geven, onveilige situaties tijdig te signaleren en de-escalerend te werken.

Meer informatie

Meer informatie over werkzame principes in de residentiële jeugdzorg vindt u in Residentiële jeugdzorg: wat werkt?

Op basis van het overzicht van de werkzame factoren is een set werkbladen ontwikkeld. Daarin worden beknopt belangrijke werkzame factoren beschreven in de residentiële zorg. Op basis van een aantal vragen kunnen beroepskrachten hun dagelijkse werkomgeving analyseren: Wat werkt in de residentiële jeugdzorg. Werkbladen.

Meer informatie over de veiligheid van jeugdigen in residentiële jeugdinstellingen vindt u in Wat werkt in het versterken van de veiligheid in residentiële instellingen.

Richtlijnen geven professionals concrete aanwijzingen voor het goed uitoefenen van hun werk.

Vragen?

Willeke van Sleeuwen is contactpersoon.

Foto Willeke van Sleeuwen

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies