• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Residentiële jeugdhulp

Literatuur

Hier vindt u een selectie van relevante literatuur.

Neerslag van onderzoek gedaan naar de aard en omvang van seksueel misbruik in de jeugdzorg alsmede naar de reacties op signalen van dit misbruik (deelonderzoek 4). Dit onderzoek bestrijkt de, van 1945 tot 2008. Dit rapport omvat zowel de acht deelstudies die in het kader van deelonderzoek 4 zijn uitgevoerd als het op de belangrijkste conclusies uit deze deelstudies gebaseerde overkoepelende beeld. Seksueel misbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag blijken helaas voor menig jongere die aan de jeugdzorg is toevertrouwd een realiteit te zijn (geweest).

De commissie-Samson vindt dat de overheid en jeugdzorginstellingen tekort zijn geschoten in hun toezicht en in het voorkomen van seksueel misbruik. De commissie lichtte de periode vanaf 1945 door. Kinderen in een jeugdzorginstelling liepen gemiddeld ongeveer 2,5 keer zo veel kans om seksueel misbruikt te worden als andere kinderen in Nederland. Bij meer dan de helft van de gevallen werden de kinderen door leeftijdsgenoten misbruikt. 42 gevallen van seksueel misbruik zijn overgedragen aan het Openbaar Ministerie. Door een gebrek aan professionaliteit werden vermoedens van seksueel misbruik niet aangepakt. De commissie signaleert dat het onderwerp in opleidingen ontbreekt. Eenmaal aan het werk is er geen tijd voor seksueel misbruik. Omdat er volgens de commissie veel instanties en functionarissen zijn, voelt niemand zich verantwoordelijk en neemt niemand de regie bij de aanpak van seksueel misbruik.

Rapport

Residentiële jeugdzorg is een benaming voor uiteenlopende typen zorg voor jeugdigen en wordt vaak aangeduid als verblijf in een tehuis of instelling. Het betreft zorg voor kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar, met uiteenlopende problemen, bij wie de plaatsing verschillende doelen dient en daarom ook verschilt in duur. Residentiële jeugdzorg wordt geboden in instellingen van verschillende omvang, met verschillende specialisaties en met personeel met uiteenlopende opleidingen en achtergronden. Het overzicht gaat in op de vraag wat residentiële jeugdzorg is, wat de omvang van dit type jeugdzorg is, welke doelen er in onderscheiden kunnen worden en welke de vier deelterreinen van residentiële jeugdzorg zijn.

Overzicht

JeugdzorgPlus is een behandeling voor kinderen en jongeren met ernstige gedrags- en opvoedingsproblemen. Het gaat om residentiële zorg in een beveiligde omgeving voor jeugdigen die onder toezicht staan van de kinderrechter. De auteurs behandelen op basis van een systematisch overzicht van de wetenschappelijke literatuur wat er uit empirisch onderzoek bekend is over de inhoud en uitkomsten van de interventie. Met aandacht voor de vraag welke factoren in het zorg- en behandelproces bevorderend of belemmerend werken op het realiseren van een zo groot mogelijk behandeleffect.

De 'kwaliteitstoolkit' bevat informatie voor jeugdzorgaanbieders in de residentiële jeugdzorg waarmee zij de kwaliteit van de basiszorg kunnen bespreken en verbeteren. In de residentiële jeugdzorg heeft de basiszorg een aanzienlijke invloed op de behandeling. Pedagogisch medewerkers moeten de kinderen stimuleren om dat wat ze in een therapie leren ook toe te passen in het dagelijks leven. Bevat hoofdstukken met kwaliteitscriteria, vragenlijsten en draaiboeken.

Het zorgaanbod 'Jeugdzorg in Context' (JIC) van de jeugdzorginstelling STEK zorgt ervoor dat vaker dan bij reguliere hulp kinderen en jongeren in de residentiële jeugdzorg beter zijn voorbereid op een terugkeer naar huis blijkt uit dit proefschrift JIC is een residentieel zorgaanbod dat zich meer dan regulier aanbod richt op het sociaal systeem van de jongere: ouders, gezin, familie en sociaal netwerk. Geurts onderzocht het gebruik van JIC, de werkwijze en het effect op het probleemgedrag en het gezinsfunctioneren. Uit het onderzoek blijkt dat ouders en hulpverleners JIC als positief ervaren. Ouders voelen zich competenter om hun kind terug in huis te nemen en hebben meer inzicht in het gedrag van hun kind. Geurts gaat ervan uit dat dat indirect effect heeft op dat gedrag.

Jongeren in residentiële voorzieningen moeten fysiek veilig zijn, ook op het gebied van seksualiteit. Daarnaast moeten ze ondersteuning krijgen bij hun seksuele ontwikkeling. Om beleid op het gebied van seksualiteit en seksueel misbruik te implementeren zijn er nu drie beleidsinstrumenten beschikbaar voor de residentiële jeugdzorg. Deze worden besproken.

De auteurs beschrijven, in deze herziene en uitgebreide publicatie hoe competentievergroting in de praktijk van de residentiële hulpverlening gerealiseerd kan worden. De technieken en hulpmiddelen worden op praktische en concrete wijze en aan de hand van veel voorbeelden beschreven. Competentievergroting van pupillen betekent dat aandacht niet alleen uitgaat naar problemen, maar ook naar positief gedrag. Het is een motiverende aanpak omdat de betrokkenen worden aangesproken op hun mogelijkheden in plaats van hun beperkingen. Het leren van sociale en cognitieve vaardigheden die nodig zijn voor thuis, op school, op het werk en in de vrije tijd staat centraal.

Vlugschrift met informatie over het creëren van een veilige omgeving voor jeugdigen in instellingen voor de residentiële jeugdzorg. Met de lijst van risico-indicatoren kunnen open en gesloten jeugdzorginstellingen en justitiële jeugdinrichtingen zien of hun instelling veilig is en of de omstandigheden jongeren een veilig gevoel geven. Bij elke indicator horen een aantal vragen. Een van de risico-indicatoren is een onstabiele groep. Verstoringen, zoals bijvoorbeeld geweldsincidenten, kunnen het gevoel van veiligheid bij een jongere verminderen. Ook is het van belang voor instellingen om te weten of zij de juiste interventies gebruiken. Het best kunnen zij de gedragsinterventies gebruiken die door de erkenningscommissie van het ministerie van Justitie zijn erkend of die als veelbelovend of effectief zijn benoemd in de databank effectieve jeugdinterventies van het Nederlands Jeugdinstituut.

De auteurs geven een overzicht van actuele wetenschappelijke kennis en inzichten met betrekking tot de residentiële jeugdzorg. Er wordt onder meer aandacht besteed aan de kenmerken van de doelgroep, de invloed van rol en positie van groepsopvoeders, de inhoud van het hulpaanbod en de uitkomsten van deze vorm van hulpverlening. Een onderdeel van de overzichtsstudie is een meta-analyse naar de effectiviteit van residentiële jeugdzorg. Op basis van de gevolgde onderzoeksmethode wordt een aantal concrete conclusies en aanbevelingen voor het werk- en onderzoeksveld geformuleerd die de kwaliteit van de residentiële jeugdzorg verder verhogen.

Vragen?

Inge Bastiaanssen is contactpersoon.

Foto Inge  Bastiaanssen

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.