• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Pesten

Gevolgen

Pesten is niet alleen schadelijk voor slachtoffers, maar ook voor de pester zelf en voor niet-betrokken toeschouwers.

Gevolgen voor slachtoffers van pesten

Een eenmalige pestervaring hoeft niet traumatiserend te zijn, ook als die heel ernstig is. Vooral kinderen die herhaaldelijk en op verschillende manieren zijn gepest, hebben last van sociale en emotionele problemen. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat gepest worden gevoelens van eenzaamheid en depressie vergroot en bestaande problemen verergert. Slachtoffers gaan zichzelf door het pesten minder leuk vinden, vertrouwen hun leeftijdsgenoten niet en zijn bang om naar school te gaan. Die gevoelens kunnen leiden tot verder isolement en diepere depressie en nog meer pestgedrag uitlokken.

Gevolgen voor pesters

De gevolgen voor pesters zijn op korte termijn nog niet negatief. Hun schoolprestaties zijn vaak beter dan die van gepeste kinderen en hun populariteit en zelfwaardering zijn ook groter. Meestal is er sprake van zogenaamde schijnpopulariteit: klasgenoten bewonderen de pesters, maar zijn tegelijkertijd ook bang voor hen. Ze lijken populair, maar zijn het daadwerkelijk niet.

Op de lange termijn kunnen pesters echter wel sociale problemen krijgen. Een pestend kind leert dat het doelen kan bereiken zonder op een sociaal aangepaste manier met anderen te onderhandelen. Daardoor kan hij uiteindelijk onaangepaste gedragspatronen krijgen. Kinderen en jongeren die op school anderen pesten, lopen een grotere kans op ernstige problemen in hun adolescentie. Ze komen vaker met justitie in aanraking, drinken meer alcohol en plegen vaker zelfmoord. Jongens die pesten zijn later vaker bij vechtpartijen betrokken. Meisjes die vroeger pestten hebben op latere leeftijd een grotere kans om betrokken te raken bij huiselijk geweld en om tienermoeder te worden.

Gevolgen voor klasgenoten

De hele klas kan last hebben van pesten. De verstoring en afleiding die het pesten veroorzaakt hinderen het leren. Op dagen waarop niet-betrokken kinderen iemand gepest zien worden, vinden ze school minder leuk. De sfeer in de klas wordt dan als negatief beleefd, zo blijkt uit onderzoek naar ervaren sociale veiligheid. Dat heeft ook tot gevolg dat de focus op de onderwijsprestaties niet optimaal zullen zijn. Het zal ook moeilijk zijn om met de klas groepsopdrachten te maken omdat dit coöperatief gedrag en positieve samenwerking vereist. 

Vaak ervaren leerkrachten een dergelijke groep als een moeilijke groep. Het is dan voor een leerkracht hard werken om de verplichte lesstof te behandelen. Zo blijft er voor de groep minder tijd over om leuke dingen te doen. Soms kan een kind niet meer doen wat het zelf wil omdat het stilzwijgend het kamp van de pester moet kiezen, om te voorkomen buiten de boot te vallen. Die situatie kan angst oproepen want niemand weet wie de volgende zal zijn die gepest wordt. Vaak krijgen kinderen die behoorden tot de 'zwijgende meerderheid' op latere leeftijd alsnog schuldgevoelens als ze terugdenken aan hun gedrag in de klas ten opzichte van de pester en het gepeste kind.

Bronnen

  • Fekkes, M. (2005). 'Bullying among elementary school children'. Leiden
  • Stassen Berger, K. (2007). 'Update on bullying at school: a science forgotten?', in: 'Developmental Review', 27, 90-126.
Vragen?

Tessa van der Wal is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.