• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Scheiding

Mogelijke gevolgen van echtscheiding op het kind

Op basis van onderzoeken in binnen- en buitenland blijkt dat een scheiding gevolgen kan hebben voor kinderen. Hier onder staat wat de gevolgen kunnen zijn voor kinderen van verschillende leeftijden (Van der Molen 2007):

Kind 0-2 jaar

  • Het jonge kind heeft geen taal tot haar beschikking, reageert op stress en spanning, door meer te huilen.
  • Het kind is extra kwetsbaar. Wanneer een van de ouder niet meer thuis is en het kind iedere week een lange reis moet maken naar een ander huis, is er sprake van een verlieservaring die in de ontwikkeling van het kind lang kan doorwerken. Kind voelt dat vaste ritmes veranderen.
  • Gemis van een tweede verzorgende ouder.
  • Kind vangt ook negatieve signalen van de ouder(s) op en associeert die op onbewust niveau met negatieve gevoelsbeleving over zichzelf en de ouder(s).
  • Kind krijgt niet de mogelijkheid om beide ouders in gelijke mate als ouder te beleven.
  • Ouder(s) zijn emotioneel minder beschikbaar, minder sensitief en minder responsief.
  • Hechtingsproces loopt risico.

Peuter 2-4 jaar

  • Minder kans om zich te kunnen identificeren met beide ouders in hun ouderrol.
  • Risico dat kind de reden van scheiding aan zichzelf relateert.
  • Ouders kampen zelf met moeite (angsten) om greep te krijgen op hun eigen wereld die net is ingestort. Deze angst beïnvloedt mogelijke typische angsten van de peuter.

Kleuter 4-6 jaar

  • Legt de schuld van de scheiding bij zichzelf.
  • Interpreteert het vertrek van ouder als persoonlijke afwijzing.
  • Boosheid wordt elders geuit.
  • Is bang om andere ouder ook te verliezen.
  • Vertoont regressieverschijnselen.
  • Valt vooral terug op fantasie en magisch denken.
  • Heeft veel vragen over de toekomst.

Jong basisschoolkind 6-9 jaar

  • Kind maakt zich zorgen om ouder(s), gaat ouder tevreden stellen en zich aanpassen.
  • Prille identificatie met de ouder die het meest slachtoffer van de situatie is.
  • Risico op parentificatie (identificatie met de ouders).
  • Risico op slechte schoolprestaties als gevolg van een verstoring van het basale leerproces.
  • Eventueel schoolwisseling door scheiding/verhuizing midden in het basale leerproces.
  • Kind moet mogelijk stoppen met deelname aan clubs of hobby’s door financiële teruggang gezin.

Ouder basisschool kind 9-12 jaar

  • Zoekt compensatie buiten het gezin.
  • Verdriet en onbegrip omdat het ziet dat andere gezinnen nog wel intact zijn.
  • Voelt zich in de steek gelaten door ouder(s).
  • Kan scheiding rationeel wel begrijpen, maar emotioneel nog niet verwerken.
  • Ontwikkelt coping mechanismen om emotioneel overeind te blijven.
  • Verliest in geval van verhuizing vaste vriendjes.
  • Verliest door financiële teruggang deelname aan clubs, en dergelijke.

Jonge puber 12-14 jaar

  • Emotionele verwarring.
  • Wendt zich vervroegd af van het gezin.
  • Vertoont vooral problemen als ouder(s) nieuwe relatie aangaat.
  • Zoekt elders steun.
  • Zet zich heftig af zonder compensatie.
  • Sneller geneigd partij te kiezen, polarisatie.
  • Verandering in eigen ontluikende seksualiteit, of sneller of afhoudender.
  • Risico op horizontale relatievorming tussen ouder(s)-kind.
  • Minder sociale controle op het kind.
  • Sneller kans op afglijden.

Oudere puber 14-17 jaar

  • Schaamte.
  • Versterkte onzekerheid.
  • Boosheid.
  • Legt schuld bij de initiërende partij.
  • Versnelde losmaking van thuis.
  • Verlies van ontzag, respect voor ouders.
  • Aanpassingsproblemen.
  • Minder toezicht van ouders op de jongere.
  • Sneller afglijden.

Adolescent 17-20 jaar

  • Regressie.
  • Reactieformatie (bijvoorbeeld angst wegbluffen).
  • Overmatige aanpassing.
  • Compensatie.
  • Rationalisatie.
  • Ontkenning/verdringing.
  • Polarisatie.

Bronnen

  • Molen, H. van der, S. Perreijn en M. van den Hout (2007), 'Klinische psychologie: theorieën en psychopathologie'. Groningen, Wolters-Noordhoff.
  • Pinedo, M., P. Vollinga (2013), 'Aan alle gescheiden ouders, leer kijken door de ogen van je kind'. Utrecht, Bruna.
Vragen?

Anneke van As is contactpersoon.

Foto Anneke van As

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.