• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Middelenmisbruik en verslaving

Risicofactoren

Of jongeren problematisch middelen gaan gebruiken, hangt af van het samenspel van beschermende factoren en risicofactoren. Bij jongeren die kwetsbaar zijn voor middelenproblematiek, zijn vaak al op jonge leeftijd meerdere risicofactoren aanwezig die bij de jongere tot middelenproblematiek maar ook tot andere problemen kunnen leiden. Risicofactoren zijn factoren die de kans op middelengebruik vergroten. Het gaat bij deze factoren vooral om persoonsgebonden factoren en omgevingsfactoren, zoals impulsiviteit of problemen in het gezin of middelenproblematiek bij de ouders (Wits, Mheen, Snoek & Van der Stel, 2012).

Risicofactoren alcohol

Risicofactoren voor problematisch gebruik van alcohol en voor alcoholverslaving zijn te verdelen in persoonsgebonden factoren en omgevingsfactoren. Een persoonsgebonden risicofactor is bijvoorbeeld het gebruik van andere middelen. Roken en alcoholgebruik gaan bijvoorbeeld vaak samen. Een ander risicofactor is het hebben van een psychische stoornis. Ook erfelijke factoren, vroegtijdig schoolverlaten, de sociaaleconomische status en de opleiding beïnvloeden de kans die een jongere heeft op problematisch alcoholgebruik. De financiële, sociale en fysieke omgevingsfactoren bepalen mede of een jongere alcohol gaat gebruiken of niet (Schrijvers & Schoemaker, 2008).

Risicofactoren drugs: cannabis en ecstasy

Het is nog niet duidelijk wat precies de risicofactoren voor problematisch gebruik van cannabis zijn. Waarschijnlijk beïnvloedt een combinatie van factoren, waaronder erfelijkheid, de kans op cannabisgebruik (Schrijvers & Schoemaker, 2008). Wel is duidelijk dat problematisch cannabisgebruik vaker voorkomt bij specifieke groepen jongeren. Het gaat vooral om jongeren die door hun achtergrond en situatie minder kansen hebben (Adviescommissie Drugsbeleid, 2009).

Uit recent onderzoek is gebleken dat jongeren die al voor hun twaalfde jaar roken ook sneller met cannabis beginnen. Een aantal van deze jonge rokers blowt al op hun dertiende. Als deze jongeren 17 jaar oud zijn, roken zij vrij geregeld een joint. Volgens dit onderzoek speelt het roken op jonge leeftijd een grotere rol dan gedragsproblemen (Korhonen, 2010).

Uit ander recent onderzoek blijkt dat het eerste ecstasygebruik te voorspellen is op grond van de intentie om ecstasy te gebruiken, een laag opleidingsniveau en wekelijks cannabisgebruik (Vervaeke, 2009). Van deze drie factoren heeft de intentie om ecstasy te gebruiken de sterkste voorspellende waarde.

Risicofactoren roken

De kans dat een jongere rookt of gaat roken hangt af van meerdere persoonsgebonden en omgevingsgebonden factoren (Schrijvers & Schoemaker, 2008). Voorbeelden van persoonsgebonden factoren zijn de mate van weerbaarheid, de aanwezigheid van depressie of stress en erfelijke factoren. Voorbeelden van omgevingsgebonden factoren zijn de mate van acceptatie van roken in de sociale omgeving en het hebben van vrienden en een broer of zus die roken. Ook het opleidingsniveau hangt samen met rookgedrag van jongeren. Op het VMBO roken meer jongeren dan op het VWO (Monshouwer e.a., 2004).

Bronnen

  • Adviescommissie Drugsbeleid (2009). 'Geen deuren maar daden. Nieuwe accenten in het Nederlands drugsbeleid'. Den Haag.
  • Monshouwer K., Dorsselaer S. van, Gorter, A., Verdurmen, J. & Vollebergh, W. (2004). 'Jeugd en riskant gedrag. Kerngegevens uit het peilstationsonderzoek 2003'. Utrecht: Trimbos-instituut.
  • Schrijvers, C.T.M. & Schoemaker, C.G. (2008). 'Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd'. Bilthoven: RIVM.
  • Vervaeke, H. K. E. (2009). 'Initiation and continuation: social context and behavioural aspects of ecstasy use'. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.
  • Korhonen, T., Prince van Leeuwen, A., Reijneveld, S.A., Ormel, J., Verhulst, F.C. & Huizink, A.C. (2010). 'Externalizing Behavior Problems and Cigarette Smoking as Predictors of Cannabis Use: The TRAILS Study', in: 'Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry'.
  • Wits, E., Mheen, D. van den, Snoek, A. & Stel, J. van der (2012). ‘Kwetsbare groepen jeugdigen en problematisch middelengebruik: Visie en interventiematrix’, in: ‘Verslaving’.
Vragen?

Ria Schouten - de Vos is contactpersoon.

Foto Ria  Schouten - de Vos

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.