• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Licht verstandelijk beperkte jeugd

Instrumenten

Om (vermoedens van) een lichte verstandelijke beperking (lvb) en de bijkomende problematiek bij kinderen en jongeren te onderzoeken zijn diverse instrumenten beschikbaar. De instrumenten zijn onder te verdelen naar intelligentie, sociaal aanpassingsvermogen en bijkomende problematiek.

Intelligentie

Tijdens de peuter- en kleuterperiode valt bij een verstandelijk beperkt kind op dat het achterblijft in de motorische ontwikkeling en in de spraak/taalontwikkeling. Het IQ is op deze leeftijd lastig vast te stellen, zeker als kinderen nog niet kunnen schrijven en lezen. De Snijders-Oomen Niet-verbale Intelligentietest voor kinderen van 2,5 jaar tot 7 jaar (SON-R 2,5-7) komt tegemoet aan dit probleem. De test bevat geen verbale onderdelen, en kan worden afgenomen zonder gebruik van gesproken of geschreven taal.

Vanaf hun zesde levensjaar worden kinderen over het algemeen taalvaardiger en is het eenvoudiger om een intelligentietest af te nemen. In Nederland is de Wechsler Intelligence Scale for Children (WISC-III NL) de meest gebruikte intelligentietest voor kinderen en jongeren van 6 tot 17 jaar. Het is een brede intelligentietest, waarvan de helft van de subtests een beroep doet op de verbale aspecten van de intelligentie: informatie, overeenkomsten, rekenopgaven, woordenschat, begrijpen en cijferreeksen, en de andere helft gericht is op het handelend bezig zijn (performale aspecten): onvolledige tekeningen, plaatjes ordenen, blokpatronen, figuurleggen, substitutie en doolhoven.

Andere veel toegepaste intelligentietests zijn de Revisie Amsterdamse Intelligentie Test (RAKIT), de Groninger Intelligentie Test voor Voortgezet Onderwijs (GIVO) en de Snijders-Oomen Niet-verbale Intelligentietest voor oudere kinderen van 5,5 tot 17 jaar. 

Sociaal aanpassingsvermogen

Er is in Nederland een aantal screeningsinstrumenten beschikbaar om het sociaal aanpassingsvermogen te meten van kinderen en jongeren met een lichte verstandelijke beperking. Deze instrumenten richten zich op de verschillende aspecten van het sociaal aanpassingsvermogen: de sociale vaardigheden (onder andere omgaan met sociale situaties), de conceptuele vaardigheden (onder andere taalgebruik, abstract denken) en de praktische vaardigheden (zelfverzorging, verrichten dagelijkse huishoudelijk taken, omgaan met geld).
Instrumenten die het sociaal aanpassingsvermogen van kinderen en jongeren met een lichte verstandelijke beperking in kaart brengen zijn:

  • Beoordeling Sociaal Aanpassingsvermogen (BSA)
  • Sociale Informatie Verwerkings Test (SIVT)
  • Sociale Redzaamheidsschaal voor Zwakzinnigen (SRZ-P)

Bijkomende problematiek

Instrumenten die kunnen worden ingezet om autisme en aanverwante stoornissen te diagnosticeren bij kinderen en jongeren met een lichte verstandelijke beperking zijn:

  • Autisme en Verwante Stoornissenschaal voor Zwakzinnigen - Revisie (AVZ-R)
  • Vragenlijst voor Inventarisatie van Sociaal gedrag van Kinderen (VISK)

Kinderen en jongeren met een lichte verstandelijke beperking en bijkomende problemen lopen een groot risico op het ontwikkelen van gedragsproblemen. Een instrument dat bedoeld is om persoonskenmerken bij licht verstandelijk beperkte jongeren en volwassen vast te stellen en ook gebruikt wordt om gedragsstoornissen in een vroeg stadium te signaleren is de Temperamentsschaal Voor Zwakzinnigen (TVZ).

Screeningsinstrumenten om de emotionele- en gedragsproblemen van licht verstandelijk beperkte jongeren in kaart te brengen zijn de:

  • Child Behavior Checklist (CBCL)
  • Storend Gedragsschaal (SGZ)
  • Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)
  • Teacher's Report Form (TRF)
  • Vragenlijst over Ontwikkeling en Gedrag (VOG)
  • Youth Self Report (YSR)

Bovenstaande instrumenten zijn geselecteerd uit de databank Instrumenten.

Vragen?

Lianne Lekkerkerker is contactpersoon.

Foto Lianne  Lekkerkerker

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies