• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Kindermishandeling

Wat werkt?

Onderzoek naar de aanpak van kindermishandeling is nog steeds beperkt. Hoewel sommige interventies positieve effecten laten zien, is er ook nog veel onduidelijk. Zo blijken universele en selectieve preventie maar weinig effect en soms zelfs negatieve effecten te hebben, hoewel het zeer wenselijk is om kindermishandeling zo vroeg mogelijk te voorkomen.

Ook over de hulpverlening na kindermishandeling is nog veel onduidelijk. Duidelijk is dat in deze gezinnen vaak veel aan de hand is en dat er op verschillende levensterreinen hulp nodig is. Belangrijk aandachtspunt daarbij is de hulp aan kinderen. Zij hebben hulp nodig om traumatische ervaringen te verwerken en om emotionele en gedragsproblemen te verminderen. Trauma-focused cognitieve gedragstherapie en EMDR lijken effectief, maar onderzoek hiernaar is zeer beperkt.

Daarnaast zijn de samenwerking tussen hulpverleners en afstemming van hulp een aandachtspunt in gezinnen met complexe problemen. Mogelijk dat hiervoor een standaard interventieaanbod ook niet het meest effectief is, maar dat maatwerk nodig is waarbij de effecten van de hulp zorgvuldig gemonitord moeten worden en hulp op basis daarvan bijgesteld wordt. 

De aanpak van kindermishandeling vraagt om een scala aan zowel preventieve interventies als interventies gericht op hulp en bescherming na kindermishandeling. Interventies specifiek gericht op de aanpak van kindermishandeling hebben daarbij de voorkeur boven meer algemene interventies gericht op opvoeding of gedragsproblemen.

Preventieve interventies

  • Universele en selectieve preventie zijn belangrijk maar minder effectief dan interventies voor hoogrisicogezinnen en interventies bij vroege signalen.
  • Preventieve interventies zijn het meest effectief als zij inzetten op:
    • het vergroten van het gevoel van competentie van ouders;
    • het verbeteren van attitude/verwachtingen over de opvoeding;
    • het vergroten van opvoedingsvaardigheden.
  • Preventieve interventies die goed kunnen worden ingezet bij gezinnen met een verhoogd risico op kindermishandeling of bij vroege signalen van kindermishandeling zijn gerichte oudertrainingsprogramma’s en huisbezoekprogramma’s.

Hulpverlening/bescherming

  • Als kindermishandeling eenmaal heeft plaatsgevonden, is er een divers aanbod nodig, gericht op zowel ouders als kinderen.
  • In de hulpverlening aan ouders na fysieke mishandeling zijn training in positieve opvoedingsvaardigheden, woedebeheersing en stressmanagement de meest effectieve benaderingen. Veel van dergelijke trainingen en programma’s maken gebruik van cognitief-gedragstherapeutische technieken.
    • Naast interventies die het opvoeden van ouders beïnvloeden, is het belangrijk om hulp en ondersteuning in te zetten voor eventuele eigen problemen van ouders.
    • Daarbij is belangrijk dat hulp geprioriteerd wordt en gefaseerd ingezet wordt, zodat ouders niet met hulp overspoeld worden.
  • Voor kinderen die met fysieke mishandeling of seksueel misbruik te maken hebben gehad, lijken trauma-focused cognitieve gedragstherapie en EMDR effectief te zijn. Het onderzoek hiernaar is nog beperkt, maar laat wel veelbelovende resultaten zien.
  • Er zijn in Nederland veel intensieve pedagogische thuishulpprogramma’s beschikbaar. Deze blijken opvoedingsvaardigheden te verbeteren en gedragsproblemen bij kinderen te verminderen. Echter, na afloop van deze interventies zijn er nog veel problemen waarvoor gezinnen hulp nodig hebben. Ook blijken ze uithuisplaatsing niet te voorkomen.
  • Voor sommige kinderen blijkt een uithuisplaatsing noodzakelijk. Onderzoek laat zowel positieve als negatieve effecten hiervan zien. Het is nog onvoldoende duidelijk voor welke kinderen en onder welke condities een uithuisplaatsing positieve resultaten heeft.
  • Er is nog weinig onderzoek gedaan naar interventies voor kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun ouders. Interventies gericht op moeders en kinderen lijken succesvol te zijn. Het is daarbij vooral belangrijk dat ouders verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid van hun kinderen. Dat betekent meestal dat het nodig is dat zij opvoedingsvaardigheden leren. Daarnaast is het van belang dat kinderen steun ontvangen vanuit een sociaal netwerk en dat zo nodig wordt gewerkt aan het uitbreiden van deze sociale steun.

 Meer informatie

Vragen?

Josine Holdorp is contactpersoon.

Foto Josine  Holdorp

Hebt u een vermoeden van kindermishandeling of huiselijk geweld?
Bel voor advies over of het melden van vermoedens:
Veilig Thuis: 0800 - 2000 (gratis) - www.vooreenveiligthuis.nl

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.