Scheiding

Opvoeden

Na een scheiding moeten ouders een nieuwe balans vinden in de opvoeding van hun kinderen. Ook al bent u als partners uit elkaar, u blijft altijd ouders van uw kinderen. Een stevig ouderschap na een scheiding zorgt voor een stabiele opvoedingssituatie en een veilige omgeving voor het kind.

Hoe creëert u samen een stevig ouderschap nadat u uit elkaar bent gegaan? Ondanks dat de situatie vaak complex is, zijn er een aantal punten waar ouders altijd aandacht voor moeten hebben:

  • Probeer geen ruzie te maken waar de kinderen bij zijn. Dit zorgt voor veel stress bij hen en ze zullen heel erg hun best gaan doen om dit te voorkomen. Zij kunnen zich verantwoordelijk voelen voor de situatie en dat kan schadelijk zijn voor hun ontwikkeling.
  • Vooral jonge kinderen denken vaak dat de scheiding hun schuld is. Leg uit dat zij er niets aan kunnen doen. Vertel ook dat ze niet hoeven te kiezen tussen jullie als ouders.
  • Het is voor de ontwikkeling van kinderen heel erg belangrijk dat de kinderen met jullie allebei contact hebben en een goede band houden. Stimuleer uw kind om het leuk te hebben met de andere ouder en probeer neutraal te blijven of zelfs iets positiefs te zeggen – hoe moeilijk dat ook soms kan zijn.
  • De periode van scheiding is vaak erg emotioneel. Het kan dan lastig zijn om aandacht te hebben voor de gevoelens van uw kinderen, terwijl ook zij dit juist extra nodig hebben in deze periode. Probeer negatieve emoties te bewaren tot een later moment, bijvoorbeeld als u even alleen bent of bij een vriend(in). Kinderen mogen best zien dat u weleens verdrietig bent. Maar ze moeten wel voelen dat u beschikbaar voor hen bent.
  • Probeer de vragen van uw kinderen zo eerlijk mogelijk te beantwoorden, op een manier die past bij hun leeftijd. Dat helpt hen om de scheiding een plek te geven. Ook later in hun leven zullen ze er nog vragen over blijven stellen; dat hoort erbij. Dat wil niet zeggen dat kinderen altijd beschadigd uit een scheiding komen. De meeste kinderen leren er goed mee omgaan. Als ze maar weten dat jullie er altijd voor hen zijn.

Ouderschapsplan

Ouders die willen scheiden, moeten volgens de wet eerst een ouderschapsplan maken. Daarin moeten afspraken staan over de verdeling van zorg- en opvoedingstaken (waar gaat het kind wonen?), over de kosten daarvan en over de manier waarop ouders elkaar op de hoogte houden over hun kind.

Omdat een scheiding vaak gepaard gaat met verdriet, boosheid en onbegrip, en helaas soms ook met strijd, is het belangrijk om zo veel mogelijk zaken vast te leggen zodat er duidelijkheid over bestaat. Onduidelijke afspraken zorgen voor onrust bij ouders én kind. Probeer daarom vanuit uw kind te denken als je afspraken maakt. Maak heldere afspraken over het tijdstip van de overdracht, hoe u communiceert over de kinderen en wie er betaalt voor wat.

Leeftijd en ontwikkeling kind

Bij het maken en herzien van een ouderschapsplan is het van belang om rekening te houden met de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van het kind, omdat zijn behoeften en wensen kunnen veranderen. Onderzoek laat duidelijk zien dat kinderen na een scheiding gebaat zijn bij regelmatig contact met beide ouders.

Ook laat onderzoek overtuigend zien dat kinderen – ook op zeer jonge leeftijd – al goed kunnen opgroeien in twee huizen, mits ouders hun kind positief benaderen en ondersteunen. Dit stelt een kind in staat een goede band met beide ouders op te bouwen. En dat is weer gunstig voor zijn ontwikkeling.

Inspraak van het kind

Ouders zijn daarnaast verplicht om hun kinderen te betrekken bij het ouderschapsplan. Kinderen zijn al heel jong goed in staat om hun belangen duidelijk te maken. De hulpverlener kan hierbij helpen en verhelderen wat het kind nodig heeft. Kinderen willen ook vaak inspraak over de omgangsregeling. Toch zijn het de ouders die hierover (liefst samen) moeten beslissen. Zíj blijven verantwoordelijk.

Het is voor een kind het beste als ouders samen tot zulke afspraken kunnen komen, eventueel met begeleiding van een mediator of andere hulpverlener. Het ouderschapsplan vormt de basis waarop hulpverleners en ouders later terug kunnen vallen. Er bestaan verschillende vormen van een ouderschapsplan. Kies een vorm die het meest aansluit bij jullie situatie. Evalueer het ouderschapsplan regelmatig. Het plan moet steeds opnieuw worden aangepast aan de ontwikkeling van het kind en de veranderingen in de situatie.


  • Clement, C., C. van Egten, S. de Hoog (2008), 'Nieuwe gezinnen. Scheidingen en de vorming van stiefgezinnen'. Den Haag, E-Quality.
  • Egten, C. van, E. Zeijl, S. de Hoog, C. Nankoe en E. Petronia (2008), 'Gezinnen van de toekomst. Opvoeding en opvoedingsondersteuning'. Den Haag, E-Quality.
  • E-Quality (2009), 'Gescheiden ouders in de knel bij gezamenlijke zorg'. Den Haag, E-Quality.
  • Graaf, A. de (2005), 'Scheiden: motieven, verhuisgedrag en aard van de contacten', in: Bevolkingstrends, 4e kwartaal 2005. Den Haag, Centraal Bureau voor de Statistiek.
  • Graaf, P.M. de en T. Fokkema (2007), 'Contacts between divorced and non divorced parents and their adult children in the Netherlands: An investment perspective'. European Sociological Review, 23, 2, p. 263-277.
  • Haverkort, C. en E. Spruijt (2012), 'Kinderen uit nieuwe gezinnen: handboek voor school en begeleiding'. Houten, Lannoo Campus.
  • Kalmijn, M. (2007), 'Gender differences in the effects of divorce, widowhood, and remarriage on intergenerational support. Does marriage protect fathers?', in: Social Forces, jg. 85, nr. 3, p. 1079-1104.
  • Scholieren en Gezinnen 2010 (S&G 2010), Onderzoek door de Universiteit van Utrecht.
  • Spruijt, E. en H. Kormos (2010), 'Handboek scheiden en de kinderen (2010)'. Houten, Bohn Stafleu van Loghum.
Vragen?

Harmke Bergenhenegouwen is contactpersoon.

Foto Harmke  Bergenhenegouwen

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies