© Nederlands Jeugdinstituut
Catharijnesingel 47 • 3511 GC • Utrecht
Postbus 19221 • 3501 DE Utrecht
t: (030) 230 63 44 • f: (030) 230 63 12
e: infojeugd@nji.nl • i: www.nji.nl

Dossier: Centra voor Jeugd en Gezin

Een Centrum voor Jeugd en Gezin is een herkenbaar inlooppunt in de buurt, waar ouders en jongeren terecht kunnen met hun vragen over opvoeden en opgroeien. Elke gemeente moet in 2011 minimaal één centrum hebben, in grote steden komen meer centra.

Inhoudsopgave:



Nieuws

Hier vindt u de laatste nieuwsberichten over Centra voor Jeugd en Gezin en aanverwante thema's. Wilt u de berichten per e-mail ontvangen? Neemt u dan een gratis abonnement op de Nieuwsbrief Jeugd.

Oudere berichten zijn terug te vinden in het nieuwsarchief van Nieuwsbrief Jeugd.


Beleid

Een Centrum voor Jeugd en Gezin is een inlooppunt in de buurt, waar ouders en jongeren terechtkunnen met hun vragen over opvoeden en opgroeien. Elke gemeente moet in 2011 minimaal één centrum hebben, in grote steden komen meer centra. Inmiddels is elke gemeente bezig met de opzet van een Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). De vorming van de CJG’s valt onder verantwoordelijkheid van het ministerie voor Jeugd en Gezin. De gemeenten hebben de regie over het vormgeven van de centra.


Rijksbeleid

De vorming van de Centra voor Jeugd en Gezin valt onder verantwoordelijkheid van het ministerie voor Jeugd en Gezin. De gemeenten hebben de regie over het vormgeven van de centra. De centra bieden preventie, advies, ondersteuning, signalering en lichte hulp. Bij zwaardere problemen of ingewikkelde hulpvragen coördineren de centra de benodigde hulp. Daarvoor nemen ze contact op met de gemeentelijke jeugdgezondheidszorg of de provinciale jeugdzorg. De centra moeten laagdrempelig, herkenbaar en dicht bij huis zijn. Meer over de ontwikkelingen rond de Centra voor Jeugd en Gezin is te lezen in de Memorie van Toelichting bij de begroting 2010 van het ministerie Jeugd en Gezin: Memorie van Toelichting  pdf.

Basisprofiel

In overleg met provincies, gemeenten, koepels en brancheorganisaties heeft de overheid een basisprofiel voor de centra opgesteld. Een Centrum voor Jeugd en Gezin:

Het ministerie van Jeugd en Gezin heeft samen met VNG, IPO, GGD Nederland, Actiz en de MO-groep een factsheet opgesteld waarin het basismodel is uitgewerkt: Basismodel Centrum voor Jeugd en Gezin pdf.
Meer informatie over het rijksbeleid vindt u in het dossier Centra voor Jeugd en Gezin van het ministerie voor Jeugd en Gezin.

Regie

De gemeenten hebben de regie over het vormgeven van de centra. Ze krijgen daarbij grote vrijheid zolang de centra maar dezelfde basistaken hebben. Voor ondersteuning van de gemeenten heeft het ministerie voor Jeugd en Gezin een speciale site ingericht: www.samenwerkenvoordejeugd.nl. Meer informatie vindt u ook in de Brochure regierol gemeente  pdf.

Voortgang

Alle gemeenten zijn inmiddels gestart met de oriëntatie- en ontwerpfase van het CJG-traject.  Via de website 'Samenwerken voor de jeugd' hebben zich 163 gemeenten gemeld met een geopend Centrum voor Jeugd en Gezin. Er zijn nog ca. 45 gemeenten die al volgens het basismodel werken maar nog niet officieel geopend zijn. Ongeveer 50 % van de gemeenten bevindt zich inmiddels in de realisatiefase  (gegevens zijn van mei 2010).
Het aantal geopende centra wordt bijgehouden door het ministerie voor Jeugd en Gezin op hun site onder Opening Centra Jeugd en Gezin. Daarnaast houdt het RIVM ook een overzicht bij van de landelijke CJG-ontwikkeling, terug te vinden op de site Zorgatlas - Jeugd.


Beleidsstukken

Hier vindt u een selectie van relevante beleidsstukken, analyses of adviezen. De korte omschrijvingen zijn ontleend aan de literatuurcatalogus van het Nederlands Jeugdinstituut.


Praktijk

Het ontwikkelen van de Centra voor Jeugd en Gezin gebeurt niet volgens één specifieke blauwdruk. Bij de oprichting van de Centra voor Jeugd en Gezin bouwen gemeenten voort op bestaande lokale initiatieven. Ook houden zij rekening met andere belangrijke ontwikkelingen in de jeugdsector die gericht zijn op effectief werken, vroegtijdig signaleren en adequaat doorverwijzen en digitale informatie-uitwisseling.


Werkwijze

De professionals zijn de spil van een Centrum voor Jeugd en Gezin. Welke competenties zij nodig hebben is uitgewerkt in de brochure 'Professionals in het Centrum voor Jeugd en Gezin', opgesteld door het ministerie voor Jeugd en Gezin in samenwerking met de beroepsverenigingen (AJN, V&VN, NVDA, Phorza, NVMW, NVO, NIP), de brancheorganisaties (ActiZ, GGD Nederland, MOgroep Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, MOgroep Jeugdzorg), Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Nederlands Jeugdinstituut, Movisie en het RIVM/Centrum Jeugdgezondheid. Aan de hand van het doel van het CJG en de kerntaken van de professionals worden de competenties besproken. Ook wordt gekeken welke ondersteuning de professional daarbij nodig heeft. U kunt de brochure downloaden: Professionals in het Centrum voor Jeugd en Gezin pdf.

De brochure is gebaseerd op twee rapporten:

  1. De rapportage 'Vragen, taken, competenties en beroepen in het CJG',  door het Nederlands Jeugdinstituut en Movisie uitgebracht in twee delen: 'Vragen en taken in het CJG' en 'Competenties in het CJG'.
    Deze rapporten kunt u opvragen bij Anneke van As, e-mail .
  2. De rapportage 'Samen en klantgericht' van OKC Consultancy.
    Op te vragen bij .

Aansluiting jeugdketens

Risicojongeren uit multiprobleemgezinnen zijn vaak gebaat bij een integrale aanpak, met een inbreng van partners uit de wereld van (jeugd)zorg, onderwijs en justitie. Dat vergt een intensieve samenwerking tussen de CJG's, zorg- en adviesteams (ZAT's) en de Veiligheidshuizen. De brochure ‘Jeugdketens sluitend verbinden’ laat zien hoe deze samenwerking in de praktijk concreet vorm kan krijgen. Na een uitleg over de rol, taken en bevoegdheden van de CJG's en de ZAT's, gaat de brochure nader in op de noodzaak van samenwerking.
Ook wordt ingegaan op de vraag hoe partijen deze samenwerking kunnen opzetten, wat daarbij kritische succesfactoren zijn, de voorwaarden voor soepel lopende werkprocessen en het belang van een goede gemeentelijke regierol. De brochure wordt afgesloten met drie concrete voorbeelden van gemeenten/regio’s waar de samenwerking al met succes tot stand is gekomen, en een ‘checklist’ voor wie aan de slag wil gaan om zelf een vruchtbaar samenwerkingsverband op te zetten.
Lees verder: Jeugdketens sluitend verbinden.

Ondersteuning door overheid

Het ministerie voor Jeugd en Gezin ondersteunt samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de gemeenten bij het vormgeven van de CJG's. Als hulpmiddel bij die ondersteuning heeft het ministerie een website opgezet over het lokale jeugdbeleid: www.samenwerkenvoordejeugd.nl.

Eind oktober 2008 is de ‘Wegwijzer CJG’ gepubliceerd. De Wegwijzer is een instrument om gemeenten te ondersteunen bij het bepalen van de route naar het CJG. Gemeenten hebben allemaal de ‘Gereedschapskist’ ontvangen. De Wegwijzer verwijst naar de informatie en handreikingen die daarin zijn opgenomen. Lees verder: Wegwijzer CJG  pdf.

Opvoedingsondersteuning

Opvoedingsondersteuning krijgt een centrale plaats in de CJG’s. Er bestaat geen landelijk voorgeschreven aanbod van opvoedingsondersteuning. Gemeenten zijn vrij om zelf een lokaal pakket samen te stellen. Het Nederlands Jeugdinstituut ontwikkelde een handreiking waarmee gemeenten stapsgewijs het lokale pakket kunnen samenstellen dat past bij de lokale visie, aansluit bij het huidige gemeentelijke aanbod en bij de gesignaleerde problematiek en de behoeften van ouders: Opvoedingsondersteuning in het Centrum voor Jeugd en Gezin: Handreiking pdf.


Voorbeelden

Het ontwikkelen van een Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) gebeurt niet volgens een gedetailleerde blauwdruk. Minister Rouvoet van Jeugd en Gezin geeft in zijn programma 'Alle kansen voor alle kinderen' aan dat er in 2011 in het hele land Centra voor Jeugd en Gezin moeten zijn, met als taken:

Basismodel
Het basismodel voor een CJG heeft het ministerie weergegeven in de factsheet Het Centrum voor Jeugd en Gezin pdf.

Praktijkvoorbeelden
Op de website van de VNG staat een lijst van praktijkvoorbeelden met informatie over bestaande CJG's of CJG's in oprichting.

Annemiek Woolthuis van het Nederlands Jeugdinstituut heeft een quickscan gemaakt van wat de CJG’s bieden voor 12-plussers. U leest haar bevindingen in Twaalfplussers in het Centrum voor Jeugd en gezin pdf.

Hieronder vindt u beschrijvingen van een aantal varianten van het CJG.


Jeugdzorgcentrum in Gorinchem

Doel
Het JeugdZorgCentrum in Gorinchem heeft als doel ouders en jeugdigen voorlichting en begeleiding te geven rond de lichamelijke en geestelijke gezondheid en het welbevinden. Daarnaast wil het de contacten tussen medewerkers van diverse instanties bevorderen, zodat zij gebruik weten te maken van elkaars kwaliteiten. Ook moet het centrum een bijdrage leveren aan nieuwe, efficiënte organisatievormen van zorg, die aansluiten bij de nieuwe wet- en regelgeving.

Doelgroep
De doelgroep van het JeugdZorgCentrum zijn jeugdigen van nul tot achttien jaar en hun ouders.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
De volgende partners zijn betrokken bij het netwerk van het JeugdZorgCentrum:

Werkwijze
In het eerste contact wordt een standaard aanmeldingsformulier ingevuld met de praktische gegevens en de problematiek. Vervolgens wordt zo nodig een eerste afspraak gemaakt. Bij deze aanmelding werken jeugdmaatschappelijk werk, de GGZ en Bureau Jeugdzorg samen, waardoor cliënten meteen op de goede plek terecht komen. De nauwe samenwerking in het centrum zorgt ervoor dat dit snel -binnen tien dagen - kan gebeuren. Daarna wordt bepaald hoe ernstig de problematiek is en wordt vervolgens besloten naar welke instelling verwezen moet worden. Binnen twee weken is er een indicatie.
Signalering gebeurt in het centrum vooral vanuit het onderwijs, via Bureau Leerplicht en het zorgloket risicoleerlingen die in het centrum vertegenwoordigd zijn. Het centrum heeft een leerplichtambtenaar die nauw contact onderhoudt met scholen en met de coördinator van de indicatiecommissie. Op deze manier is er een zeer snelle signalering van leerlingen; de meldingen van de leerplichtambtenaar komen meteen terecht bij de relevante instanties. Ook kunnen ouders het centrum inlichten als hun kind thuis zit.
De samenwerkende instanties beschouwen de samenhang in de hulpverlening aan multiproblemgezinnen als een gezamenlijk actiepunt. Het JeugdZorgCentrum bevordert naast inhoudelijke samenwerking, ook informele ontmoetingen tussen hulpverleners van de verschillende instanties.
Als uitgangspunten voor het JeugdZorgCentrum geldt dat:

Opvallend
De komst van het JeugdZorgCentrum heeft tot een aantal verbeteringen geleid. De procedures verlopen sneller doordat medewerkers van de ene instantie direct een aanmelding bij een andere instantie kunnen doen. Het directe contact tussen medewerkers van verschillende instanties zorgt ervoor dat zaken met spoed overgedragen kunnen worden. Dat leidt tot kortere of helemaal geen wachtlijsten en dus tot tijdwinst. Door de samenwerking kunnen medewerkers een betere inschatting van de juiste hulp maken, waardoor de jeugdige en de ouders sneller geholpen zijn. Als gevolg van snelle overdracht en intensieve samenwerking is het beter mogelijk om hulp flexibel in te zetten wanneer de hulpvraag verandert.

Meer informatie
Meer informatie over het JeugdZorgcentrum vindt u in de volgende publicatie van PJ Partners:
Samenwerking loont. Analyse samenwerking Jeugdzorgcentrum pdf

 


Jong in Fryslân

In het project 'Jong in Fryslân' geven de provincie Friesland en de 31 Friese gemeenten vorm aan de aansluiting tussen het provinciaal jeugdzorgbeleid en het lokale jeugdbeleid. Uiteindelijk moet dit resulteren in Centra voor Jeugd en Gezin in alle gemeenten van Friesland.

Doel
De doelstelling van 'Jong in Fryslân' is het versterken van de onderlinge samenhang tussen provinciaal jeugdzorgbeleid en lokaal jeugdbeleid. De vijf gemeentelijke taken - informatie en advies, signalering, toegang tot gemeentelijk hulpaanbod, licht pedagogische hulp en coördinatie van zorg - spelen hierin een belangrijke rol. Door de uitvoering van deze taken ontstaat er per gemeente een systeem van opvoed- en opgroeihulp met een eigen identiteit. De aansluiting met de jeugdzorg moet eenduidig worden, zodat afspraken over verwijzing en terugkoppeling met de jeugdzorg kunnen worden gemaakt.

Doelgroep
Kinderen en jongeren van 0 tot 25 jaar en hun ouders, verzorgers en beroepskrachten vormen de doelgroep van 'Jong in Fryslân'.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
Over het algemeen zijn alle lokale preventieve voorzieningen, het onderwijs, de jeugdzorg, de gemeenten en de provincie betrokken bij 'Jong in Fryslân'. Bij de lokale preventieve voorzieningen gaat het om:

Werkwijze
Gemeenten krijgen tijdens de verschillende fases van uitvoering ondersteuning van de productgroep 'Jong in Fryslân'. Om de aansluiting tussen jeugdzorg en jeugdbeleid te verbeteren en de kwaliteit van de aansluiting te waarborgen is eenduidige ondersteuning en inhoudelijke aansturing nodig. Daarbij is het wenselijk dat de lokale invulling van 'Jong in Fryslân' recht doet aan de verschillende identiteiten van de Friese gemeenten. De lokale JiF's hebben twee gemeenschappelijke kenmerken:

Een preventief netwerk bestaat uit beroepskrachten die werken in het onderwijs en in buurten of wijken, maar soms ook alle beroepskrachten die in een gemeente met kinderen, gezinnen of jongeren werken. De leden van de netwerken bespreken signalen en zorgen ervoor dat er iets mee gebeurt.

Opvallend
De samenwerking tussen gemeenten onderling en tussen de gemeenten en de provincie in het project 'Jong in Fryslân' vormt een goede basis voor de toekomstige Centra voor Jeugd en Gezin. Opmerkelijk is dat 'Jong in Fryslân' veel oog heeft voor jongeren. In twaalf gemeenten zijn er al inlooppunten voor jongeren. Bovendien is er een speciale website voor jongeren met zeer veel informatie op verschillende gebieden.

Meer informatie
Meer informatie over Jong in Fryslân vindt u op www.ikpjeugd.nl.

 


Spilcentra in Eindhoven

Doel
De Spilcentra zijn ontwikkeld om de pedagogische infrastructuur in Eindhoven te versterken. De naam 'Spilcentrum' is afgeleid van Spelen, Integreren en Leren. Een Spilcentrum biedt opvoedingsondersteuning op maat en verbetert de samenwerking tussen de betrokken instellingen.

Doelgroep
De doelgroep van de Spilcentra zijn kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders of verzorgers. 

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
Aan de Spilcentra wordt meegewerkt door beroepskrachten:

Ook een functionaris opvoedingsondersteuning en ontwikkelingsstimulering maakt deel uit van de Spilcentra.

Werkwijze
De kern van de Spilcentra bestaat uit het basisonderwijs, peuterspeelzalen en kinderopvang. Vanuit deze kern wordt samengewerkt met alle instellingen die zich bezighouden met consultatiezorg, jeugdgezondheidszorg, opvoedingsondersteuning, jeugdhulpverlening en volwasseneneducatie.

Spilcentra zijn ontwikkelingsgerichte centra met de functies educatie, spelen, opvang, ontwikkelingsstimulering, opvoedingsondersteuning en een systeem van vroegsignalering en ontwikkelingsmonitoring. Een Spilcentrum vervult dus meerdere functies: 

Opvallend
Alle bij een Spilcentrum betrokken instellingen stellen samen een pegagogisch raamplan op waarin de gezamenlijke pedagogische uitgangspunten worden geformuleerd.


Brede buurtschool in Almelo

Doel
Het doel van de brede buurtschool in Almelo is kinderen een veilige, vriendelijke en stimulerende omgeving te bieden. Zonodig krijgen ouders ondersteuning bij de opvoeding en ontwikkeling van hun kind.

Doelgroep
Kinderen die de brede buurtschool bezoeken, hun ouders en andere wijkbewoners vormen de doelgroep van de brede buurtschool.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
Bij de brede buurtschool in Almelo zijn verschillende instellingen betrokken: de openbare basisschool, de bibliotheek, het wijkcentrum, het sportbuurtwerk, en een fusie van stichtingen voor onderwijskansen, welzijnswerk en ouderenwerk. 

Werkwijze:

Bron
Bakker, P. (2006), Onderwijs en welzijn scholen samen. Ontwikkeltraject brede buurtschool De Riet Nieuwland, Almelo pdf. Utrecht: NIZW Jeugd.


JONG-centra in Rotterdam

Doel
Het doel van de JONG-centra in Rotterdam is het vroegtijdig signaleren van risico's in de lichamelijke en psychosociale ontwikkeling van kinderen, waardoor eerder ingrijpen mogelijk wordt.

Doelgroep
De doelgroep van de JONG-centra zijn kinderen en jongeren van 0 tot 19 jaar en hun opvoeders. Op termijn gaat de leeftijdsgrens omhoog naar 23 jaar.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
In een JONG-centrum werken beroepskrachten uit verschillende disciplines en van verschillende instellingen samen: 

Werkwijze
De JONG-centra in Rotterdam streven ernaar een dekkend aanbod van opvoedingsondersteuning te realiseren. Daarom vervullen de centra verschillende functies en werken er verschillende professionals: 

De taken van de JONG-centra zijn:

Opvallend
De JONG-centra werken niet uitsluitend vanuit één locatie maar ook 'outreachend', bijvoorbeeld op scholen.
Onder de werknaam 'JONG XL' worden de huidige JONG-centra uitgebreid met de 'deelgemeentelijke sluitende aanpak voor jongeren': een integrale werkwijze voor kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar. Daarbij zijn meer professionals betrokken: onder anderen algemeen maatschappelijk werkers, leerplichtambtenaren, jongerenwerkers en de 'DOSA-regisseur' (Deelgemeentelijke Organisatie Sluitende Aanpak).


Ouder- en kindcentra in Amsterdam

Doel
Het doel van een Ouder- en kindcentrum (OKC) is betere preventie, betere vroegsignalering en betere samenwerking tussen de instellingen die betrokken zijn bij het OKC. Daarnaast hebben de OKC's in Amsterdam zich een aantal concrete doelen gesteld, zoals:

Doelgroep
Baby's en kinderen van 0 tot 4 jaar en hun ouders of verzorgers vormen de doelgroep van het Ouder- en kindcentrum.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
In een Ouder- en kindcentrum wordt samengewerkt door beroepskrachten uit verschillende disciplines en van verschillende instellingen: 

Werkwijze
De Ouder- en kindcentra in Amsterdam zorgen voor: 

Een aantal nieuwe functies is op dit moment nog in ontwikkeling:

Opvallend
Het OKC werkt met protocollen, waarvan er al één is geëvalueerd.
Ook mensen die nog geen kinderen, maar wel een kinderwens hebben, kunnen terecht bij de OKC’s in Amsterdam.


Integrale jgz-teams in Delft

Doel
In Delft worden integrale jeugdgezondheidszorgteams (jgz-teams) ontwikkeld. Het doel van deze teams is laagdrempelige zorg te verlenen in de Delftse wijken. Daardoor wordt de zorg voor zowel ouders als kinderen herkenbaar en toegankelijk, wordt de zorg beter bereikbaar, verbetert de hulpverlening en wordt de samenwerking tussen de jeugdgezondheidszorg en andere instellingen versterkt.

Doelgroep
Alle kinderen en jongeren van 0 tot 19 jaar en hun opvoeders vormen de doelgroep van de integrale jgz-teams.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
In de jgz-teams werken samen:

Werkwijze
De integrale jgz-teams moeten, samen met andere organisaties voor kinderen en opvoeders, uitgroeien tot Centra voor Jeugd en Gezin. Die centra moeten een centraal punt worden voor alle vragen van gezinnen over opvoeden en opgroeien van kinderen en jongeren tot 23 jaar. In de centra zal de jeugdgezondheidszorg samenwerken met pedagogen, maatschappelijk werkers, huisartsen, verloskundigen en medewerkers van kinderdagverblijven en peuterspeelzalen.


Oké-punten in Almere

Doel
Het doel van een Oké-punt is het - laagdrempelig - bieden van gecoördineerde en afgestemde hulp aan kinderen en jongeren en hun ouders of verzorgers bij het opgroeien en opvoeden.

Doelgroep
Het Oké-punt richt zich op kinderen en jongeren tot 23 jaar en hun ouders of verzorgers. Ook zwangere vrouwen kunnen terecht bij het Oké-punt.

Betrokken voorzieningen en beroepsgroepen
De medewerkers van de Oké-punten zijn beroepskrachten van verschillende instellingen:

Werkwijze
Ouders en jongeren kunnen bij het Oké-punt onder andere terecht voor informatie over opgroeien en opvoeden, persoonlijk advies en opvoedcursussen. Bij moeilijkheden zorgt een zorgcoördinator ervoor dat de betrokken hulpverleners met elkaar overleggen.

De taken van de Oké-punten zijn:

Opvallend
De eerste resultaten van de Oké-punten zijn bekend: de inloopspreekuren worden goed bezocht, elk kinderdagverblijf en elke peuterspeelzaal en school heeft een eigen Oké-contactpersoon, en de werkwijze van de Oké-teams is gekoppeld aan het Breed Loket Leerlingzorg.

Meer informatie
De Oké-punten hebben een eigen website: www.oke-punt.nl.


Erkende interventies

Hieronder vindt u een selectie van interventies uit de databank Effectieve Jeugdinterventies. In deze databank zijn interventies opgenomen die op zijn minst theoretisch goed onderbouwd zijn en door een onafhankelijke erkenningscommissie zijn erkend.


Signaleren zorgwekkende opvoedingssituaties

Een belangrijke reden voor de vorming van de Centra voor Jeugd en Gezin is het verbeteren van de signalering van zorgwekkende opvoedingssituaties. Het proces van signaleren komt neer op 'breed beginnen, op maat verder'. Dat proces bestaat uit drie stappen.

Stap 1: Vroegsignalering is gericht op alle kinderen en ouders (universeel). Als hieruit aanwijzingen naar voren komen voor nadere onderkenning of signalering van problemen, volgt stap 2.
Stap 2: Signalering bij geselecteerde groepen of individuen om (psychosociale) problemen bij kinderen en pedagogische of psychische problemen bij ouders in beeld te brengen. Als hieruit de behoefte naar voren komt voor nader onderzoek kan stap 3 volgen.
Stap 3: Nadere (basis)diagnostiek van de in stap 1 en 2 gesignaleerde (psychosociale) problemen bij kinderen of ouders. Dit onderzoek wordt meestal uitgevoerd door hulpverleners in de jeugdzorg of ggz.

Voor het signaleren van zorgwekkende opvoedingssituaties geldt:

Verder geldt dat als:

dan mag de situatie als zorgwekkend of riskant worden beschouwd en zijn vervolgstappen noodzakelijk. Zie ook de Verwijsindex risico's jongeren bij Informatieoverdracht.

Bron
Kooijman, K. en B. Prinsen (2003), Meten + delen. Signaleren van zorgwekkende opvoedingssituaties. Utrecht, NIZW Jeugd.


Informatieoverdracht

Bij het signaleren van problemen en de ondersteuning en hulp aan gezinnen zijn vaak diverse hulpverleners en instanties betrokken. Een veelvoorkomend probleem daarbij is dat informatie over het kind en gezin verloren gaat, omdat er geen systematische uitwisseling plaatsvindt tussen en binnen instellingen die met het kind te maken hebben of hebben gehad. Daarom treft het kabinet maatregelen om de informatie-uitwisseling te verbeteren. 

Digitaal dossier jeugdgezondheidszorg

Elke gemeente in Nederland biedt jeugdgezondheidszorg aan kinderen van 0 tot 19 jaar. De jeugdgezondheidszorg richt zich op de lichamelijke, psychische, sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen en wil die zo optimaal mogelijk ondersteunen. In de huidige situatie houdt de jeugdgezondheidszorg een medisch dossier bij van ieder kind waarmee zij in aanraking komt. De informatie wordt alleen op papier bijgehouden, waardoor bijvoorbeeld de informatieoverdracht bij een verhuizing niet efficiënt genoeg plaatsvindt.

Vanaf 1 januari 2010 krijgen alle kinderen van 0 tot 19 jaar een digitaal dossier op het moment dat zij in contact komen met de jeugdgezondheidszorg. Dit dossier bevat informatie over het kind, de gezinssituatie en de omgeving volgens het motto: geen kind buiten beeld. Het digitale dossier vervangt het papieren dossier dat ieder kind nu heeft.
Meer informatie vindt u op de website van het Ministerie van Jeugd en Gezin.

GGD Nederland en ActiZ, organisatie van zorgondernemers, bieden ondersteuning bij de implementatie van digitale dossiers in de jeugdgezondheidszorg. Dit gebeurt via een speciale website met relevante informatie zoals factsheets, antwoorden op veel gestelde vragen en handreikingen: www.vng-digitaaljgz.nl.

Verwijsindex risico's jongeren

De verwijsindex risico's jongeren (VIR) is een landelijk digitaal systeem dat risicomeldingen van hulpverleners over jongeren bij elkaar brengt. Het gaat om jongeren tot 23 jaar bij wie zich problemen voordoen waardoor hun persoonlijke ontwikkeling wordt bedreigd en waardoor zij buiten de maatschappij dreigen te vallen. Hulpverleners uit de jeugdketen die jongeren helpen, melden het risico. Denk bijvoorbeeld aan hulpverleners die actief zijn in de jeugdgezondheidszorg, het onderwijs, de jeugdzorg of bij justitie. Zij kunnen een risico melden:

Bij twee of meer meldingen over één jongere aan de verwijsindex krijgen zijn hulpverleners automatisch een mailtje dat er een melding is gedaan en door wie, met vermelding van de contactgegevens. Ze kunnen dan contact opnemen met elkaar om samen te werken. De verwijsindex bevat geen inhoudelijke informatie over de aard van het probleem en de behandeling.
Meer informatie vindt u op een subsite van het ministerie van Jeugd en Gezin: www.verwijsindex.nl.


Onderzoek

Hieronder vindt u een selectie van relevante onderzoeken die zijn opgenomen in de databank Nederlands Onderzoek Jeugd en Opvoeding. Deze databank bevat beschrijvingen van lopend en afgesloten onderzoek.


Literatuur

Hier vindt u enkele suggesties voor literatuur over Centra voor Jeugd en Gezin. Dit is een selectie uit de literatuurcatalogus van het Nederlands Jeugdinstituut, waarin u elders op deze site ook zelf kunt zoeken naar literatuur.


Agenda

Deze agenda is een gezamenlijk initiatief van beroepsverenigingen in de jeugdsector (AJN, NIP, NVDA, NVMW, NVO, Phorza, V&VN), brancheorganisaties (Actiz, GGD Nederland, MOgroep Jeugdzorg, MOgroep Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening), het Nederlands Jeugdinstituut, RIVM Centrum Jeugdgezondheid en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, in opdracht van het ministerie voor Jeugd en Gezin.

Meer congressen voor de jeugdsector vindt u elders op de site in de agenda.

Meer informatie over professionalisering van het Centrum voor Jeugd en Gezin vindt u onder meer op www.cjg-professional.nl, www.vng.nl/cjg en www.samenwerkenvoordejeugd.nl.


Links


Begrippen

Hieronder vindt u een beknopte uitleg van begrippen die te maken hebben met Centra voor Jeugd en Gezin. De omschrijvingen komen uit de Jeugdthesaurus, die u elders op deze site kunt raadplegen.


Publicaties Nederlands Jeugdinstituut

Hieronder vindt u een greep uit de publicaties over Centra voor Jeugd en Gezin of aanverwante thema's. Elders op deze site vindt u een overzicht van alle NJi-publicaties.

Publicaties
Gratis downloads: Gratis download
Relatieondersteunend aanbod Centra voor Jeugd en GezinAnthonijsz, I., H. Dries, T. Berg-le Clercq en C. Chęnevert2010Gratis download
Opvoedingsondersteuning in het Centrum voor Jeugd en GezinDijk, M. van en B. Prinsen2009Gratis download
Éen kind, één plan, onder lokale regieNederlands Jeugdinstituut / NJi2008Gratis download
Inventarisatie richtlijnen en protocollenEijgenraam, K en C. Bartelink2007Gratis download
Ontwikkelingsstimulering in multifunctionele voorzieningenKalthoff, H. en T. Pennings2007Gratis download
Dat gaat werkenPrinsen, B.2006Gratis download

Lees ook: 'De discussiepunten: doelgroep, taken, samenhang en visie' van Bert Prinsen en Joanka Prakken. Dit artikel is gepubliceerd in Jeugd en Co Kennis (nummer 2, 2007) en is te downloaden via de site van Jeugd en Co.