Wat werkt?

Kinderen die zijn gevlucht voor oorlogsgeweld lopen vaker tegen problemen aan. Het ontvluchten van het thuisland heeft een grote invloed op het gezinsleven. De banden met het land van herkomst worden verbroken, terwijl zich met het land van aankomst nog geen banden hebben gevormd. Daarnaast levert de manier waarop onze samenleving nieuwkomers accepteert spanningen en soms problemen op. Hier vindt u een overzicht van tools, documenten en interventies die kunnen helpen om vluchtelingenkinderen zo normaal mogelijk op te laten groeien, zonder achterstanden.

Voor gemeenten

Gemeenten spelen een belangrijke rol in het versterken van een positieve ontwikkeling van vluchtelingkinderen. Door het vastleggen van beleid en het faciliteren van de uitvoering wordt de nodige ondersteuning gewaarborgd.

• Sardes en Sociaal Werk Nederland hebben een handreiking Peuters in de asielopvang naar de peuterspeelzaal voor gemeenten gemaakt. Hoe zet je zo’n aanbod op als gemeente en kinderopvangorganisatie? Wie is waarvoor verantwoordelijk? Wie betaalt wat?
• Informatiedocument onderwijs aan nieuwkomers voor gemeenten, scholen en schoolbesturen (OTAV)
• Ondersteuning voor gemeentelijk beleid via het OndersteuningsTeam Asielzoekers en Vergunninghouders (OTAV) van de VNG.
• Pharos, aanbod ondersteuning gemeenten in zorg aan vluchtelingen
• Factsheet alleenstaande minderjarige vreemdelingen
• Voorkom armoede bij vluchtelingenkinderen; met name kinderen uit gezinnen die gevlucht zijn, hebben met armoede te maken. Wie als kind met geldzorgen wordt geconfronteerd, loopt volgens het CBS meer risico om op latere leeftijd in een vergelijkbare situatie terecht te komen. Bekijk ons dossier Sterke basis voor de jeugd voor het formuleren van een kindgericht armoedebeleid.
• Voor trainingen en opleidingen kunt u kijken bij stichting Augeo.

Op school

Voor- en vroegschoolse educatie

Vluchtelingenkinderen die naar Nederland komen hebben een grotere kans om een onderwijsachterstand op te lopen. Om dat te voorkomen is het zinvol om hen zo jong mogelijk gericht te steunen en te stimuleren in hun ontwikkeling. Hier kan voor- en vroegschoolse educatie (vve) bij helpen. Voorschoolse educatie begint op de peuterspeelzaal of de kinderopvang en vroegschoolse educatie wordt uitgevoerd in groep 1 en 2 van de basisschool. Lees meer informatie over de vve-programma’s en wat werkt bij het terugdringen van onderwijsachterstanden.

Verbinding onderwijs en jeugdhulp

In Nederland wordt het onderwijs aan vluchtelingenkinderen georganiseerd in het regulier onderwijs, met een taalklas of met een Internationale Schakelklas. Een school is bij uitstek een plek waar kinderen kunnen werken aan hun cognitieve vaardigheden en sociale, emotionele en gedragscompetenties. Daarnaast is school een belangrijke plaats voor het vroegtijdig signaleren van ondersteuningsbehoeften van het kind en gezin. De samenwerking tussen school, wijk en jeugdhulp is hierin essentieel. Onderstaand vindt u een paar handige links naar tools voor professionals over het verbinden van onderwijs en jeugdhulp aan vluchtelingenkinderen.

• LOWAN ondersteunt de scholen die het Eerste Opvangonderwijs aan nieuwkomers verzorgen in het primair en voortgezet onderwijs. Lees hier meer over bijvoorbeeld bekostigingsregelingen.
• Factsheet Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen geeft uitleg over de verantwoordelijkheden van de verschillende partijen. Overzicht van type jeugdhulp, kostenverantwoordelijke en doelgroep: wie draagt in welke situatie de kosten voor jeugdhulp.
• Vluchtelingkinderen lopen door hun negatieve ervaringen een groot risico op sociaalemotionele problemen. Pharos bundelt de informatie over sociaalemotionele problemen op het terrein van gezondheid en sociaalemotionele begeleiding van vluchtelingen- en nieuwkomerskinderen.
• Handreiking Vluchtelingenkinderen op school (Pharos).
• Lesmethode ‘Welkom op school’: laat nieuwkomers kennismaken met Nederlandse normen en waarden.
• Servicedocument mbo-onderwijs aan asielzoekers met een verblijfsvergunning
• Voor trainingen en opleidingen kunt u kijken bij stichting Augeo.

In de wijk

Voor vluchtelingenkinderen is het opbouwen van sociale relaties binnen school en wijk vaak erg lastig. Daarom hebben professionals in wijkteams, jeugdhulp, jongerenwerk en op school een belangrijke rol in het leggen van die verbindingen. Zij kunnen in samenwerking met de gemeente ervoor zorgen dat vluchtelingenkinderen voldoende mogelijkheden voor tijdsbesteding hebben. Hieronder vind je een overzicht van tools voor professionals die in de wijk werken met vluchtelingenkinderen.

• Opvoeden en opgroeien in beeld. Ondersteuning in communicatie tussen professionals en ouders in het geval van een taalbarrière.
• Aanbod voor asielzoekerspeuters. Verkenning van aanbod in AZC’s.
• Sardes en Sociaal Werk Nederland hebben een handreiking Peuters in de asielopvang naar de peuterspeelzaal voor kinderopvangorganisaties gemaakt. Hoe zet je zo’n aanbod op als gemeente en kinderopvangorganisatie? Wie is waarvoor verantwoordelijk? Wie betaalt wat?
• Kennis over pyschosociale problemen bij vluchtelingenkinderen
• Stichting de Vrolijkheid biedt creatieve activiteiten voor kinderen in AZC's
• Maatjesproject Newathome bevordert de maatschappelijke participatie en sociale integratie van jonge vluchtelingen.

Databank Effectieve Jeugdinterventies

De databank Effectieve Jeugdinterventies bevat 223 programma's voor hulp bij opgroeien en opvoeden. De interventies in de databank beslaan een breed spectrum van de jeugdsector, van voorlichting en ontwikkelingsstimulering tot intensieve hulp. De databank bevat ook interventies die kunnen helpen bij het bieden van hulp aan vluchtelingkinderen, zoals het maatjesproject NewatHome, de VoorleesExpress en Opstap. Lees meer over de effecten van deze interventies op vluchtelingenkinderen en migrantenkinderen.