Empowerment

Opvoedingsondersteuning wil een optimale ontwikkeling van kinderen bevorderen door het versterken van de pedagogische draagkracht en competenties van hun ouders. Aansluiten bij de eigen deskundigheid van ouders en hen aanspreken op hun kracht is gebaseerd op ideeën over 'empowerment'. Empowerment, letterlijk 'in staat stellen', is een Amerikaans begrip uit de sociale preventie en 'community intervention'. Toegepast op opvoedingsondersteuning betekent het werken aan empowerment:

• het zelfvertrouwen van ouders versterken;
• aansluiten bij het perspectief en de visie van ouders op hun situatie;
• betrekken van ouders bij de ontwikkeling van plannen;
• de vragen en behoeften van ouders als uitgangspunt nemen;
• ouders activeren om oplossingen te zoeken die voor hen bruikbaar zijn;
• aandacht voor wat goed gaat, sterke kanten van ouders aanspreken;
• eigen inzet en verantwoordelijkheid van ouders aanspreken;
• de eigen keuze en het zelfbeschikkingsrecht van ouders respecteren.

Empowerment staat voor een ondersteuningsmodel dat aansluit bij concrete, alledaagse problemen die ouders belemmeren competent op te voeden. Belangrijk daarbij is patronen van afhankelijkheid en hulpeloosheid te voorkomen of te doorbreken.
Het doel van opvoedingsondersteuning is niet om hulp te verlenen of verantwoordelijkheden van ouders over te nemen, maar om de eigen deskundigheid en kracht van ouders te mobiliseren zodat zij zichzelf kunnen helpen. De inbreng van ouders en andere opvoeders in de vormgeving en uitvoering van een ondersteuningsaanbod is dan ook een belangrijke voorwaarde. Zo kiezen ouders zelf de instrumenten en werkwijzen om hun doelen te bereiken.

Daarnaast stimuleren professionals die uitgaan van empowerment ouders om actief gebruik te maken van hulpbronnen in hun directe omgeving en om hun eigen sociale netwerk te versterken. Het is belangrijk dat ouders succeservaringen opdoen en vooral dat zij die ervaringen kunnen zien als resultaat van hun eigen inspanning. Als ouders ervaren dat ze zelf sturing kunnen geven aan hun leven, versterkt dat hun gevoel van effectiviteit (self efficacy).
Kiezen voor het empowerment-model heeft tot gevolg dat de kennis van professionals minder op de voorgrond staat. Zijn of haar deskundigheid staat ten dienste van de ouders en moet aansluiten bij hun vragen en behoeften.

Een op empowerment gerichte werkwijze m.b.t. het steunen, sturen en stimuleren van de ouder staat beknopt schematisch beschreven in bijlage 3 (naar Reumers, 2007) van: M. Cardol, ‘Elke ouder heeft recht op opvoedingsondersteuning: een onderzoek naar de behoeften van ouders rondom opvoedingsondersteuning’. Thesis Fontys Hogeschool Pedagogiek, 2007, 80 p. Te downloaden van www.hbo-kennisbank.nl.