Wat is opvoedingsondersteuning?

Alle ouders hebben wel eens vragen over de opvoeding van hun kinderen. Meestal biedt een gesprek met andere ouders, vrienden of familie voldoende antwoord. Sociale steun is dan ook een belangrijke, informele vorm van opvoedingsondersteuning. Opvoeden is in belangrijke mate samen-leven, waarbij de ouder een extra verantwoordelijkheid heeft, en (de kunst van het) omgaan met elkaar als mensen. Daarom kan gesteld worden: "Almost anything that is 'good for people' can be constructed as 'supportive to parenting'." (What works in parenting support, 2004, p. 23).

Ondersteuning
Omdat veel ouders (soms) behoefte hebben aan steun, sommige kinderen begeleiding behoeven, en het grootbrengen van kinderen een maatschappelijke taak is, dient er naast de informele steun voor alle ouders formele opvoedingsondersteuning beschikbaar te zijn: professionele vormen, zoals pedagogische informatie en advies, oudercursussen en hulp. Opvoedingsondersteuning is geen aparte werksoort, zoals kinderopvang of jeugdhulpverlening, maar wordt uitgevoerd door verschillende personen en voorzieningen, bijvoorbeeld huisartsen, consultatiebureaus en bureaus jeugdzorg. Opvoedings- of ouderondersteuning gaat om, zoals verwoord door hoogleraar opvoedingsondersteuning Jo Hermanns, opvoeders helpen opvoeden.

Veelal zijn ouders met een goed advies weer voldoende toegerust om de situatie verder zelf te verbeteren. Daarmee heeft ouderondersteuning een belangrijke preventieve functie: met een snel en adequaat opvoedingsadvies kunnen ernstige gezinsproblemen worden voorkomen. Soms is er meer ondersteuning nodig; dan kunnen gezinnen geholpen worden met programma's als videohometraining of Families First.

Zie voor een schematische weergave van de samenhang van opvoedingsondersteuning, ontwikkelingstimulering en het versterken van de pedagogische infrastructuur de cirkel gezinsondersteuning.

Definities
Het begrip 'opvoedingsondersteuning' is een verzamelterm; afhankelijk van doel en doelgroep worden verschillende definities gebruikt. De brede omschrijving richt zich op alle alle opvoeders: ouders en 'medeopvoeders' als leidsters/leerkrachten en kinderwerkers; en vaak alsook op de pedagogische context waarin kinderen opgroeien: de leefomgeving. De buurt waarin een kind opgroeit, de 'pedagogische infrastructuur';  zijn er voldoende sociale verbanden tussen de bewoners, werken het kindercentrum en de school samen met het wijkcentrum, is er voldoende speelgelegenheid voor kinderen en jongeren?
Op deze site staan ouders centraal: zij zijn doorgaans de belangrijkste opvoeders van hun kinderen. Men kan dan ook spreken van ouderondersteuning of ouderschapsondersteuning.  

'Wraparound'-benadering
J. Hermanns, hoogleraar UvA, bepleit voor ook voor het Nederlandse jeugdzorgbeleid een 'wraparound'-benadering, waarin de langgerekte ketenbenadering wordt omgevormd tot een cirkel rond kinderen, jongeren en opvoeders. Hermanns wijst hierbij op Amerikaanse bewezen effectieve programma’s die zonder uitzondering ‘community based’ zijn en zich richten op 'empowerment' van de klanten.