ADHD, wat doe je ermee?

Op basis van de werken van Russell Barkley heeft het Paedologisch Instituut, Duivendrecht eind jaren negentig gewerkt aan programma’s voor kinderen met aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD): ‘ADHD, wat doe je ermee?’. In de inleiding van de handleiding voor therapeuten wordt aangegeven dat onderzoek uitwijst dat een gecombineerde aanpak van kinderen én opvoeders het meest effectief is.
De werkontwikkeling heeft geleid tot methodieken voor trainingen van kinderen en opvoeders. In de handleiding ‘ADHD, wat doe je ermee?’ worden gedetailleerd de bijeenkomsten van de oudertraining en de leerkrachtbijeenkomsten beschreven.

In het oktobernummer 2004 (p. 12-18) van J/M biedt Manon Mostert-Uijterwijk in een interview ouders veel tips over het geven van positieve aandacht en effectieve instructies, het belonen van gewenst gedrag en het corrigeren van ongewenst gedrag, en het toepassen van time-out en straf. Dit artikel is goed bruikbaar bij de oudertraining, en ook bij oudercursussen en ouderbijenkomsten over ‘straffen en belonen’, ‘grenzen stellen’, e.d.

Doelgroep oudertraining
De training van de oudergroep is bedoeld voor ouders van kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar met ADHD.

De doelstelling
Doel van de oudertraining is de opvoedingsvaardigheden bij te stellen en beter te laten aansluiten op de behoeften van het kind en daarmee de interactie tussen kind en ouders te verbeteren. Er wordt getracht een aanzet tot structurele verandering in de opvoedingsvaardigheden te bereiken. Daarnaast wordt psycho-educatie gegeven om ouders beter inzicht te geven in de problematiek van hun kind waardoor ze beter kunnen inschatten hoe ze het gedrag van hun kind kunnen beïnvloeden.

Opbouw
De behandeling van de ouders is gebaseerd op operante leertheoretische principes (Barkley, 1997). In de training leren de ouders op systematische wijze het gedrag van hun kind te beïnvloeden. Dit verloopt in twee fasen. In de eerste vijf sessies wordt informatie overgedragen, observaties verricht en vaardigheden aangeleerd en geoefend. De laatste vijf sessies zijn de interveniërende sessies. Ze bestaan vooral uit oefeningen en opdrachten om de vaardigheden in de thuissituatie te gebruiken. Ook worden de vaardigheden die de kinderen in de kindergroep aanleren besproken om het generalisatie-effect te verhogen.
Daarnaast leren ouders observeren van aangeleerd gedrag en het uitleggen van ABC-model: Antecedenten, Behavior (kindgedrag) en Consequenten (Herbert, 1981). Het concretiseren van gedrag is essentieel voor het succesvol uitvoeren van een gedragsveranderingsprogramma.

Structuur van de training
Er is sprake van een curatieve groepstraining voor ouders, waarbij aandacht :besteedt wordt aan het verbaal aanleren van sociaal-leertheoretische principes, :Daarnaast worden de opvoedingsvaardigheden getraind en wordt er aandacht besteed aan eigen ervaringen en opdrachten (Bosch & Ringrose, 1997).
De trainingsgroep betreft een gesloten groep en de sessie hebben verschillende ma’s. Het aantal deelnemers is maximaal vijf ouderparen, omdat anders de individuele aandacht verloren gaat. Het aantal bijeenkomsten voor de ouders is tien.
De duur van de sessies is ruim anderhalf uur. In geval van een combinatietraining 2 uur.

M. Uijterwijk, J. Bosch, P. Prins, ‘ADHD, wat doe je ermee?. Een groepstraining voor ouders van kinderen met ADHD. Een handleiding voor therapeuten’. Amsterdam/Duivendrecht: Paedologisch Instituut, 1999, 127 p., € 40., ISBN 00 72353 53 6. (Nu: De Bascule), PB 303, 1115 ZG Duivendrecht, e-mail info@debascule.com, intenet www.debascule.com.