Opvoeding

De resultaten van de behandeling van overgewicht bij kinderen zijn teleurstellend. Daarom is het belangrijk verkeerde gewoonten tegen te gaan en zo te voorkomen dat overgewicht overgaat in obesitas. Ouders spelen een grote rol in het voorkomen van overgewicht omdat zij vaak bepalen wat kinderen eten en hoe zij bewegen. Bovendien fungeren ouders als rolmodel. Kinderen nemen snel de eet- en beweeggewoonten van hun ouders over. Het bevorderen van een gezonde leefstijl onder ouders en kinderen is daarom een belangrijke vorm van preventie.

Actiepunten voor ouders

In het Overbruggingsplan voor kinderen met overgewicht staan actiepunten die medewerkers van de jeugdgezondheidszorg ouders kunnen aanraden om overgewicht tegen te gaan. Aanvullend op dit overbruggingsplan heeft het NIGZ een aantal normen opgesteld voor het opvoeden van kinderen met een gezond gewicht (Nijboer, 2006). Voorbeelden van adviezen aan ouders zijn:

• kinderen motiveren en helpen door zelf gezond te eten en te bewegen;
• kinderen niet belonen met energierijke hapjes en drankjes, maar belonen via spelen en aandacht geven;
• de duur van tv kijken en computeren beperken;
• kinderen gezonde voedingsgewoonten aanleren door hen op jeugdige leeftijd vertrouwd te maken met voeding, smaakontwikkeling en voedselbereiding;
• kinderen lopend of fietsend naar school brengen;
• regels stellen aan alcoholgebruik: alcohol onder de 16 jaar verbieden en daarna geen bovenmatig gebruik toestaan.

Borstvoeding ter preventie van overgewicht

Borstvoeding zou het risico op overgewicht verkleinen. Dat blijkt uit een systematische review van Arenz uit 2004. Andere onderzoekers zijn hier niet zo stellig over omdat volgens hen meer factoren een rol spelen in de voeding tijdens de eerste maanden en in het ontwikkelen van overgewicht op latere leeftijd.
De voorstanders zien borstvoeding als een vorm van primaire preventie. Het bevorderen van het geven van borstvoeding is dan ook een van de onderdelen in het eerder genoemde Overbruggingsplan. Moeders zouden bij voorkeur tijdens de eerste zes maanden borstvoeding moeten geven. Belangrijk is dat ouders hierover al tijdens de zwangerschap goed geïnformeerd worden zodat zij voldoende gemotiveerd raken voor het geven van borstvoeding, weten welke problemen zij kunnen verwachten en welke oplossingen daarvoor bestaan. De verloskundige speelt een grote rol in het geven van deze informatie. Na de geboorte kunnen de lactatiekundige en de jeugdgezondheidszorg deze rol ook op zich nemen.

De WHO en UNICEF geven 10 vuistregels voor het welslagen van borstvoeding. Met behulp van deze vuistregels kan een instelling of verloskundige praktijk nagaan of de werkwijze borstvoeding prenataal en tijdens de kraamtijd goed ondersteunt.

Voor steun en informatie kunnen ouders en aanstaande ouders ook op diverse websites terecht, zoals:

• www.borstvoeding.nl van Samenwerkende Borstvoeding Organisaties;
• www.borstvoeding.com van Kenniscentrum Borstvoeding.

Bronnen

• Arenz, S. et al. (2004). 'Breastfeeding and childhood obesity – a systematic review'. 'International Journal of Obesity Relat Metab Disord', 28 (10), 1247-56.
• Bulk-Bunschoten, A.M.W. e.a. (2005). 'Overbruggingsplan voor kinderen met overgewicht'. Amsterdam: VUMC.
• Nijboer, C. (2006). 'Vijftien normen voor opgroeien met een gezond gewicht'. Woerden: NIGZ.