Hulpmiddelen

Een van de meest eenvoudige manieren om ervoor te zorgen dat kinderen niet te lang achter een beeldscherm zitten is het gebruik van een kookwekker. Als ouders met hun kinderen willen afspreken dat zij maar een beperkte tijd per dag mogen gamen, surfen of tv-kijken kan de kookwekker uitkomst bieden. Als de wekker afgaat is de tijd om; zeuren of soebatten heeft dan geen zin meer.

Filters voor internet

Diverse organisaties hebben technische hulpmiddelen ontwikkeld om het internet en de computer veiliger te maken voor kinderen. Ouders kunnen deze van het internet downloaden. Daarbij gaat het vooral om systemen om websites met seks, grof taalgebruik of geweld te weren, bezochte websites vast te leggen in een historie, en om de tijd dat kinderen achter de computer zitten te kunnen reguleren. Sommige filters zijn gratis en worden bijvoorbeeld via internetproviders aangeboden. Andere hulpmiddelen worden door commerciële bedrijven aangeboden. Soms zijn deze diensten onderdeel van beveligingspakketten die bedoeld zijn om virussen, spam en ongewenste spyware van de computer te weren. Naast Nederlandse zijn er talloze buitenlandse systemen op de markt.

Sommige betaalde internet filtersystemen leveren gegevens die ouders zelf ook zonder die filters kunnen opzoeken. Op computers en laptops zijn de websitegeschiedenis of overzichten van chatgesprekken vaak sowieso terug te vinden, mits het bijhouden ervan niet is uitgeschakeld. Voor gezinnen die Windows als besturingssysteem op de computer hebben heeft Microsoft tips en adviezen opgesteld. Voor gezinnen die besturingssystemen als Vista en Windows7 gebruiken biedt Microsoft ouders bovendien de mogelijkheid om 'Parental Control filters' in te stellen. De filters om de confrontatie met ongewenste inhouden te voorkomen zijn wel gebaseerd op de classificatiesystemen voor Amerikaanse media en vallen dus niet altijd hetzelfde uit als PEGI en Kijkwijzer.

Veilig gebruik van gameconsoles

Net als nieuwe besturingssystemen van computers en laptops hebben gameconsoles zoals de Wii, Xbox en de Playstation ook Parental Controls. Via het menu kunnen ouders deze apparaten zo instellen dat games met een te hoge PEGI leeftijdsclassificatie niet door kinderen gespeeld kunnen worden. Daarnaast kunnen ouders ook andere functionaliteiten, zoals internettoegang, DVD's afspelen en televisieprogramma's bekijken via de Parental Controls beheren.

De wijze waarop de gameconsoles zijn in te stellen verschilt per console. Weinig ouders maken gebruik van deze mogelijkheid, waarschijnlijk omdat de controls niet erg gebruiksvriendelijk zijn en soms ver weg in een submenu zijn weggestopt. Nederlandse informatie over instellingsmogelijkheden is er onder andere voor de Xbox, Nintendo-producten zoals deWii, Playstation, en voor de iPhone, iPad en iPod Touch. Hulpmiddelen om het tv-kijken onder controle te houden zijn er ook. Veel moderne televisietoestellen hebben een kinderslot, waarmee zenders alleen toegankelijk zijn via een wachtwoord of waarmee de tijd dat gekeken kan worden beperkt is.

Geschikte mediaproducties

Naast de filters om schadelijke media te weren, zijn er ook hulpmiddelen waarmee ouders een bewuste keuze kunnen maken voor geschikte media. Vooralsnog gaat het vooral om geschikte websites, zoals applicaties als Mybee. Voor het kiezen van tv-programma's, games of bioscoopfilms die geschikt zijn voor kinderen van een bepaalde leeftijd bestaan er nog geen technische hulpmiddelen. Het voorlichtingssysteem voor geschiktheidsinformatie Mediasmarties kunnen ouders wel gebruiken.

Voorlichting voor ouders

Er bestaan enkele initiatieven om ouders te ondersteunen bij de mediaopvoeding. Een systematisch overzicht van zulke voorlichtingsactiviteiten ontbreekt echter. Veelal gaat het om ouderavonden die op school worden georganiseerd. Het aanbod voor ouderavonden komt van ouder-schoolverenigingen, zoals Ouders & Co, NKO en VOO, en van privé-initiatieven. Ook geven sommige bibliotheken cursussen om ouders te informeren over de mogelijkheden en risico's van internet. Op het internet kunnen ouders terecht bij Mediaopvoeding.nl, een initiatief van OudersOnline, Mijn Kind Online en het Nederlands Jeugdinstituut. Diverse experts beantwoorden via deze vraagbaak vragen van ouders over media en opvoeden.

Lespakketten voor het onderwijs

Voor het onderwijs bestaan er tal van lespakketten om kinderen 'mediawijs' te maken. De website Medialessen geeft bijvoorbeeld een overzicht van lessen over mediawijsheid en omgaan met internet. Op de website van Mediawijzer.net vindt u een overzicht van lessen en andere initiatieven. De meeste lessen over media worden alleen op school gegeven. Slechts in een enkel geval worden de ouders bij de lespakketten betrokken. Dat is opmerkelijk, want juist door ouderlijke betrokkenheid zou de effectiviteit van de lessen verhoogd kunnen worden. Eén lespakket over mediawijsheid is ook opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies van het Nederlands Jeugdinstituut: Reclame Rakkers. Opname in de databank betekent dat het pakket ten minste in theorie effectief is.

Verder lezen:

• Brochures en rapporten
• Computerapplicaties
• Ouderavonden
• Websites