Kortdurende Video-Hometraining (K-VHT) in gezinnen met jonge kinderen

Doel

Het doel van K-VHT is om ouders van jonge kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar, die opvoedingsvragen hebben, of spanning en problemen ervaren in de opvoeding van hun kinderen, te helpen om (weer) goed afgestemd te reageren op hun kinderen. Dit bevordert de (sociaal-emotionele) ontwikkeling van de kinderen en voorkomt probleemgedrag. Daar waar reeds (lichte) problemen zijn ontstaan is de begeleiding gericht op het herstel van plezierig contact tussen ouder en kind en op herstel van de positieve ontwikkeling van het kind. Centraal instrument in de begeleiding is video-feedback met de focus op (het begrijpen van) het initiatief en de intentie van het kind. K-VHT richt zich daarbij direct op de volgende doelen (a) de totstandkoming van een goed contact en hechting met de ouders, (b) het bevorderen van de kwaliteit van de interactie tussen ouder en kind, (c) het optimaliseren van opvoedingsvaardigheden van de ouder en (d) het voorkomen van sociaal-emotionele ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen.

Doelgroep

K-VHT is bedoeld voor ouders van kinderen van 0 tot 4 jaar die spanning ervaren in de opvoeding of opvoedingsvragen hebben. Het gaat hier dan met name om ouders bij wie:

• de hechting met de baby onder druk staat of moeilijk tot stand lijkt te komen;
• de interactie met het kind onder druk staat door onbegrip, irritaties en machteloosheid;
• opvoedingsvaardigheden tekortschieten waardoor het contact met het kind negatief verloopt;
• de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind onder druk staat door problemen in de communicatie en het contact met het kind.

Aanpak

Ouders worden in de thuissituatie begeleid met behulp van korte video-opnames die door de video-hometrainer in de thuissituatie worden gemaakt. Er wordt een opname gemaakt van een dagelijks verzorgingsmoment (bad, spel- of eetsituatie), waarbij zowel de initiatieven van het kind om contact te maken met de ouders als de ontwikkelingsinitiatieven van het kind in beeld gebracht worden. Deze video-opname wordt volgens de beschreven richtlijnen teruggekeken met de ouders, waarbij de focus allereerst gericht is op de initiatieven van het kind om contact te maken met zijn ouders. Door deze initiatieven te zien en te herkennen ontwikkelen ouders de mogelijkheid om sensitiever te gaan reageren. Daarnaast krijgen ouders informatie aangereikt die nuttig en nodig is om prettig contact met hun kind te kunnen maken. Aansluitend worden de ontwikkelingsinitiatieven van het kind in beeld gebracht en wordt besproken hoe ouders hun kind (kunnen) ondersteunen bij zijn ontwikkeling . Ouders kunnen tijdens deze 'review' antwoorden te vinden op hun (opvoedings)vragen. De geboden informatie wordt afgestemd op het ontwikkelingsniveau van het kind. De videohometrainer komt maximaal acht keer bij de ouders op bezoek in de thuissituatie. Dat wil zeggen drie keer filmen en drie keer terugkijken plus een follow-up van één keer filmen en één keer terugkijken of een telefonische follow-up.
De video-hometrainer wordt begeleid en gecoacht in het pedagogisch ondersteunen van de ouders; het terugkijken van de video-opnamen door de video-hometrainer met de ouders wordt namelijk ook regelmatig in beeld gebracht. De video-hometrainer krijgt aan de hand van deze opnames feedback m.b.t. het deskundig en effectief bespreken van de video-beelden met de ouders.

Materiaal

Er is een handleiding beschikbaar, waarin de methodiek beschreven is voor de Jeugdgezondheidszorg. Ook is er een opleidingsklapper ('Kortdurende VHT in de JGZ'). Verder is er het basisboek 'Video-hometraining in gezinnen' en een naslagwerk met DVD ('Baby's in beeld'), dat specifiek gericht is op het werken met jonge kinderen van 0-4 jaar. Er zijn vanaf 1979 veel publicaties verschenen, interne notities door AIT (Associatie voor Interactiebegeleiding en Thuisbehandeling) geproduceerd en er is videovoorlichtingsmateriaal beschikbaar, gespecificeerd op leeftijd, doelgroep en werksoort (zie verder www.aitnl.org).

Onderzoek Effectiviteit

In januari 2009 is onderzoek gestart door TNO dat wordt uitgevoerd in samenwerking met de UVA naar 'De effectiviteit van kortdurende video-hometraining in de jeugdgezondheidszorg bij gezinnen met overmatige spanning als gevolg van een excessief huilende baby: een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek'. Het onderzoek wordt in 2012 afgerond en gepubliceerd.
Er zijn twee relevante meta-analyses uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam. Als eerste een meta-analyse naar de effecten van binnen- en buitenlandse gezinsprogramma's waarin gebruikgemaakt wordt van videofeedback. Het onderzoek werd uitgevoerd door het SCO-Kohnstamm Instituut van de UVA (Fukkink, 2007; 2008). De meta-analyse laat zien dat deze programma's gemiddeld genomen een positief effect hebben op ouders en kinderen. Ook bleek dat programma's met een korte looptijd gemiddeld genomen effectiever zijn. Ten tweede een meta-analyse naar het effect van video-feedback op de kwaliteit van het handelen van professionals. De resultaten laten zien dat video-feedback een effectieve methode is om de interactievaardigheden van professionals in diverse contactberoepen te verbeteren (Fukkink, Trienekens & Kramer, 2010).

Uitgebreide beschrijving

Kortdurende Video-Hometraining (K-VHT) in gezinnen met jonge kinderen (html, printversie)

Ontwikkeld door

AIT
Contactpersoon: mw. Marjan Hoogland
Postbus 581
2070 AN Santpoort-Noord
E-mail: mhoogland@ockhetspalier.nl
Telefoon: 023-5202500
Fax: 023-5387760
Internet: www.aitnl.org

Erkend door

Erkenningscommissie Interventies Deelcommissie jeugdzorg en psychosociale/pedagogische preventie d.d. 18/06/2010
Oordeel: Theoretisch goed onderbouwd