Minder boos en opstandig

Doel

Doel is vermindering van het oppositioneel-opstandig en/of antisociaal gedrag van het kind en verhoging van het prosociale gedrag door (a) verbetering van opvoedingsvaardigheden van de ouders en (b) verbetering van oplossingsvaardigheden van de kinderen in sociale situaties.

Doelgroep

Het programma is gemaakt voor kinderen van acht tot twaalf jaar met een disruptieve gedragsstoornis (agressieve of opstandige gedragsstoornis, eventueel in combinatie met ADHD) en hun ouders. Ook is het toepasbaar bij kinderen met een risico op ontwikkeling van een disruptieve gedragsstoornis.

Aanpak

De aanpak krijgt vorm door een aantal werkzaam geachte ingrediënten. (1) Een geprotocolleerde werkwijze die ervoor zorgt dat de interventie zo gestructureerd en getrouw mogelijk verloopt. (2) Een aanpak op twee terreinen. Het eerste is: training van de ouders. Dit gebeurt in 18 bijeenkomsten met een groep van vijf tot acht ouders. De sessies zijn onder meer gewijd aan observatie-vaardigheden, het kind prijzen en belonen, omgaan met disruptief gedrag, goed voor jezelf zorgen en het creëren van een positief gezinsklimaat. Tweede terrein is: behandeling van de kinderen. Verspreid over 26 weken vinden 18 bijeenkomsten plaats met een groep van vijf kinderen. Aan de orde komen onder meer: herkenning van gevoelens, aanleren van de zogeheten 'Stop en denk-methode', en gebruik van de methode in alledaagse situaties. (3) Een specifieke invulling van de activiteiten die past bij de problematiek van de kinderen.

Materiaal

Voor Minder boos en opstandig is een tweedelige handleiding beschikbaar met achtergrondinformatie, een handelingsprotocol en formulieren. Een bijbehorende videoband toont voorbeelden van vaardigheden.

Onderzoek Effectiviteit

Er is naar de hier beschreven interventie door de makers van de interventie een experimenteel onderzoek met follow-up in de Nederlandse praktijk uitgevoerd. Het programma blijkt over het algemeen net zo effectief als de thans gebruikelijke zorg ('care as usual'); uitzondering vormt het resultaat op de agressie-schaal van de zogeheten Parent Daily Report, die significant gustiger uitvalt voor het programma. Op andere schalen komt dat verschil niet naar voren. Samenvattend is op grond van deze studie de interventie 'deels effectief' te noemen omdat - afhankelijk van het gehanteerde instrument - aspecten van het probleemgedrag op de korte en langere termijn verbeteren, terwijl er op andere aspecten geen verschil te zien is. Kijkt men gedetailleerder naar de 'care as usual', dan blijkt het programma op de genoemde schaal net zo effectief te scoren als gedragtherapie, maar meer effectief te zijn dan gezinstherapie. Bovendien blijkt het programma een stuk goedkoper. Bij een 5-jaar follow-up blijkt het programma effectief, in de zin dat de jeugdigen minder cannabis en sigaretten gebruiken dan na de gebruikelijke zorg, waarbij de adolescenten van het programma zich in hetgebruik niet van een normale gematchte controlegroep onderscheiden. Ten slotte verschillen de adolescenten van beide groepen niet van elkaar en van een normale controlegroep in delinquentie. Daarnaast wijzen de constructeurs op gezaghebbende buitenlandse overzichtstudies waaruit naar voren komt dat soortgelijke interventies als de kind- en oudercomponent in Minder boos en opstandig effectief zijn.

Uitgebreide beschrijving

Minder boos en opstandig (html, printversie)

Ontwikkeld door

N. van de Wiel, A. Hoppe en W. Matthys, UMC Utrecht, Afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie
Contactadres:
prof.dr. W. Matthys
UMC Utrecht, Afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie
Postbus 85500
3508 GA Utrecht
tel.: (030) 250 63 62
e-mail: w.matthys@psych.azu.nl.

Erkend door

Panel Jeugdzorg d.d. 27/02/2007
Oordeel: Theoretisch goed onderbouwd *

* Deze interventie is door een panel van onafhankelijke deskundigen beoordeeld als 'deels effectief'. Aangescherpte criteria voor bewezen effectiviteit maken een herbeoordeling door de Erkenningscommissie (Jeugd)Interventies noodzakelijk. In afwachting daarvan is het paneloordeel 'deels effectief' hier vervangen door 'theoretisch goed onderbouwd'.