Context

In dit dossier staan gedragsproblemen centraal. We onderscheiden gedragsproblemen hierbij van lastig gedrag dat elk kind of jongere wel eens vertoont en van gedragsstoornissen.

Lastig gedrag

Perfecte kinderen bestaan niet: ook kinderen zonder gedragsproblemen vertonen weleens lastig gedrag. Kinderen proberen grenzen af te tasten en dat gaat nu eenmaal niet zonder daar af en toe overheen te gaan.
Wanneer je bijvoorbeeld kijkt naar fysieke agressie, dan blijkt dat 2-jarigen vaker slaan, schoppen en bijten dan op welke andere leeftijd ook (Trembley, Phil, Vitaro & Dobkin, 1994, in Koops, 2001). Tussen de 2 en 12 jaar neemt deze agressie voortdurend af. Ook driftbuien kennen een piek op 2-jarige leeftijd en nemen daarna gestaag af.
Het is heel normaal dat kinderen vaak ongehoorzaam zijn. Onderzoek van Patterson & Forgatch (1987, in Schaffer, 1996) laat zien dat normale jonge kinderen op ongeveer twintig tot veertig procent van de verzoeken van hun ouders, ongehoorzamen. Bij jongens rond de 11 jaar loopt dit zelfs op naar vijftig procent.
Tot slot hebben alle adolescenten conflicten met hun opvoeders. In deze periode komt de jongere los van zijn ouders en neemt een eigen identiteit aan. Hier is het van belang dat de opvoeders de jongere deze ruimte bieden, wederom binnen bepaalde grenzen.
Bovengenoemde voorbeelden laten zien dat het heel normaal is dat kinderen soms driftig, agressief en lastig zijn. Ouders en andere opvoeders spelen hier een belangrijke rol. Zij kunnen het gedrag bijsturen door enerzijds positief gedrag te belonen, en anderzijds de grenzen te blijven bewaken door ongewenst gedrag gepast te straffen. Bij sommige kinderen loopt het gedrag echter dusdanig uit de hand dat we spreken van gedragsproblemen, en ingrijpen noodzakelijk is.

Gedragsstoornissen

Een gedragsprobleem verandert in een 'gedragsstoornis' als het ongewenste gedrag langer dan zes maanden aanhoudt én als de symptomen in bepaalde combinaties voorkomen die in de DSM-IV beschreven zijn. Meer informatie over gedragsstoornissen is te vinden in het dossier Gedragsstoornissen.

Bronnen

• Schaffer, H.R. (1996). 'Social Development.' Oxford: Blackwell Publishing.
• Koops, W. (2001). 'Agressieve ontwikkelingspsychologie.' Utrecht: Universiteit Utrecht.