Definitie

Een leerling die niet op school is tijdens de lessen die hij moet volgen, spijbelt of verzuimt van school. Soms heeft hij daarvoor een geldige reden, bijvoorbeeld ziekte en afwezigheid met toestemming. Zonder zo'n geldige reden is het ongeoorloofd schoolverzuim. Wettelijk gezien is dat een overtreding van de Leerplichtwet. Bovendien kan schoolverzuim bij jongeren uiteindelijk leiden tot voortijdig schoolverlaten.

Leerplicht en kwalificatieplicht

De leerplicht geldt voor kinderen van 5 tot 16 jaar. Een kind is leerplichtig vanaf de eerste dag van de maand nadat het 5 jaar is geworden tot het einde van het schooljaar waarin het 16 jaar is geworden.
Als een leerling in een periode van vier weken 16 uur les- of praktijktijd ongeoorloofd afwezig is, dan is er sprake van verzuim en dan is de school verplicht dit te melden.

De Leerplichtwet maakt onderscheid tussen absoluut en relatief verzuim. Bij absoluut verzuim is een leerplichtig kind niet ingeschreven op een school. Relatief verzuim houdt in dat een leerling wel staat ingeschreven op een school, maar niet aanwezig is tijdens les- of praktijktijd.

Een ander onderscheid in soorten verzuim is dat tussen luxeverzuim en signaalverzuim. Luxeverzuim houdt in dat een leerling zonder toestemming tijdens de schoolperiode met vakantie gaat. Dat is het geval bij ongeveer 10 procent van het aantal meldingen van verzuim. Signaalverzuim hangt samen met problemen van de leerling. Daarvan is bij circa 90 procent van de meldingen sprake.

Direct aansluitend op de leerplicht begint de kwalificatieplicht. Die eindigt pas als een leerling een startkwalificatie heeft gehaald of 18 jaar is geworden.

Voortijdig schoolverlaten

Wegblijven van school heet bij kinderen onder de 12 jaar doorgaans gewoon schoolverzuim. Bij oudere jeugd wordt wegblijven vaak gezien als teken van dreigende schooluitval. Schooluitval houdt in dat jongeren uit een onderwijssoort vertrekken zonder dat zij een diploma hebben gehaald en zonder dat zij doorstromen naar een andere onderwijssoort. Een deel van de uitvallers begint na verloop van tijd opnieuw aan een opleiding. Degenen die niet terug naar school gaan, worden voortijdig schoolverlaters genoemd.
Meer informatie hierover is te vinden in het dossier Voortijdig schoolverlaten elders op deze site.