Lastig gedrag

Over lastig gedrag stellen ouders vaak de vraag:

• Hoe zorg ik dat mijn kind luistert?

Antwoord
Alle kinderen kunnen leren luisteren. Om er achter te komen hoe ze dat kunnen leren, helpt het om eerst uit te zoeken hoe het komt dat kinderen niet luisteren. Een oorzaak van ongehoorzaamheid is dat ouders niet consequent zijn. Ook kunnen ouders ongewild ongehoorzaamheid belonen door er extra aandacht aan te geven, bijvoorbeeld door in discussie te gaan of boos te worden. De manier waarop ouders hun kind aanspreken heeft ook invloed. Als ze te veel, te weinig, te moeilijke of te onduidelijke aanwijzingen geven, dan wordt de kans groter dat kinderen niet luisteren.

De belangrijkste regels om kinderen goed te leren luisteren zijn:

• Zorg dat je de aandacht van je kind hebt en zeg duidelijk wat hij niet of wel moet doen. Bijvoorbeeld: ‘Het is tijd om te gaan slapen, zet nu de tv uit’, of: ‘Nee, je mag niet buiten spelen want je bent net ziek geweest, doe je jas weer uit’.
• Geef je kind de tijd om je aanwijzingen op te volgen en prijs je kind als hij luistert. Dat is extra belangrijk als je kind tot nog toe slecht luisterde.
• Luistert je kind niet, herhaal je aanwijzing dan nog één keer. Gehoorzaamt je kind dan nog niet, verbindt er dan een consequentie aan. Bijvoorbeeld: ‘Je hebt niet gedaan wat ik zei, het spel gaat nu in de kast’. Kies een passende consequentie, bijvoorbeeld: neem je kind iets leuks af, en leg duidelijk uit waarom je dit doet. Reageer niet op protest, voer alleen de consequentie uit.

Voor alle kinderen geldt dat zij duidelijke grenzen nodig hebben, maar vooral aandacht en positieve ondersteuning:

• Besteed tijd en positieve aandacht aan je kind. Dat kan op allerlei manieren.
• Prijs je kind. Let elke dag op de goede en leuke dingen die je kind doet. Benoem die dingen ook en zeg er iets leuks over. Doe dit ook meteen, dan begrijpt je kind wat je bedoelt.

Literatuur voor ouders

• Boost, E. (2008). 'Opvoeden... geniet ervan! : de meest gestelde vragen aan de Opvoeddesk van baby tot en met puber'. Utrecht: Kosmos uitgevers.
• Henselmans, M. (2006). 'Goed opgevoed: kijk wat je kind al kan'. Amsterdam: Van Gennep.
• Sanders, M. (2008). 'Positief ouderschap'. Antwerpen: Standaard Uitgeverij.
• Webster-Stratton, C. (2007). 'Pittige jaren: praktische gids bij het opvoeden van jonge kinderen'. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.

Deze boeken zijn niet specifiek toegespitst op bovenstaande vraag maar gaan in op zeer veel aspecten van het opvoeden. Hierdoor zijn het relatief omvangrijke uitgaven. Een uitgebreide literatuurlijst op specifieke thema’s, met soms meer beknopte uitgaven voor ouders vindt u in het document Opvoeding en ontwikkeling. Literatuurlijst voor ouders (2011) .