Introductie

Voor wie is dit dossier?
Dit dossier is vooral bedoeld voor professionals die met kinderen van 0 tot 12 jaar werken, zoals leidsters in kindercentra en leerkrachten. Zij kunnen van ouders alledaagse vragen krijgen over de opvoeding. Ook professionals die met ouders werken, bijvoorbeeld in de Centra voor Jeugd en Gezin, kunnen deze informatie gebruiken.

Antwoorden op alledaagse opvoedvragen
Vragen hebben hoort bij het leven en iedere ouder heeft wel eens een opvoedvraag. Expliciete vragen van ouders worden ook wel ‘demands’ genoemd, wat iets anders is dan de wensen en behoeften die ze ervaren ('wants'), en de behoeften volgens opvattingen van professionals ('needs'). Vaak kunnen ouders terecht bij elkaar en bij hun sociale netwerk voor antwoorden op hun expliciete vragen. Vinden ze het antwoord daar niet, dan komen ze veelal terecht bij hun medeopvoeders in kindercentra en op school.

Uit onderzoek blijkt dat er vijf onderwerpen zijn waarover ouders de meeste vragen hebben: grenzen stellen, lastig gedrag, de emotionele ontwikkeling van hun kind, vertraging in de ontwikkeling en gezondheid & lichamelijke ontwikkeling. Per onderwerp zijn in dit dossier daarover een of meer veelgestelde vragen mét antwoorden te vinden.

De antwoorden zijn gebaseerd op de opvoedingsvaardigheden die ouders leren in de oudercursussen Opvoeden & Zo en Triple P. Naast de oudercursus bestaat Triple P uit interventies waarin dezelfde opvoedingsvaardigheden aan bod komen. Zowel Opvoeden & Zo als de oudercursus van Triple P zijn gericht op het aan- en afleren van gedrag bij kinderen via de opvoedingsvaardigheden van hun ouders. Andere oudercursussen werken vanuit een andere invalshoek. De Gordonoudercursussen zijn bijvoorbeeld meer specifiek gericht op de communicatie tussen ouder en kind en op het werken aan de communicatieve vaardigheden van ouders.

Het Nederlands Jeugdinstituut ondersteunt het online-samenwerkingsverband Hallo Wereld en geeft via de website antwoorden op opvoedvragen van ouders van heel jonge kinderen. Ook deze antwoorden zijn in dit dossier verwerkt.

Ouders altijd attenderen op een oudercursus
Opvoeden is een leerproces. Ouders hebben hun sociaal netwerk, internet, tijdschriften etcetera, en daarnaast is er ook professionele opvoedingsondersteuning om ouders te ondersteunen bij de opvoeding en alledaagse opvoedvragen. In oudercursussen en in andere lichte vormen van opvoedingsondersteuning krijgen ouders verschillende opvoedingsvaardigheden doelbewust in onderlinge samenhang aangereikt. De antwoorden in dit dossier staan dan ook niet op zich. Als ouders bijvoorbeeld tips krijgen om grenzen te stellen, dan is het belangrijk dat ze ook leren hun kinderen te prijzen en aandacht te geven. Daarvoor zijn de oudercursussen en andere vormen van opvoedingsondersteuning bedoeld. Het is daarom aan te raden ouders met een vraag over opvoeding altijd te wijzen op het bestaan van oudercursussen en ander aanbod op het gebied van opvoedingsondersteuning. Zie voor meer informatie over het aanbod van oudercursussen het onderdeel Voorzieningen in dit dossier.

Deskundigheidsbevordering
Het beantwoorden van opvoedvragen vereist deskundigheid. Wie zich hierin verder wil bekwamen kan bijvoorbeeld de methode Stap-voor-stap aanschaffen of het methodiekboek over pedagogisch adviseren. Ook bestaan er trainingen voor Triple P en voor cursusleiders Opvoeden & Zo. Zie voor meer informatie het onderdeel Deskundigheidsbevordering.