Zie ook

Dossier

Gedragsproblemen

Project

Kwaliteitsteams Veiligheid

Wat werkt?

Wereldwijd zijn er inmiddels veel antipestprogramma’s ontwikkeld. Het overgrote deel van deze programma’s wordt uitgevoerd op scholen. Naar de effectiviteit van deze programma's is nog relatief weinig onderzoek gedaan. Bovendien levert het onderzoek tot nu toe tegenstrijdige resultaten op.

Type interventies

Interventies om pesten te voorkomen of terug te dringen kunnen gericht zijn op de school, de klas of op individuele leerlingen, zowel 'pesters' als 'gepesten'. Voorbeelden van interventies op schoolniveau zijn het inzetten van leerlingen om pesten tegen te gaan, bijvoorbeeld door peer mediation, het opstellen van schoolregels tegen pesten en het verbeteren van toezicht op schoolpleinen. Klassikale interventies nemen vaak de vorm aan van groepsgesprekken over onderlinge relaties of specifiek over pesten. Een voorbeeld van een individuele interventie is assertiviteitstraining voor het slachtoffer. Andere mogelijkheden voor individuele interventie zijn speciale methodes zoals de Method of Shared Concern en de No Blame aanpak waarin pesten opgevat wordt als een conflict tussen twee partijen die samen tot een oplossing moeten komen.

Bullying Prevention Program

Een schoolbrede aanpak houdt in dat interventies op alle drie niveaus gecombineerd worden. Zo'n aanpak is tot nu toe het best onderbouwd en het meest geaccepteerd. Het bekendste schoolbrede programma is het Bullying Prevention Program dat Olweus in 1978 in Noorwegen heeft ontwikkeld. Opvallend is dat twee studies naar ditzelfde programma in Noorwegen compleet andere resultaten opleverden. Het eerste onderzoek vond grote afnames in pestgedrag, terwijl het tweede onderzoek juist toenames in pestgedrag aantrof. Inmiddels is ditzelfde programma, vaak met aanpassingen, in verschillende landen over de hele wereld uitgevoerd. Ook nu levert onderzoek geen eenduidig beeld op. De effecten zijn over het algemeen bescheiden en soms zelfs negatief. Al met al is er meer gedegen en systematisch onderzoek nodig om te bepalen hoe, wanneer en bij wie de schoolbrede aanpak effectief is.

PRIMA pakket

Ook in Nederland zijn verschillende anti-pest programma’s ontwikkeld. Het programma dat tot nu toe het best is onderbouwd en onderzocht is het schoolbrede PRIMA pakket. PRIMA staat voor PRoefIMplementatie Anti-pestbeleid in het basisonderwijs. Dit pakket is gebaseerd op het programma van Olweus. Effectonderzoek naar dit programma heeft vrij positieve resultaten opgeleverd. Op de scholen die met de PRIMA-methode werkten, bleek het pestgedrag meer te verminderen dan op de controlescholen. De verschillen waren echter niet altijd statistisch significant.

Digitaal pesten

Een nieuwe en steeds meer voorkomende vorm van pesten is digitaal pesten. Tot op heden zijn er weinig specifieke interventies ontwikkeld om digitaal pesten te voorkomen of terug te dringen. Wel is in regionaal verband een aantal lespakketten of modules ontwikkeld. Voor zover bekend is er nog geen onderzoek naar de effecten van deze interventies gedaan.

Meer informatie
Meer informatie over wat werkt bij pesten kunt u vinden in:
Wat werkt tegen pesten? pdf

Reacties

Heeft u aanvullingen of commentaar op deze pagina? Uw reactie kan leiden tot uitwisseling met collega’s of aanpassing van de inhoud.

15 september 2009, ingezonden door Bea, 4e jaars student creatieve therapie beeldend

informatie over de 'No Blame Approach' is ook te vinden in het boek 'Pesten op school, adequaat optreden tegen pestgedrag' van Dieter en Gita Krowatschek. In dit boek staat informatie over pesten en allerlei spelletjes, activiteiten en oefeningen voor het herkennen, signaleren en bestrijden van pestgedrag op school.

21 augustus 2009, ingezonden door Karen Mutsaers, inhoudelijk medewerker Nederlands jeugdinstituut, Jeugd en Opvoeding

Reactie op Ria Lincklaen: De No Blame methode wordt in het document 'Wat werkt' inderdaad als interventie op het individuele niveau besproken, omdat het volgens onze informatie geen interventie is waar de hele klas bij betrokken is. Het (internationale) artikel waar ik dit heb uitgehaald vind je op https://ww1.cpa-apc.org/Publications/Archives/CJP/2003/october/smith.asp. Een andere informatieve website over de No Blame methode is: http://leerlingzorgpo.kennisnet.nl/archief/bijdragen2006/no_blame_methode. Ook daarin wordt aangegeven dat 6-8 andere leerlingen bij de methode worden betrokken, maar dat hoeft niet de hele klas te zijn. Op de website www.noblame.nl staat ook informatie over de methode in Nederland.

19 augustus 2009, ingezonden door Ria Lincklaen, schoolmaatschappelijk werkster op basisschool pcbo rotterdam

Ik heb een vraag. In het deel Wat werkt wordt gesteld dat de no blame methode een individueel gerichte interventie is waarin pesten opgevat wordt als een conflict tussen twee partijen die samen tot een oplossing moeten komen. Naar wat ik begrepen heb is de No blame methode een klassikale interventie die pesten ziet als iets waar de hele klas bij betrokken is en ieder verantwoordelijk is voor het stoppen van pesten. Welke informatie over de no blame methode hebben jullie?