• HET NJi WERKT AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Overgewicht

Risicofactoren

Risicofactoren

  • Te weinig beweging
  • Ongezond voedingspatroon (niet ontbijten, veel ongezonde tussendoortjes, veel frisdrank, veel suiker, en veel verzadigde vetten)
  • Een omgeving die stimuleert om veel te eten en weinig te bewegen
  • Ouders geven het verkeerde voorbeeld door te veel te eten
  • Reclame die aanzet tot ongezond eten
  • Te lang (meer dan 2 uur per dag) televisie kijken en/of de computer gebruiken
  • Een buurt waarin nauwelijks plaats is om buiten te spelen
  • Frisdrank- en snackautomaten op school
  • Ouders hebben een lagere sociaal-economische status
  • Erfelijke aanleg

Beschermende factoren

  • Voldoende beweging
  • Gezond voedingspatroon (op regelmatige tijden eten en gevarieerde voeding met onder meer dagelijks groenten, fruit, en volkoren graanproducten)
  • Een omgeving die stimuleert om gezond te eten en veel te bewegen
  • Ouders geven het goede voorbeeld door gezond te eten en voldoende te bewegen
  • Met mate (maximaal 2 uur per dag) televisie kijken en/of de computer gebruiken
  • Een kindvriendelijke buurt met weinig autoverkeer en veel speelplaatsen die uitnodigt tot buiten spelen
  • Gezonde producten in de schoolkantine

Beïnvloedbare factoren

In de risico- en beschermende factoren kun je een onderscheid maken tussen beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare factoren. Voor een professional die werkt met kinderen met overgewicht of die een interventie wil ontwikkelen voor deze kinderen, zijn vooral de beïnvloedbare factoren interessant. Twee belangrijke beïnvloedbare factoren zijn de mate waarin het kind beweegt en het voedingspatroon. Deze factoren zijn bij wijze van spreken de knoppen waaraan een professional kan draaien om overgewicht te voorkomen of te verminderen. 

Niet-beïnvloedbare factoren

Een niet-beïnvloedbare factor is van belang om de kans van slagen van een interventie of methodiek in te schatten. Erfelijke aanleg is een niet-beïnvloedbare risicofactor. Ook is het voor een professional een moeilijke opgave om de lagere sociaal-economische status (SES) van ouders te verhogen.
Hoewel de professional er weinig tot geen vat op heeft, is het wel nuttig om te weten dat interventies voor het verminderen van overgewicht bij kinderen met een erfelijke aanleg of met ouders met een lagere SES waarschijnlijk minder succesvol zijn dan voor kinderen zonder erfelijke aanleg of met ouders met een hogere SES.   

Van kennis naar praktijk

Iedere professional wil dat zijn begeleiding en hulp aan kinderen met overgewicht succes heeft. Kennis over beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare risico- en beschermende factoren kan hieraan bijdragen. Hoe vertaalt een professional de kennis naar de praktijk? Een interventie ter preventie of vermindering van overgewicht heeft de meeste kans van slagen wanneer de professional:

  • alle beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare factoren in kaart brengt die overgewicht veroorzaken, in stand houden, verergeren of verzwakken;
  • doelen stelt die rechtstreeks verband houden met de beïnvloedbare risico- en beschermende factoren van overgewicht (bijv. het bevorderen van een gezond eetpatroon en meer beweging);
  • methodieken gebruikt waarvan bewezen is dat die de risicofactoren van overgewicht verminderen en de beschermende factoren vergroten (bijv. een integrale aanpak van voeding, beweging en opvoeding; ouders betrekken bij de interventie). 

Bronnen

  • Gezondheidsraad (2003). Overgewicht en obesitas. Den Haag: Gezondheidsraad.
  • Liem, E.T. (2010). Development of overweight in adolescence. Genes, growth & mood. Proefschrift. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.
  • Schrijvers, C.T.M. & Schoemaker, C.G. (red.) (2008). Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd. Bilthoven: RIVM.
Vragen?

Mariska Zoon is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.